Previous Year Paper · Questions with answers

BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 — Previous Year Paper

All 150 questions of BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 — Previous Year Paper with the correct answer from the official answer key and a solution, in English and Hindi. Read them free on UTpaper, or attempt the paper as a timed online test.

  • 150 questions
  • 150 explained
  • Official answer key
  • Free

Language 30 questions

Q1BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
Directions (Q. Nos. 1 and 2) : Fill in the blanks with suitable articles like ‘a’, ‘an’ and ‘the’ : _____ beauty is a gift of God.
  1. AThe
  2. BA
  3. CAn
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the above

Explanation

Beauty here is used as an abstract noun in a general sense, so it takes no article; none of the articles fits.

Q2BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
Directions (Q. Nos. 1 and 2) : Fill in the blanks with suitable articles like ‘a’, ‘an’ and ‘the’ : Rajan is selected as _____ MBBS doctor.
  1. Athe
  2. Ba
  3. Can
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (C) an

Explanation

MBBS is pronounced 'em-bee-bee-es', starting with a vowel sound, so the indefinite article 'an' is used.

Q3BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
Which of the following is not a part of grocery store?
  1. ACereals
  2. BOil
  3. CLeather
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Leather

Explanation

Leather is not a grocery item, whereas cereals and oil are sold in a grocery store.

Q4BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
Which of the following is not a continent?
  1. AAsia
  2. BAustralia
  3. CArab
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Arab

Explanation

Arab is a people/ethnic group, not a continent; Asia and Australia are continents.

Q5BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
If it is May, then the previous month was
  1. AApril
  2. BMarch
  3. CJune
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (A) April

Explanation

The month before May is April.

Q6BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
Spring comes before
  1. Awinter
  2. Brain
  3. Cautumn
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the above

Explanation

Spring is followed by summer, which is not among the options; none of winter, rain or autumn is what spring precedes in the key's view, so the key marks None of the above.

Q7BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
What we call the father of our mother?
  1. AGrandfather
  2. BGreat-grandfather
  3. CMaternal grandfather
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Maternal grandfather

Explanation

The father of one's mother is the maternal grandfather.

Q8BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
Sister’s daughter is called as
  1. Aniece
  2. Bsibling
  3. Ccousin
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (A) niece

Explanation

A sister's daughter is one's niece.

Q9BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
‘भाषा’ शब्द संस्कृत की किस धातु से बना है?
  1. Aभाश से
  2. Bभाष्य से
  3. Cभाष से
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

'भाषा' शब्द संस्कृत की 'भाष्' धातु से बना है। ध्यान दें: आधिकारिक कुंजी (E) 'कोई नहीं' देती है, जबकि विकल्प (C) 'भाष' सामान्य व्युत्पत्ति से मेल खाता है।

Q10BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
‘पुरानी हिन्दी’ नामकरण किसने किया?
  1. Aइंशाअल्ला खाँ
  2. Bग्रियर्सन
  3. Cचंद्रधर शर्मा गुलेरी
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) चंद्रधर शर्मा गुलेरी

Explanation

'पुरानी हिन्दी' नाम चंद्रधर शर्मा गुलेरी ने दिया।

Q11BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
अपभ्रंश के प्रथम कवि हैं
  1. Aस्वयंभू
  2. Bसरहपाद
  3. Cपुष्पदंत
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) स्वयंभू

Explanation

स्वयंभू को अपभ्रंश का प्रथम कवि माना जाता है।

Q12BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
हिन्दी भाषा की उत्पत्ति हुई है
  1. Aप्राकृत से
  2. Bशौरसेनी अपभ्रंश से
  3. Cवैदिक संस्कृत से
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) शौरसेनी अपभ्रंश से

Explanation

हिन्दी की उत्पत्ति शौरसेनी अपभ्रंश से मानी जाती है।

Q13BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
‘हिन्दी भाषा का इतिहास’ पुस्तक के लेखक हैं
  1. Aधीरेन्द्र वर्मा
  2. Bरामचंद्र शुक्ल
  3. Cकिशोरीदास वाजपेयी
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) धीरेन्द्र वर्मा

Explanation

'हिन्दी भाषा का इतिहास' के लेखक धीरेन्द्र वर्मा हैं।

Q14BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
पश्चिमी हिन्दी की उत्पत्ति किस अपभ्रंश से हुई है?
  1. Aमागधी से
  2. Bअर्धमागधी से
  3. Cशौरसेनी से
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) शौरसेनी से

Explanation

पश्चिमी हिन्दी शौरसेनी अपभ्रंश से निकली है।

Q15BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
‘खड़ी बोली’ हिन्दी का प्रथम महाकाव्य है
  1. Aप्रियप्रवास
  2. Bरामचरितमानस
  3. Cकामायनी
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) प्रियप्रवास

Explanation

हरिऔध का 'प्रियप्रवास' खड़ी बोली का पहला महाकाव्य है।

Q16BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
हिन्दी भाषा के अंतर्गत आने वाली उपभाषाओं की संख्या है
  1. Aआठ
  2. Bपाँच
  3. Cतीन
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) पाँच

Explanation

हिन्दी की पाँच उपभाषाएँ हैं: पश्चिमी, पूर्वी, राजस्थानी, बिहारी और पहाड़ी।

Q17BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
“नल से बूँद-बूँद पानी टपक रहा है।” उक्त वाक्य में ‘बूँद-बूँद’ है
  1. Aक्रिया-विशेषण
  2. Bक्रिया
  3. Cविशेषण
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) क्रिया-विशेषण

Explanation

'बूँद-बूँद' टपकने की रीति बताता है, इसलिए यह क्रिया-विशेषण है।

Q18BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
‘मगही’ किस उपभाषा की बोली है?
  1. Aराजस्थानी
  2. Bपूर्वी हिन्दी
  3. Cबिहारी
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) बिहारी

Explanation

मगही बिहारी उपभाषा की बोली है।

Q19BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
‘मैथिली बोली’ के कवि हैं
  1. Aविद्यापति
  2. Bअमीर खुसरो
  3. Cनंददास
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) विद्यापति

Explanation

विद्यापति मैथिली के प्रसिद्ध कवि हैं।

Q20BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
‘अवधी’ का लोकप्रिय महाकाव्य है
  1. Aमृगावती
  2. Bरामचरितमानस
  3. Cमधुमालती
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) रामचरितमानस

Explanation

तुलसीदास का रामचरितमानस अवधी का लोकप्रिय महाकाव्य है।

Q21BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
य्, घ्, थ् में कौन-सी ध्वनि महाप्राण है?
  1. Aघ्
  2. Bथ्
  3. Cय्
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

दिए गए वर्णों में घ् और थ् महाप्राण हैं, इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं। (प्रश्न में पहला वर्ण 'य्' छपा है, संभवतः छपाई की भूल है।)

Q22BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
किन ध्वनियों को अनुस्वार कहा जाता है?
  1. Aस्वतंत्र रूप से उच्चरित ध्वनियाँ
  2. Bस्वर के बाद आने वाली नासिक्य ध्वनियाँ
  3. Cव्यंजन के बाद आने वाली ध्वनियाँ
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) स्वर के बाद आने वाली नासिक्य ध्वनियाँ

Explanation

अनुस्वार स्वर के बाद आने वाली नासिक्य ध्वनि है।

Q23BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
‘ससुराल’ शब्द में कौन-सा प्रत्यय शब्द प्रयुक्त है?
  1. Aराल
  2. Bआल
  3. Cअल
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) आल

Explanation

ससुर + आल से 'ससुराल' बना है, इसलिए प्रत्यय 'आल' है।

Q24BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
किस समास में अंतिम पद प्रधान होता है?
  1. Aतत्पुरुष
  2. Bबहुव्रीहि
  3. Cद्वंद्व
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) तत्पुरुष

Explanation

तत्पुरुष समास में अंतिम पद प्रधान होता है।

Q25BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
अनेकार्थी शब्द ‘टीका’ का अर्थ कौन-सा नहीं है?
  1. Aपार्श्व
  2. Bफलदान
  3. Cतिलक
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) पार्श्व

Explanation

'टीका' का अर्थ तिलक, फलदान और व्याख्या है, 'पार्श्व' नहीं।

Q26BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
कण, चिह्न तथा शून्य किस एक शब्द के अनेकार्थी शब्द हैं?
  1. Aपतंग
  2. Bभाव
  3. Cभेद
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

कण, चिह्न और शून्य सभी 'बिंदु' के अर्थ हैं, जो विकल्पों में नहीं है।

Q27BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
हिन्दी में ह्रस्व स्वर कौन-से हैं?
  1. Aअ, इ
  2. Bउ, ए
  3. Cऊ, ऐ
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अ, इ

Explanation

हिन्दी के ह्रस्व स्वर अ, इ, उ, ऋ हैं, इसलिए 'अ, इ' सही है।

Q28BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
हिन्दी वर्णमाला में महाप्राण व्यंजन हैं
  1. Aख, घ
  2. Bत, द
  3. Cप, म
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) ख, घ

Explanation

ख, घ महाप्राण व्यंजन हैं।

Q29BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
हिन्दी के ओष्ठ्य व्यंजन हैं
  1. Aज, झ
  2. Bठ, ढ़
  3. Cद, ध
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

ओष्ठ्य व्यंजन प, फ, ब, भ, म हैं; दिए गए किसी विकल्प में ये नहीं हैं।

Q30BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · Language
संविधान सभा द्वारा हिन्दी को भारत की राजभाषा के रूप में कब स्वीकार किया गया?
  1. A26 नवम्बर, 1949
  2. B26 जनवरी, 1950
  3. C14 सितम्बर, 1949
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 14 सितम्बर, 1949

Explanation

संविधान सभा ने 14 सितम्बर 1949 को हिन्दी को राजभाषा स्वीकार किया।

General Studies 40 questions

Q31BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Which of the following cannot be the probability of an event?निम्नलिखित में से कौन-सी किसी घटना की प्रायिकता नहीं हो सकती?
  1. A0.70.7
  2. B–0.7–0.7
  3. C1.21.2
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) More than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

A probability lies between 0 and 1, so both -0.7 and 1.2 are impossible; hence more than one option.प्रायिकता 0 से 1 के बीच होती है, इसलिए -0.7 और 1.2 दोनों संभव नहीं हैं।

Q32BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
A cycle is sold at a gain of 16%. Had it been sold for ₹100 more, the gain would have been 20%. The cost price of the cycle isएक साइकिल 16% लाभ पर बेची जाती है। यदि इसे ₹100 अधिक पर बेचा जाता, तो 20% का लाभ होता। साइकिल का लागत मूल्य है
  1. A₹1,500₹1,500
  2. B₹2,275₹2,275
  3. C₹2,500₹2,500
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) ₹2,500₹2,500

Explanation

Let CP = x. 1.16x + 100 = 1.20x, so 0.04x = 100 and x = 2500.लागत मूल्य x लें: 1.16x + 100 = 1.20x, अतः x = 2500।

Q33BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
In a school, students decided to plant trees in and around the school to reduce air pollution. It was decided that the number of trees that each section of each class will plant will be double of the class in which they are studying. If there are 1 to 12 classes in the school and each class has two sections, find how many trees were planted by students.एक स्कूल में छात्रों ने वायु प्रदूषण को कम करने के लिए स्कूल में और उसके आस-पास पेड़ लगाने का फैसला किया। यह निर्णय लिया गया कि प्रत्येक कक्षा के प्रत्येक अनुभाग द्वारा लगाए जाने वाले पेड़ों की संख्या उस कक्षा से दोगुनी होगी जिसमें वे पढ़ रहे हैं। यदि विद्यालय में 1 से 12 कक्षाएँ हैं और प्रत्येक कक्षा में दो खंड हैं, तो ज्ञात कीजिए कि विद्यार्थियों द्वारा कितने पेड़ लगाए गए।
  1. A312312
  2. B310310
  3. C308308
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 312312

Explanation

Each section of class c plants 2c trees and each class has 2 sections, so total = 2 x 2 x (1+2+...+12) = 4 x 78 = 312.कक्षा c का प्रत्येक खंड 2c पेड़ लगाता है और दो खंड हैं: 2 x 2 x (1+2+...+12) = 4 x 78 = 312।

Q34BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Find the points on y-axis which is equidistant from the points (–5, 2) and (9, –2).y-अक्ष पर उन बिन्दुओं को खोजिए, जो बिन्दु (–5, 2) और (9, –2) से समान दूरी पर हों।
  1. A(0, –5)(0, –5)
  2. B(–7, 0)(–7, 0)
  3. C(0, –7)(0, –7)
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) (0, –7)(0, –7)

Explanation

Point (0, y): 25 + (y-2)^2 = 81 + (y+2)^2 gives -8y = 56, so y = -7 and the point is (0, -7).बिन्दु (0, y): 25 + (y-2)^2 = 81 + (y+2)^2 से y = -7, अतः बिन्दु (0, -7) है।

Q35BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
In a △ABC, if AB = 16 cm, BC = 12 cm and AC = 20 cm, then △ABC is△ABC में, यदि AB = 16 से.मी., BC = 12 से.मी. और AC = 20 से.मी. हैं, तो △ABC है
  1. Aacute-angledन्यूनकोण
  2. Bright-angledसमकोण
  3. Cobtuse-angledअधिककोण
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) right-angledसमकोण

Explanation

16^2 + 12^2 = 256 + 144 = 400 = 20^2, so the triangle is right-angled.16^2 + 12^2 = 400 = 20^2, इसलिए त्रिभुज समकोण है।

Q36BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Which of the following is an irrational number?निम्नलिखित में से कौन-सी एक अपरिमेय संख्या है?
  1. A3.141141114…3.141141114…
  2. B3.14163.1416
  3. C3.1̅4̅1̅6̅3.1̅4̅1̅6̅
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 3.141141114…3.141141114…

Explanation

3.141141114... is non-terminating and non-repeating, so it is irrational; 3.1416 is terminating. Option C is 3.1416 with a bar over 1416 (recurring decimal, rational), shown here with overline marks; options B and C look alike but differ.3.141141114... अनवसानी और अनावर्ती है, इसलिए अपरिमेय है। विकल्प C में 1416 के ऊपर पट्टी (आवर्ती दशमलव, परिमेय) है; B और C दिखने में मिलते हैं पर अलग हैं।

Q37BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
In a New Year, Dev saved ₹50 in the first week and then increased his weekly savings by ₹17.50. If in the n-th week, his weekly saving becomes ₹207.50, then find the value of n.नए साल में देव ने पहले सप्ताह में ₹50 बचाए और फिर अपनी साप्ताहिक बचत में ₹17.50 की वृद्धि की। यदि nवें सप्ताह में उसकी साप्ताहिक बचत ₹207.50 हो जाती है, तो n का मान ज्ञात कीजिए।
  1. A2020
  2. B1515
  3. C1010
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 1010

Explanation

Savings form an AP: 50 + (n-1) x 17.5 = 207.5, so n - 1 = 9 and n = 10.बचत समांतर श्रेढ़ी है: 50 + (n-1) x 17.5 = 207.5, अतः n = 10।

Q38BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
The base of a right-angled triangle measures 48 cm and its hypotenuse measures 50 cm. Find the area of the triangle.एक समकोण त्रिभुज का आधार 48 से.मी. और उसका कर्ण 50 से.मी. है। त्रिभुज का क्षेत्रफल ज्ञात कीजिए।
  1. A336 cm²336 वर्ग से.मी.
  2. B330 cm²330 वर्ग से.मी.
  3. C360 cm²360 वर्ग से.मी.
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 336 cm²336 वर्ग से.मी.

Explanation

Other leg = sqrt(50^2 - 48^2) = 14 cm; area = 1/2 x 48 x 14 = 336 cm^2.दूसरी भुजा = वर्गमूल(50^2 - 48^2) = 14 से.मी.; क्षेत्रफल = 1/2 x 48 x 14 = 336 वर्ग से.मी.।

Q39BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
On a rainy dayएक बरसाती दिन में
  1. Adry and wet bulb thermometers show identical readingsशुष्क एवं आर्द्र बल्ब तापमापी समान माप दर्शाते हैं
  2. Bdry bulb thermometer shows lower reading than wet bulb thermometerशुष्क बल्ब तापमापी, आर्द्र बल्ब तापमापी की तुलना में कम माप दर्शाता है
  3. Cdry bulb thermometer shows higher reading than wet thermometerशुष्क बल्ब तापमापी, आर्द्र बल्ब तापमापी की तुलना में ज्यादा माप दर्शाता है
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) dry bulb thermometer shows higher reading than wet thermometerशुष्क बल्ब तापमापी, आर्द्र बल्ब तापमापी की तुलना में ज्यादा माप दर्शाता है

Explanation

On a rainy day the air is humid, so the wet bulb depression is small; the official key takes the dry bulb reading as higher than the wet bulb reading.बरसाती दिन में कुंजी के अनुसार शुष्क बल्ब का मापन आर्द्र बल्ब से अधिक होता है।

Q40BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Which of the following gases is considered as atmospheric pollutant?निम्नलिखित में से किस गैस को वायुमंडलीय प्रदूषक माना जाता है?
  1. AArgonआर्गन
  2. BOxygenऑक्सीजन
  3. CSulphur dioxideसल्फर डाइऑक्साइड
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Sulphur dioxideसल्फर डाइऑक्साइड

Explanation

Sulphur dioxide is a harmful atmospheric pollutant; argon and oxygen are normal constituents of air.सल्फर डाइऑक्साइड हानिकारक वायुमंडलीय प्रदूषक है।

Q41BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
The process in which oxidation number decreases is known asअभिक्रिया, जिसमें ऑक्सीकरण संख्या घटती है, को कहा जाता है
  1. Areductionअपचयन
  2. Boxidationउपचयन
  3. Credox reactionअपोपचय अभिक्रिया
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) reductionअपचयन

Explanation

A decrease in oxidation number is reduction.ऑक्सीकरण संख्या घटना अपचयन है।

Q42BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Which of the following is not electromagnetic?निम्नलिखित में से कौन-सी विद्युत्-चुम्बकीय तरंग नहीं है?
  1. AGamma raysगामा किरण
  2. BAlpha raysअल्फा किरण
  3. CX-raysएक्स-किरण
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Alpha raysअल्फा किरण

Explanation

Alpha rays are streams of helium nuclei (particles), not electromagnetic waves.अल्फा किरणें हीलियम नाभिकों की धारा हैं, विद्युत-चुम्बकीय तरंग नहीं।

Q43BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
The radius of the n-th stationary orbit of hydrogen atom is proportional toहाइड्रोजन परमाणु के nवें स्थिर कक्ष का अर्धव्यास किसके समानुपाती होता है?
  1. A1/n²1/n²
  2. B1/n1/n
  3. Cn²n²
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) n²n²

Explanation

In Bohr's model r is proportional to n^2.बोर मॉडल में कक्ष की त्रिज्या n^2 के समानुपाती होती है।

Q44BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
In how many steps CO₂ is released in aerobic respiration?ऐरोबिक श्वसन के दौरान कितने पद/पदों में CO₂ का निष्पादन होता है?
  1. AOneएक
  2. BSixछः
  3. CThreeतीन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Threeतीन

Explanation

The key takes CO2 as released in three steps of aerobic respiration (pyruvate to acetyl-CoA and the two decarboxylations of the Krebs cycle).कुंजी के अनुसार ऐरोबिक श्वसन में तीन पदों में CO2 निकलती है।

Q45BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
The filtration unit in human kidney is called asमानव गुर्दे में निस्यंदन इकाइयों को कहा जाता है
  1. ANephronनेफ्रॉन
  2. BNeutronन्यूट्रॉन
  3. CNeuronन्यूरॉन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Nephronनेफ्रॉन

Explanation

The nephron is the structural and filtration unit of the kidney.नेफ्रॉन गुर्दे की निस्यंदन इकाई है।

Q46BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
In Tachycardia, the heart rate becomesटैकिकार्डिया में हृदय गति हो जाती है
  1. Aslowधीमी
  2. Bnormalसामान्य
  3. Cfastतेज
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) fastतेज

Explanation

Tachycardia means an abnormally fast heart rate.टैकिकार्डिया में हृदय गति तेज हो जाती है।

Q47BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Consider the following statements : 1. Chandrayaan-3 is not an important space mission of India. 2. Vikram Lander and Pragyan Rover sent with Chandrayaan-3 have not performed their function properly. 3. India is at the fourth place in the list of countries that have landed a spacecraft on the moon. Which of the above statement(s) is/are correctनिम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए : 1. चंद्रयान-3 भारत का एक महत्त्वपूर्ण अंतरिक्ष मिशन नहीं है। 2. चंद्रयान-3 के साथ भेजे गये विक्रम लैंडर और प्रज्ञान रोवर अपना कार्य ठीक से नहीं किए हैं। 3. चंद्रमा पर यान उतारने वाले देशों की सूची में भारत चौथे स्थान पर है। उपर्युक्त कथनों में से कौन-सा/से सही है/हैं?
  1. AOnly 1केवल 1
  2. BOnly 3केवल 3
  3. COnly 2केवल 2
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Only 3केवल 3

Explanation

Chandrayaan-3 is important and its lander and rover worked well, so 1 and 2 are false; India became the fourth country to land on the Moon, so only 3 is correct.चंद्रयान-3 महत्त्वपूर्ण मिशन है और उसके यान सफल रहे, इसलिए 1 और 2 गलत हैं; भारत चंद्रमा पर उतरने वाला चौथा देश है, अतः केवल 3 सही है।

Q48BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Who built the statue of Mahatma Gandhi installed at the United Nations Headquarters?संयुक्त राष्ट्र मुख्यालय में स्थापित महात्मा गाँधी की प्रतिमा का निर्माण किसने किया था?
  1. ARam Sirtejराम सिरतेज
  2. BRam Sutarराम सुतार
  3. CRam Paulराम पॉल
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Ram Sutarराम सुतार

Explanation

The Gandhi statue at the UN headquarters was made by sculptor Ram Sutar.संयुक्त राष्ट्र में गाँधी जी की प्रतिमा राम सुतार ने बनाई।

Q49BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Which one of the following was not among the three countries for which the Nobel Foundation reversed its invitation policy and invited them for its 2023 events?निम्नलिखित में से कौन-सा देश उन तीन देशों में से नहीं था जिनके लिए नोबेल फाउंडेशन ने अपनी निमंत्रण नीति को उलट दिया और उन्हें अपने 2023 कार्यक्रमों के लिए आमंत्रित किया?
  1. ARussiaरूस
  2. BIranईरान
  3. CBelarusबेलारूस
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

The Nobel Foundation invited Russia, Iran and Belarus to the 2023 events, so none of the three was absent.नोबेल फाउंडेशन ने रूस, ईरान और बेलारूस तीनों को बुलाया, इसलिए कोई बाहर नहीं था।

Q50BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Which one of the following was not on the panel of the former Judges of High Court appointed by the Supreme Court of India in August 2023 to oversee relief and rehabilitation in Manipur?इनमें से कौन मणिपुर में राहत और पुनर्वास की निगरानी के लिए अगस्त 2023 में भारत के सर्वोच्च न्यायालय द्वारा नियुक्त उच्च न्यायालय के पूर्व न्यायाधीशों के पैनल में नहीं थे?
  1. AJustice Gyan Sudha Misraन्यायमूर्ति ज्ञान सुधा मिश्रा
  2. BJustice Gita Mittalन्यायमूर्ति गीता मित्तल
  3. CJustice Shalini P. Joshiन्यायमूर्ति शालिनी पी. जोशी
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Justice Gyan Sudha Misraन्यायमूर्ति ज्ञान सुधा मिश्रा

Explanation

The Supreme Court panel for Manipur had Justices Gita Mittal, Shalini P. Joshi and Asha Menon; Gyan Sudha Misra was not on it.मणिपुर पैनल में गीता मित्तल, शालिनी पी. जोशी और आशा मेनन थीं; ज्ञान सुधा मिश्रा नहीं थीं।

Q51BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Who became the youngest-ever senior world champion and the first Indian to win an individual compound gold medal at the World Archery Championships held in Berlin, Germany, in August 2023?अगस्त 2023 में बर्लिन, जर्मनी में आयोजित विश्व तीरंदाजी चैंपियनशिप में व्यक्तिगत कंपाउंड स्वर्ण पदक जीतने वाले सबसे कम उम्र के वरिष्ठ विश्व चैंपियन और पहले भारतीय कौन बने?
  1. AJyothi Surekha Vennamज्योति सुरेखा वेन्नम
  2. BAditi Swamiअदिति स्वामी
  3. CParneet Kaurपरनीत कौर
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Aditi Swamiअदिति स्वामी

Explanation

Aditi Swami became the youngest senior world champion and first Indian individual compound gold winner in Berlin 2023.अदिति स्वामी बर्लिन 2023 में सबसे कम उम्र की विश्व चैंपियन और पहली भारतीय बनीं।

Q52BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Who organized the ‘Azad Dasta’?‘आज़ाद दस्ता’ की स्थापना किसने की?
  1. AVinoba Bhaveविनोबा भावे
  2. BJayaprakash Narayanजयप्रकाश नारायण
  3. CJwala Prasadज्वाला प्रसाद
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Jayaprakash Narayanजयप्रकाश नारायण

Explanation

The 'Azad Dasta' was organised by Jayaprakash Narayan during the Quit India movement.'आज़ाद दस्ता' जयप्रकाश नारायण ने बनाया।

Q53BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
When was the Salt Movement started in Bihar?बिहार में ‘नमक आंदोलन’ कब प्रारम्भ हुआ?
  1. AApril 1930अप्रैल 1930
  2. BApril 1932अप्रैल 1932
  3. CMarch 1930मार्च 1930
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) April 1930अप्रैल 1930

Explanation

The Salt Satyagraha in Bihar began in April 1930.बिहार में नमक आंदोलन अप्रैल 1930 में शुरू हुआ।

Q54BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Which State Cabinet recently approved ‘Mission Shakti Scooter Yojana’?हाल ही में किस राज्य की कैबिनेट ने ‘मिशन शक्ति स्कूटर योजना’ को स्वीकृति दी है?
  1. AGujaratगुजरात
  2. BBiharबिहार
  3. COdishaओडिशा
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Odishaओडिशा

Explanation

The Odisha cabinet approved the Mission Shakti Scooter Yojana for women self-help group members.ओडिशा मंत्रिमंडल ने 'मिशन शक्ति स्कूटर योजना' को मंजूरी दी।

Q55BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Which of the following is used to measure the intensity of earthquake?निम्नलिखित में से कौन-सा भूकम्प की गहनता नापने हेतु उपयोग में लाया जाता है?
  1. ARichter scaleरिक्टर पैमाना
  2. BMercalli scaleमरकली पैमाना
  3. CGreat harbour waveमहान हार्बर तरंग
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Mercalli scaleमरकली पैमाना

Explanation

The Mercalli scale measures earthquake intensity, as the key takes; Richter measures magnitude.कुंजी के अनुसार भूकंप की तीव्रता मर्केली पैमाने से मापी जाती है।

Q56BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
‘Leaching’ process is related to‘निक्षालन’ प्रक्रिया संबंधित है
  1. Aregions of heavy rainfallभारी वर्षाक्षेत्र से
  2. Bminerals and soilखनिज और मिट्टी से
  3. Croots of plantsपौधों की जड़ों से
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) More than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

Leaching occurs in heavy rainfall regions and washes minerals out of soil, so more than one option applies.निक्षालन भारी वर्षा वाले क्षेत्रों में मिट्टी से खनिज बहा ले जाता है, इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q57BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
How many States of India have common border with Pakistan and Bangladesh?भारत के कितने राज्यों की सामान्य सीमा (कॉमन बॉर्डर) पाकिस्तान एवं बांग्लादेश के साथ है?
  1. A66
  2. B55
  3. C77
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

No Indian state borders both Pakistan and Bangladesh, so the answer is None of the above.कोई भी भारतीय राज्य पाकिस्तान और बांग्लादेश दोनों से नहीं लगता, अतः कोई नहीं।

Q58BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Which State of India is the highest producer of Millets?भारत का कौन-सा राज्य मोटा अनाज का सबसे बड़ा उत्पादक है?
  1. ARajasthanराजस्थान
  2. BMaharashtraमहाराष्ट्र
  3. CTamil Naduतमिलनाडु
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Rajasthanराजस्थान

Explanation

Rajasthan is the largest producer of millets (bajra) in India.राजस्थान भारत में मोटे अनाज (बाजरा) का सबसे बड़ा उत्पादक है।

Q59BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
The driest place in India isभारत का सबसे शुष्क स्थान है
  1. ALehलेह
  2. BBikanerबीकानेर
  3. CJaisalmerजैसलमेर
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Jaisalmerजैसलमेर

Explanation

Jaisalmer is treated by the key as the driest place in India.कुंजी जैसलमेर को भारत का सबसे शुष्क स्थान मानती है।

Q60BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Which of the following is a Zaid crop?निम्नलिखित में से कौन-सी जायद फसल है?
  1. AMoongमूँग
  2. BUradउड़द
  3. CWatermelonतरबूज
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Watermelonतरबूज

Explanation

Watermelon is a Zaid (summer) crop, grown between rabi and kharif.तरबूज जायद (ग्रीष्म) की फसल है।

Q61BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Magadha and Anga plains are parts of which of the following?मगध एवं अंग के मैदान निम्नलिखित में से किसके हिस्से हैं?
  1. AUpper Ganga Valleyऊपरी गंगा का मैदान
  2. BMiddle Ganga Valleyमध्य गंगा का मैदान
  3. CLower Ganga Valleyनिम्न गंगा का मैदान
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Middle Ganga Valleyमध्य गंगा का मैदान

Explanation

The Magadha and Anga plains belong to the Middle Ganga Valley.मगध और अंग मैदान मध्य गंगा घाटी के भाग हैं।

Q62BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Himalayan Brown bear, wild Asiatic buffalo, desert fox are examples ofहिमालयी भूरा भालू, एशियायी जंगली भैंसे, रेगिस्तानी लोमड़ी किसके उदाहरण हैं?
  1. Arare speciesदुर्लभ प्रजाति
  2. Bextinct speciesविलुप्त प्रजाति
  3. Cendangered speciesलुप्तप्राय प्रजाति
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) rare speciesदुर्लभ प्रजाति

Explanation

The key classifies these species as rare species.कुंजी इन्हें दुर्लभ प्रजातियाँ मानती है।

Q63BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Raj Kumar Shukla persuaded which leader to come to Bihar and lead their movement?राजकुमार शुक्ला ने किस नेता को बिहार आने और उनके आंदोलन को नेतृत्व प्रदान करने के लिए राजी किया?
  1. AJawaharlal Nehruजवाहरलाल नेहरू
  2. BJ. B. Kripalaniजे. बी. कृपलानी
  3. CRajendra Prasadराजेन्द्र प्रसाद
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

Raj Kumar Shukla persuaded Mahatma Gandhi to come to Champaran, who is not among the options.राजकुमार शुक्ल ने महात्मा गाँधी को चंपारण बुलाया, जो विकल्पों में नहीं हैं।

Q64BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Who wrote the book India Divided?‘इंडिया डिवाइडेड’ पुस्तक किसने लिखी?
  1. AB. G. Tilakबी. जी. तिलक
  2. BRajendra Prasadराजेन्द्र प्रसाद
  3. CPenderel Moonपेंडेरेल मून
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Rajendra Prasadराजेन्द्र प्रसाद

Explanation

'India Divided' was written by Rajendra Prasad.'इंडिया डिवाइडेड' राजेन्द्र प्रसाद की रचना है।

Q65BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Who started Home Rule League in 1915?1915 में होम रूल लीग किसने प्रारम्भ की थी?
  1. AGopal Krishna Gokhaleगोपाल कृष्ण गोखले
  2. BAnnie Besantएनी बेसेन्ट
  3. CG. S. Khapardeजी. एस. खापर्डे
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

The Home Rule League was started by Tilak (April 1916) and Annie Besant (Sept 1916); of the options listed the key says None.होम रूल लीग तिलक (अप्रैल 1916) और एनी बेसेंट (सितंबर 1916) ने शुरू की; दिए विकल्पों में कुंजी 'कोई नहीं' मानती है।

Q66BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Who among the following ladies actively participated in the Salt Satyagraha in Bihar?इनमें से किस महिला ने बिहार में ‘नमक सत्याग्रह’ में सक्रिय भाग लिया?
  1. AShrimati Mira Deviश्रीमती मीरा देवी
  2. BMrs. Hasan Imamश्रीमती हसन इमाम
  3. CMiss Gauri Dasकु. गौरी दास
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) More than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

Several women, including Mira Devi, Mrs Hasan Imam and Gauri Das, took part in the Salt Satyagraha in Bihar, so more than one option.मीरा देवी, श्रीमती हसन इमाम और गौरी दास जैसी कई महिलाओं ने नमक सत्याग्रह में भाग लिया।

Q67BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Who wrote the play Neel Darpan describing the plight of the Indigo cultivators of Bengal and Bihar?बंगाल व बिहार के नील कृषकों की दशा का वर्णन करते हुए ‘नील दर्पण’ नाटक किसके द्वारा लिखा गया?
  1. AMahatma Gandhiमहात्मा गाँधी
  2. BAcharya Kripalaniआचार्य कृपलानी
  3. CDinabandhu Mitraदीनबंधु मित्र
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Dinabandhu Mitraदीनबंधु मित्र

Explanation

Neel Darpan was written by Dinabandhu Mitra.'नील दर्पण' दीनबंधु मित्र का नाटक है।

Q68BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Who established the branch of Anushilan Samiti at Patna in 1913?किसने 1913 में अनुशीलन समिति की एक शाखा की स्थापना पटना में की?
  1. ASachindra Nath Sanyalसचीन्द्रनाथ सान्याल
  2. BBankim Chandra Mitraबंकिम चंद्र मित्र
  3. CRaghubir Singhरघुबीर सिंह
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Sachindra Nath Sanyalसचीन्द्रनाथ सान्याल

Explanation

Sachindra Nath Sanyal established the Anushilan Samiti branch at Patna in 1913.सचिन्द्र नाथ सान्याल ने 1913 में पटना में अनुशीलन समिति की शाखा खोली।

Q69BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
Gaya Session of Indian National Congress was held in which year?भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस का गया अधिवेशन किस वर्ष में हुआ?
  1. A19221922
  2. B19331933
  3. C19461946
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 19221922

Explanation

The Gaya session of the Congress was held in 1922 under C. R. Das.कांग्रेस का गया अधिवेशन 1922 में हुआ।

Q70BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 · General Studies
The nationalist daily newspaper, The Indian Nation started its publication inराष्ट्रवादियों के दैनिक समाचार-पत्र दि इंडियन नेशन का प्रकाशन कब प्रारम्भ हुआ?
  1. A19301930
  2. B19311931
  3. C19401940
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 19311931

Explanation

The Indian Nation daily began in 1931 in Patna.'द इंडियन नेशन' दैनिक 1931 में शुरू हुआ।

Sanskrit 80 questions

Q71BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 71–77 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति दाक्षिणात्ये जनपदे महिलारोप्यं नाम नगरम्। तत्र सकलार्थिकल्पद्रुमः प्रवरमुकुटमणिमरीचिमञ्जरीचर्चितचरणयुगलः सकलकलापारङ्गतोऽमरशक्तिर्नाम राजा बभूव। तस्य त्रयः पुत्राः परमदुर्मेधसो बहुशक्तिरुग्रशक्तिरनन्तशक्तिश्चेति नामानो बभूवुः। अथ राजा तान् शास्त्रविमुखान् आलोक्य सचिवान् आहूय प्रोवाच—भोः! ज्ञातमेतद् भवद्भिः यन्ममैते त्रयोऽपि पुत्राः शास्त्रविमुखाविवेकरहिताश्च। तत् एतान् पश्यतो मे महदपि राज्यं न सौख्यमावहति। महिलारोप्यं नाम नगरं कस्मिन् जनपदेऽस्ति?
  1. Aअवन्तिजनपदे
  2. Bमगधजनपदे
  3. Cदाक्षिणात्यजनपदे
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) दाक्षिणात्यजनपदे

Explanation

गद्यांश के प्रथम वाक्य में कहा गया है कि महिलारोप्य नामक नगर दक्षिण के जनपद (दाक्षिणात्य जनपद) में है। इसलिए (C) सही है।

Q72BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 71–77 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति दाक्षिणात्ये जनपदे महिलारोप्यं नाम नगरम्। तत्र सकलार्थिकल्पद्रुमः प्रवरमुकुटमणिमरीचिमञ्जरीचर्चितचरणयुगलः सकलकलापारङ्गतोऽमरशक्तिर्नाम राजा बभूव। तस्य त्रयः पुत्राः परमदुर्मेधसो बहुशक्तिरुग्रशक्तिरनन्तशक्तिश्चेति नामानो बभूवुः। अथ राजा तान् शास्त्रविमुखान् आलोक्य सचिवान् आहूय प्रोवाच—भोः! ज्ञातमेतद् भवद्भिः यन्ममैते त्रयोऽपि पुत्राः शास्त्रविमुखाविवेकरहिताश्च। तत् एतान् पश्यतो मे महदपि राज्यं न सौख्यमावहति। महिलारोप्यस्य राजा कः आसीत्?
  1. Aबहुशक्तिः
  2. Bअमरशक्तिः
  3. Cअनन्तशक्तिः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) अमरशक्तिः

Explanation

गद्यांश के अनुसार महिलारोप्य नगर का राजा अमरशक्ति था; बहुशक्ति और अनन्तशक्ति उसके पुत्र थे।

Q73BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 71–77 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति दाक्षिणात्ये जनपदे महिलारोप्यं नाम नगरम्। तत्र सकलार्थिकल्पद्रुमः प्रवरमुकुटमणिमरीचिमञ्जरीचर्चितचरणयुगलः सकलकलापारङ्गतोऽमरशक्तिर्नाम राजा बभूव। तस्य त्रयः पुत्राः परमदुर्मेधसो बहुशक्तिरुग्रशक्तिरनन्तशक्तिश्चेति नामानो बभूवुः। अथ राजा तान् शास्त्रविमुखान् आलोक्य सचिवान् आहूय प्रोवाच—भोः! ज्ञातमेतद् भवद्भिः यन्ममैते त्रयोऽपि पुत्राः शास्त्रविमुखाविवेकरहिताश्च। तत् एतान् पश्यतो मे महदपि राज्यं न सौख्यमावहति। अमरशक्तेः पुत्रस्य नामासीत्
  1. Aउग्रशक्तिः
  2. Bबहुशक्तिः
  3. Cअनन्तशक्तिः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (D) एकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः

Explanation

राजा अमरशक्ति के तीन पुत्र बहुशक्ति, उग्रशक्ति और अनन्तशक्ति थे। तीनों विकल्प सही हैं, इसलिए एकाधिक विकल्प (D) उपयुक्त है।

Q74BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 71–77 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति दाक्षिणात्ये जनपदे महिलारोप्यं नाम नगरम्। तत्र सकलार्थिकल्पद्रुमः प्रवरमुकुटमणिमरीचिमञ्जरीचर्चितचरणयुगलः सकलकलापारङ्गतोऽमरशक्तिर्नाम राजा बभूव। तस्य त्रयः पुत्राः परमदुर्मेधसो बहुशक्तिरुग्रशक्तिरनन्तशक्तिश्चेति नामानो बभूवुः। अथ राजा तान् शास्त्रविमुखान् आलोक्य सचिवान् आहूय प्रोवाच—भोः! ज्ञातमेतद् भवद्भिः यन्ममैते त्रयोऽपि पुत्राः शास्त्रविमुखाविवेकरहिताश्च। तत् एतान् पश्यतो मे महदपि राज्यं न सौख्यमावहति। राज्ञः त्रयः पुत्राः आसन्
  1. Aशास्त्रज्ञाताः
  2. Bशास्त्रविमुखाः
  3. Cशास्त्रपण्डिताः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) शास्त्रविमुखाः

Explanation

गद्यांश में राजा ने अपने तीनों पुत्रों को शास्त्रविमुख (शास्त्र से विमुख) देखा था। अतः (B) सही है।

Q75BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 71–77 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति दाक्षिणात्ये जनपदे महिलारोप्यं नाम नगरम्। तत्र सकलार्थिकल्पद्रुमः प्रवरमुकुटमणिमरीचिमञ्जरीचर्चितचरणयुगलः सकलकलापारङ्गतोऽमरशक्तिर्नाम राजा बभूव। तस्य त्रयः पुत्राः परमदुर्मेधसो बहुशक्तिरुग्रशक्तिरनन्तशक्तिश्चेति नामानो बभूवुः। अथ राजा तान् शास्त्रविमुखान् आलोक्य सचिवान् आहूय प्रोवाच—भोः! ज्ञातमेतद् भवद्भिः यन्ममैते त्रयोऽपि पुत्राः शास्त्रविमुखाविवेकरहिताश्च। तत् एतान् पश्यतो मे महदपि राज्यं न सौख्यमावहति। राज्ञः कान् आहुतवान्?
  1. Aपुत्रान्
  2. Bपण्डितान्
  3. Cमातृः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

राजा ने पुत्रों को देखकर सचिवों (मन्त्रियों) को बुलाया था। विकल्पों में सचिव नहीं हैं, इसलिए कोई भी उपयुक्त नहीं है, उत्तर (E)।

Q76BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 71–77 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति दाक्षिणात्ये जनपदे महिलारोप्यं नाम नगरम्। तत्र सकलार्थिकल्पद्रुमः प्रवरमुकुटमणिमरीचिमञ्जरीचर्चितचरणयुगलः सकलकलापारङ्गतोऽमरशक्तिर्नाम राजा बभूव। तस्य त्रयः पुत्राः परमदुर्मेधसो बहुशक्तिरुग्रशक्तिरनन्तशक्तिश्चेति नामानो बभूवुः। अथ राजा तान् शास्त्रविमुखान् आलोक्य सचिवान् आहूय प्रोवाच—भोः! ज्ञातमेतद् भवद्भिः यन्ममैते त्रयोऽपि पुत्राः शास्त्रविमुखाविवेकरहिताश्च। तत् एतान् पश्यतो मे महदपि राज्यं न सौख्यमावहति। चर्चितचरणयुगलः कः आसीत्?
  1. Aअनन्तशक्तिः
  2. Bअमरशक्तिः
  3. Cसचिवाः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) अमरशक्तिः

Explanation

गद्यांश में राजा अमरशक्ति को "प्रवरमुकुटमणिमरीचिमञ्जरीचर्चितचरणयुगलः" कहा गया है, अतः (B) सही है।

Q77BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 71–77 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति दाक्षिणात्ये जनपदे महिलारोप्यं नाम नगरम्। तत्र सकलार्थिकल्पद्रुमः प्रवरमुकुटमणिमरीचिमञ्जरीचर्चितचरणयुगलः सकलकलापारङ्गतोऽमरशक्तिर्नाम राजा बभूव। तस्य त्रयः पुत्राः परमदुर्मेधसो बहुशक्तिरुग्रशक्तिरनन्तशक्तिश्चेति नामानो बभूवुः। अथ राजा तान् शास्त्रविमुखान् आलोक्य सचिवान् आहूय प्रोवाच—भोः! ज्ञातमेतद् भवद्भिः यन्ममैते त्रयोऽपि पुत्राः शास्त्रविमुखाविवेकरहिताश्च। तत् एतान् पश्यतो मे महदपि राज्यं न सौख्यमावहति। प्रोवाच इत्यत्र सन्धिः कः?
  1. Aगुणसन्धिः
  2. Bयण्सन्धिः
  3. Cअयादिसन्धिः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) गुणसन्धिः

Explanation

प्रोवाच = प्र + उवाच। यहाँ अ + उ मिलकर ओ हुआ, जो गुण सन्धि का नियम है। अतः (A) सही है।

Q78BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 78–83 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— यद्यपि संसारे बहूनि वस्तूनि सन्ति, परन्तु विद्यैव सर्वश्रेष्ठधनमस्ति। अतएवोच्यते—विद्याधनं सर्वप्रधानम्। विद्यया मनुष्यः स्वकीयं कर्तव्यं जानाति। विद्ययैव मनुष्यो जानाति यत् को धर्मः, कोऽधर्मः, किंकर्तव्यम्, किम् अकर्तव्यम्, किं पुण्यम्, किं पापम्, किं कृत्वा लाभो भविष्यति, केन कार्येण वा हानिः भविष्यति। स विद्याप्राप्त्या सन्मार्गम् अनुवर्तितुं प्रयतते। एवं विद्यैव मनुष्यो मनुष्योऽस्ति। यो मनुष्यः विद्याहीनोऽस्ति स कर्तव्याकर्तव्यस्य अज्ञानात् पशुवद् आचरति, अतः स पशुरित्यभिधीयते। ‘विद्याविहीनः पशुः’ इति। मनुष्यः कस्मात् कारणात् पशुवद् आचरति?
  1. Aकर्तव्यस्य ज्ञानात्
  2. Bअकर्तव्यस्य अज्ञानात्
  3. Cकर्तव्यस्य अज्ञानात्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (D) एकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः

Explanation

गद्यांश के अनुसार विद्याहीन मनुष्य कर्तव्य और अकर्तव्य के अज्ञान से पशु जैसा आचरण करता है। विकल्प (B) और (C) दोनों इस भाव को कहते हैं, इसलिए (D) सही है।

Q79BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 78–83 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— यद्यपि संसारे बहूनि वस्तूनि सन्ति, परन्तु विद्यैव सर्वश्रेष्ठधनमस्ति। अतएवोच्यते—विद्याधनं सर्वप्रधानम्। विद्यया मनुष्यः स्वकीयं कर्तव्यं जानाति। विद्ययैव मनुष्यो जानाति यत् को धर्मः, कोऽधर्मः, किंकर्तव्यम्, किम् अकर्तव्यम्, किं पुण्यम्, किं पापम्, किं कृत्वा लाभो भविष्यति, केन कार्येण वा हानिः भविष्यति। स विद्याप्राप्त्या सन्मार्गम् अनुवर्तितुं प्रयतते। एवं विद्यैव मनुष्यो मनुष्योऽस्ति। यो मनुष्यः विद्याहीनोऽस्ति स कर्तव्याकर्तव्यस्य अज्ञानात् पशुवद् आचरति, अतः स पशुरित्यभिधीयते। ‘विद्याविहीनः पशुः’ इति। पशुवद् कः आचरति?
  1. Aविद्यासहितपुरुषः
  2. Bविद्यायुक्तमनुष्यः
  3. Cविद्याहीनमनुष्यः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) विद्याहीनमनुष्यः

Explanation

गद्यांश के अनुसार जो मनुष्य विद्याहीन है, वही पशु के समान आचरण करता है। अतः (C) सही है।

Q80BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 78–83 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— यद्यपि संसारे बहूनि वस्तूनि सन्ति, परन्तु विद्यैव सर्वश्रेष्ठधनमस्ति। अतएवोच्यते—विद्याधनं सर्वप्रधानम्। विद्यया मनुष्यः स्वकीयं कर्तव्यं जानाति। विद्ययैव मनुष्यो जानाति यत् को धर्मः, कोऽधर्मः, किंकर्तव्यम्, किम् अकर्तव्यम्, किं पुण्यम्, किं पापम्, किं कृत्वा लाभो भविष्यति, केन कार्येण वा हानिः भविष्यति। स विद्याप्राप्त्या सन्मार्गम् अनुवर्तितुं प्रयतते। एवं विद्यैव मनुष्यो मनुष्योऽस्ति। यो मनुष्यः विद्याहीनोऽस्ति स कर्तव्याकर्तव्यस्य अज्ञानात् पशुवद् आचरति, अतः स पशुरित्यभिधीयते। ‘विद्याविहीनः पशुः’ इति। विद्यैव इत्यत्र कः सन्धिः?
  1. Aवृद्धिसन्धिः
  2. Bगुणसन्धिः
  3. Cयण्सन्धिः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) वृद्धिसन्धिः

Explanation

विद्या + एव में आ + ए मिलकर ऐ बना है, जो वृद्धि सन्धि है। अतः (A) सही है।

Q81BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 78–83 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— यद्यपि संसारे बहूनि वस्तूनि सन्ति, परन्तु विद्यैव सर्वश्रेष्ठधनमस्ति। अतएवोच्यते—विद्याधनं सर्वप्रधानम्। विद्यया मनुष्यः स्वकीयं कर्तव्यं जानाति। विद्ययैव मनुष्यो जानाति यत् को धर्मः, कोऽधर्मः, किंकर्तव्यम्, किम् अकर्तव्यम्, किं पुण्यम्, किं पापम्, किं कृत्वा लाभो भविष्यति, केन कार्येण वा हानिः भविष्यति। स विद्याप्राप्त्या सन्मार्गम् अनुवर्तितुं प्रयतते। एवं विद्यैव मनुष्यो मनुष्योऽस्ति। यो मनुष्यः विद्याहीनोऽस्ति स कर्तव्याकर्तव्यस्य अज्ञानात् पशुवद् आचरति, अतः स पशुरित्यभिधीयते। ‘विद्याविहीनः पशुः’ इति। विद्ययैव मनुष्यो भवति
  1. Aपशुः
  2. Bमनुष्यः
  3. Cअधर्मी
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) मनुष्यः

Explanation

गद्यांश में कहा गया है कि विद्या से ही मनुष्य वास्तव में मनुष्य होता है। अतः (B) सही है।

Q82BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 78–83 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— यद्यपि संसारे बहूनि वस्तूनि सन्ति, परन्तु विद्यैव सर्वश्रेष्ठधनमस्ति। अतएवोच्यते—विद्याधनं सर्वप्रधानम्। विद्यया मनुष्यः स्वकीयं कर्तव्यं जानाति। विद्ययैव मनुष्यो जानाति यत् को धर्मः, कोऽधर्मः, किंकर्तव्यम्, किम् अकर्तव्यम्, किं पुण्यम्, किं पापम्, किं कृत्वा लाभो भविष्यति, केन कार्येण वा हानिः भविष्यति। स विद्याप्राप्त्या सन्मार्गम् अनुवर्तितुं प्रयतते। एवं विद्यैव मनुष्यो मनुष्योऽस्ति। यो मनुष्यः विद्याहीनोऽस्ति स कर्तव्याकर्तव्यस्य अज्ञानात् पशुवद् आचरति, अतः स पशुरित्यभिधीयते। ‘विद्याविहीनः पशुः’ इति। ‘हानिः’-पदस्य पर्यायपदमस्ति
  1. Aपापम्
  2. Bअकर्तव्यम्
  3. Cलाभः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

हानि का पर्याय क्षति या नुकसान होता है। विकल्पों में पापम्, अकर्तव्यम् और लाभः में से कोई भी पर्याय नहीं है (लाभ विपरीतार्थक है), इसलिए (E)।

Q83BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 78–83 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— यद्यपि संसारे बहूनि वस्तूनि सन्ति, परन्तु विद्यैव सर्वश्रेष्ठधनमस्ति। अतएवोच्यते—विद्याधनं सर्वप्रधानम्। विद्यया मनुष्यः स्वकीयं कर्तव्यं जानाति। विद्ययैव मनुष्यो जानाति यत् को धर्मः, कोऽधर्मः, किंकर्तव्यम्, किम् अकर्तव्यम्, किं पुण्यम्, किं पापम्, किं कृत्वा लाभो भविष्यति, केन कार्येण वा हानिः भविष्यति। स विद्याप्राप्त्या सन्मार्गम् अनुवर्तितुं प्रयतते। एवं विद्यैव मनुष्यो मनुष्योऽस्ति। यो मनुष्यः विद्याहीनोऽस्ति स कर्तव्याकर्तव्यस्य अज्ञानात् पशुवद् आचरति, अतः स पशुरित्यभिधीयते। ‘विद्याविहीनः पशुः’ इति। ‘विद्यया’ पदे विभक्तिरस्ति
  1. Aषष्ठी
  2. Bसप्तमी
  3. Cपञ्चमी
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

विद्यया तृतीया विभक्ति (एकवचन) का रूप है। विकल्पों में तृतीया नहीं है, इसलिए कोई भी उपयुक्त नहीं, उत्तर (E)।

Q84BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 84–89 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति मगधदेशे चम्पकवती नामारण्यानी। तस्यां चिरान्महता स्नेहेन मृगकाकौ निवसतः। स च मृगः स्वेच्छया भ्राम्यन्हृष्टपुष्टाङ्गः केनचिच्छृगालेनावलोकितः। तं दृष्ट्वा शृगालोऽचिन्तयत्—“आः, कथमेतन्मांसं सुललितं भक्षयामि? भवतु, विश्वासं तावदुत्पादयामि।” इत्यालोच्योपसृत्याब्रवीत्—“मित्र! कुशलं ते?” मृगेणोक्तम्—“कस्त्वम्?” स ब्रूते—“क्षुद्रबुद्धिनामा जम्बूकोऽहम् अत्रारण्ये बन्धुहीनो मृतवन्निवसामि। इदानीं त्वां मित्रमासाद्य पुनः सबन्धुर्जीवलोकं प्रविष्टोऽस्मि। अधुना तवानुचरेण मया सर्वथा भवितव्यम्।” मृगेणोक्तम्—“एवमस्तु।” ततः पश्चादस्तं गते सवितरि भगवति मरीचिमालिनि तौ मृगस्य वासभूमिं गतौ। तत्र चम्पकवृक्षशाखायां सुबुद्धिनामा काको मृगस्य चिरमित्रं निवसति। तौ दृष्ट्वा काकोऽवदत्—“सखे चित्राङ्ग! कोऽयं द्वितीयः?” मृगो ब्रूते—“जम्बूकोऽयम्, अस्मत्सख्यमिच्छन्नागतः।” काको ब्रूते—मित्र! अकस्मादागन्तुना सह मैत्री न युक्ता। अरण्ये निवसतः
  1. Aमृगः
  2. Bकाकः
  3. Cसिंहः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (D) एकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः

Explanation

कथा में चम्पकवती वन में मृग और काक दोनों मित्र रहते थे। अतः (A) और (B) दोनों सही हैं, इसलिए (D)।

Q85BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 84–89 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति मगधदेशे चम्पकवती नामारण्यानी। तस्यां चिरान्महता स्नेहेन मृगकाकौ निवसतः। स च मृगः स्वेच्छया भ्राम्यन्हृष्टपुष्टाङ्गः केनचिच्छृगालेनावलोकितः। तं दृष्ट्वा शृगालोऽचिन्तयत्—“आः, कथमेतन्मांसं सुललितं भक्षयामि? भवतु, विश्वासं तावदुत्पादयामि।” इत्यालोच्योपसृत्याब्रवीत्—“मित्र! कुशलं ते?” मृगेणोक्तम्—“कस्त्वम्?” स ब्रूते—“क्षुद्रबुद्धिनामा जम्बूकोऽहम् अत्रारण्ये बन्धुहीनो मृतवन्निवसामि। इदानीं त्वां मित्रमासाद्य पुनः सबन्धुर्जीवलोकं प्रविष्टोऽस्मि। अधुना तवानुचरेण मया सर्वथा भवितव्यम्।” मृगेणोक्तम्—“एवमस्तु।” ततः पश्चादस्तं गते सवितरि भगवति मरीचिमालिनि तौ मृगस्य वासभूमिं गतौ। तत्र चम्पकवृक्षशाखायां सुबुद्धिनामा काको मृगस्य चिरमित्रं निवसति। तौ दृष्ट्वा काकोऽवदत्—“सखे चित्राङ्ग! कोऽयं द्वितीयः?” मृगो ब्रूते—“जम्बूकोऽयम्, अस्मत्सख्यमिच्छन्नागतः।” काको ब्रूते—मित्र! अकस्मादागन्तुना सह मैत्री न युक्ता। चम्पकवती नामारण्यानी अस्ति
  1. Aदाक्षिणात्ये
  2. Bबंगदेशे
  3. Cमगधदेशे
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) मगधदेशे

Explanation

गद्यांश के आरम्भ में लिखा है कि चम्पकवती नामक अरण्यानी मगधदेश में है। अतः (C) सही है।

Q86BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 84–89 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति मगधदेशे चम्पकवती नामारण्यानी। तस्यां चिरान्महता स्नेहेन मृगकाकौ निवसतः। स च मृगः स्वेच्छया भ्राम्यन्हृष्टपुष्टाङ्गः केनचिच्छृगालेनावलोकितः। तं दृष्ट्वा शृगालोऽचिन्तयत्—“आः, कथमेतन्मांसं सुललितं भक्षयामि? भवतु, विश्वासं तावदुत्पादयामि।” इत्यालोच्योपसृत्याब्रवीत्—“मित्र! कुशलं ते?” मृगेणोक्तम्—“कस्त्वम्?” स ब्रूते—“क्षुद्रबुद्धिनामा जम्बूकोऽहम् अत्रारण्ये बन्धुहीनो मृतवन्निवसामि। इदानीं त्वां मित्रमासाद्य पुनः सबन्धुर्जीवलोकं प्रविष्टोऽस्मि। अधुना तवानुचरेण मया सर्वथा भवितव्यम्।” मृगेणोक्तम्—“एवमस्तु।” ततः पश्चादस्तं गते सवितरि भगवति मरीचिमालिनि तौ मृगस्य वासभूमिं गतौ। तत्र चम्पकवृक्षशाखायां सुबुद्धिनामा काको मृगस्य चिरमित्रं निवसति। तौ दृष्ट्वा काकोऽवदत्—“सखे चित्राङ्ग! कोऽयं द्वितीयः?” मृगो ब्रूते—“जम्बूकोऽयम्, अस्मत्सख्यमिच्छन्नागतः।” काको ब्रूते—मित्र! अकस्मादागन्तुना सह मैत्री न युक्ता। ‘हृष्टपुष्टाङ्गः’ आसीत्
  1. Aकाकः
  2. Bमृगः
  3. Cशृगालः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) मृगः

Explanation

गद्यांश में स्वेच्छा से घूमता हुआ हृष्टपुष्ट अंगों वाला मृग शृगाल को दिखाई दिया था। अतः (B) सही है।

Q87BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 84–89 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति मगधदेशे चम्पकवती नामारण्यानी। तस्यां चिरान्महता स्नेहेन मृगकाकौ निवसतः। स च मृगः स्वेच्छया भ्राम्यन्हृष्टपुष्टाङ्गः केनचिच्छृगालेनावलोकितः। तं दृष्ट्वा शृगालोऽचिन्तयत्—“आः, कथमेतन्मांसं सुललितं भक्षयामि? भवतु, विश्वासं तावदुत्पादयामि।” इत्यालोच्योपसृत्याब्रवीत्—“मित्र! कुशलं ते?” मृगेणोक्तम्—“कस्त्वम्?” स ब्रूते—“क्षुद्रबुद्धिनामा जम्बूकोऽहम् अत्रारण्ये बन्धुहीनो मृतवन्निवसामि। इदानीं त्वां मित्रमासाद्य पुनः सबन्धुर्जीवलोकं प्रविष्टोऽस्मि। अधुना तवानुचरेण मया सर्वथा भवितव्यम्।” मृगेणोक्तम्—“एवमस्तु।” ततः पश्चादस्तं गते सवितरि भगवति मरीचिमालिनि तौ मृगस्य वासभूमिं गतौ। तत्र चम्पकवृक्षशाखायां सुबुद्धिनामा काको मृगस्य चिरमित्रं निवसति। तौ दृष्ट्वा काकोऽवदत्—“सखे चित्राङ्ग! कोऽयं द्वितीयः?” मृगो ब्रूते—“जम्बूकोऽयम्, अस्मत्सख्यमिच्छन्नागतः।” काको ब्रूते—मित्र! अकस्मादागन्तुना सह मैत्री न युक्ता। ‘क्षुद्रबुद्धिः’ आसीत्
  1. Aकाकः
  2. Bमृगः
  3. Cशृगालः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) शृगालः

Explanation

शृगाल ने अपना नाम क्षुद्रबुद्धि बताया था। अतः (C) सही है।

Q88BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 84–89 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति मगधदेशे चम्पकवती नामारण्यानी। तस्यां चिरान्महता स्नेहेन मृगकाकौ निवसतः। स च मृगः स्वेच्छया भ्राम्यन्हृष्टपुष्टाङ्गः केनचिच्छृगालेनावलोकितः। तं दृष्ट्वा शृगालोऽचिन्तयत्—“आः, कथमेतन्मांसं सुललितं भक्षयामि? भवतु, विश्वासं तावदुत्पादयामि।” इत्यालोच्योपसृत्याब्रवीत्—“मित्र! कुशलं ते?” मृगेणोक्तम्—“कस्त्वम्?” स ब्रूते—“क्षुद्रबुद्धिनामा जम्बूकोऽहम् अत्रारण्ये बन्धुहीनो मृतवन्निवसामि। इदानीं त्वां मित्रमासाद्य पुनः सबन्धुर्जीवलोकं प्रविष्टोऽस्मि। अधुना तवानुचरेण मया सर्वथा भवितव्यम्।” मृगेणोक्तम्—“एवमस्तु।” ततः पश्चादस्तं गते सवितरि भगवति मरीचिमालिनि तौ मृगस्य वासभूमिं गतौ। तत्र चम्पकवृक्षशाखायां सुबुद्धिनामा काको मृगस्य चिरमित्रं निवसति। तौ दृष्ट्वा काकोऽवदत्—“सखे चित्राङ्ग! कोऽयं द्वितीयः?” मृगो ब्रूते—“जम्बूकोऽयम्, अस्मत्सख्यमिच्छन्नागतः।” काको ब्रूते—मित्र! अकस्मादागन्तुना सह मैत्री न युक्ता। “अकस्मादागन्तुना सह मैत्री न युक्ता” इति केन कथितम्?
  1. Aकाकेन
  2. Bशृगालेन
  3. Cमृगेण
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) काकेन

Explanation

गद्यांश के अन्त में काक ने कहा कि अचानक आए हुए व्यक्ति से मित्रता उचित नहीं है। अतः (A) सही है।

Q89BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 84–89 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— अस्ति मगधदेशे चम्पकवती नामारण्यानी। तस्यां चिरान्महता स्नेहेन मृगकाकौ निवसतः। स च मृगः स्वेच्छया भ्राम्यन्हृष्टपुष्टाङ्गः केनचिच्छृगालेनावलोकितः। तं दृष्ट्वा शृगालोऽचिन्तयत्—“आः, कथमेतन्मांसं सुललितं भक्षयामि? भवतु, विश्वासं तावदुत्पादयामि।” इत्यालोच्योपसृत्याब्रवीत्—“मित्र! कुशलं ते?” मृगेणोक्तम्—“कस्त्वम्?” स ब्रूते—“क्षुद्रबुद्धिनामा जम्बूकोऽहम् अत्रारण्ये बन्धुहीनो मृतवन्निवसामि। इदानीं त्वां मित्रमासाद्य पुनः सबन्धुर्जीवलोकं प्रविष्टोऽस्मि। अधुना तवानुचरेण मया सर्वथा भवितव्यम्।” मृगेणोक्तम्—“एवमस्तु।” ततः पश्चादस्तं गते सवितरि भगवति मरीचिमालिनि तौ मृगस्य वासभूमिं गतौ। तत्र चम्पकवृक्षशाखायां सुबुद्धिनामा काको मृगस्य चिरमित्रं निवसति। तौ दृष्ट्वा काकोऽवदत्—“सखे चित्राङ्ग! कोऽयं द्वितीयः?” मृगो ब्रूते—“जम्बूकोऽयम्, अस्मत्सख्यमिच्छन्नागतः।” काको ब्रूते—मित्र! अकस्मादागन्तुना सह मैत्री न युक्ता। भगवति इत्यस्मिन् पदे विभक्तिरस्ति
  1. Aप्रथमा
  2. Bसप्तमी
  3. Cषष्ठी
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) सप्तमी

Explanation

भगवति (सवितरि भगवति मरीचिमालिनि) में "भगवत्" शब्द का सप्तमी एकवचन रूप है। अतः (B) सही है।

Q90BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 90–95 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— कस्यापि राष्ट्रस्य कृते स्वराज्यसदृशमन्यत् भूतं प्रभूतं वैभवं नास्ति। एतेन ध्वन्यते प्रस्फुटं यत् प्रजातन्त्रं शासनमपि तदेवोत्कृष्टं यत्स्वराज्यसंवलितं भवेत्। एष प्रजातन्त्रप्रसङ्गः अन्यत्रापि संस्कृतसाहित्ये दरीदृश्यते। प्रायशः वर्षाणां सहस्रद्वयी व्यतीयाय यदा राजनीतिनिपुणः कौटल्यापरनामधेयः आचार्यचाणक्यः बभूव। तेन कूटनीतिधुरंधरेण एकायत्तं नन्दवंशप्रशासनमुच्छिद्य मौर्यकुलभूषणं चन्द्रगुप्तं राज्यसिंहासने प्रतिष्ठापयामास। महान् राजनीतिज्ञः कौटल्यः चन्द्रगुप्तस्य कृते साम्राज्यधुरं निर्वोढुमर्थशास्त्रविधं लोकविश्रुतं राजनीतितन्त्रं प्रणिनाय। यत्र प्रजातन्त्रपद्धतिमेवावलम्ब्य राज्यतन्त्रं सञ्चालयितव्यमिति सर्वं सुनिपुणं प्रतिपादितम्। शास्त्रमिदं राज्यचक्रसञ्चालनौपयिकान् अर्थान् अनुबध्नाति राजाप्रजाऽनुबन्धिनः समस्तानप्यावश्यकान् विषयान् संस्पृशति। ग्रन्थरत्नमिदमवलोक्य पाश्चात्या अपि नीतिविशारदा विस्मिता भवन्ति यद्भारतेऽपि ईदृशा नीतिनिपुणाः पण्डिताः समजायन्तः। आचार्य चाणक्यस्य अपरं नाम किमासीत्?
  1. Aचन्द्रगुप्तः
  2. Bनन्दः
  3. Cकौटल्यः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) कौटल्यः

Explanation

गद्यांश में आचार्य चाणक्य को "कौटल्यापरनामधेयः" कहा गया है, अर्थात् उनका दूसरा नाम कौटल्य था।

Q91BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 90–95 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— कस्यापि राष्ट्रस्य कृते स्वराज्यसदृशमन्यत् भूतं प्रभूतं वैभवं नास्ति। एतेन ध्वन्यते प्रस्फुटं यत् प्रजातन्त्रं शासनमपि तदेवोत्कृष्टं यत्स्वराज्यसंवलितं भवेत्। एष प्रजातन्त्रप्रसङ्गः अन्यत्रापि संस्कृतसाहित्ये दरीदृश्यते। प्रायशः वर्षाणां सहस्रद्वयी व्यतीयाय यदा राजनीतिनिपुणः कौटल्यापरनामधेयः आचार्यचाणक्यः बभूव। तेन कूटनीतिधुरंधरेण एकायत्तं नन्दवंशप्रशासनमुच्छिद्य मौर्यकुलभूषणं चन्द्रगुप्तं राज्यसिंहासने प्रतिष्ठापयामास। महान् राजनीतिज्ञः कौटल्यः चन्द्रगुप्तस्य कृते साम्राज्यधुरं निर्वोढुमर्थशास्त्रविधं लोकविश्रुतं राजनीतितन्त्रं प्रणिनाय। यत्र प्रजातन्त्रपद्धतिमेवावलम्ब्य राज्यतन्त्रं सञ्चालयितव्यमिति सर्वं सुनिपुणं प्रतिपादितम्। शास्त्रमिदं राज्यचक्रसञ्चालनौपयिकान् अर्थान् अनुबध्नाति राजाप्रजाऽनुबन्धिनः समस्तानप्यावश्यकान् विषयान् संस्पृशति। ग्रन्थरत्नमिदमवलोक्य पाश्चात्या अपि नीतिविशारदा विस्मिता भवन्ति यद्भारतेऽपि ईदृशा नीतिनिपुणाः पण्डिताः समजायन्तः। ‘अर्थशास्त्रं’ विरचितम्
  1. Aचाणक्येन
  2. Bकौटल्येन
  3. Cचन्द्रगुप्तेन
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (D) एकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः

Explanation

अर्थशास्त्र की रचना आचार्य चाणक्य ने की, जिन्हें कौटल्य भी कहते हैं। अतः (A) और (B) दोनों सही हैं, इसलिए (D)।

Q92BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 90–95 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— कस्यापि राष्ट्रस्य कृते स्वराज्यसदृशमन्यत् भूतं प्रभूतं वैभवं नास्ति। एतेन ध्वन्यते प्रस्फुटं यत् प्रजातन्त्रं शासनमपि तदेवोत्कृष्टं यत्स्वराज्यसंवलितं भवेत्। एष प्रजातन्त्रप्रसङ्गः अन्यत्रापि संस्कृतसाहित्ये दरीदृश्यते। प्रायशः वर्षाणां सहस्रद्वयी व्यतीयाय यदा राजनीतिनिपुणः कौटल्यापरनामधेयः आचार्यचाणक्यः बभूव। तेन कूटनीतिधुरंधरेण एकायत्तं नन्दवंशप्रशासनमुच्छिद्य मौर्यकुलभूषणं चन्द्रगुप्तं राज्यसिंहासने प्रतिष्ठापयामास। महान् राजनीतिज्ञः कौटल्यः चन्द्रगुप्तस्य कृते साम्राज्यधुरं निर्वोढुमर्थशास्त्रविधं लोकविश्रुतं राजनीतितन्त्रं प्रणिनाय। यत्र प्रजातन्त्रपद्धतिमेवावलम्ब्य राज्यतन्त्रं सञ्चालयितव्यमिति सर्वं सुनिपुणं प्रतिपादितम्। शास्त्रमिदं राज्यचक्रसञ्चालनौपयिकान् अर्थान् अनुबध्नाति राजाप्रजाऽनुबन्धिनः समस्तानप्यावश्यकान् विषयान् संस्पृशति। ग्रन्थरत्नमिदमवलोक्य पाश्चात्या अपि नीतिविशारदा विस्मिता भवन्ति यद्भारतेऽपि ईदृशा नीतिनिपुणाः पण्डिताः समजायन्तः। मौर्यकुलभूषणमस्ति
  1. Aचन्द्रगुप्तः
  2. Bचाणक्यः
  3. Cनन्दः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) चन्द्रगुप्तः

Explanation

गद्यांश में चन्द्रगुप्त को "मौर्यकुलभूषण" कहा गया है। अतः (A) सही है।

Q93BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 90–95 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— कस्यापि राष्ट्रस्य कृते स्वराज्यसदृशमन्यत् भूतं प्रभूतं वैभवं नास्ति। एतेन ध्वन्यते प्रस्फुटं यत् प्रजातन्त्रं शासनमपि तदेवोत्कृष्टं यत्स्वराज्यसंवलितं भवेत्। एष प्रजातन्त्रप्रसङ्गः अन्यत्रापि संस्कृतसाहित्ये दरीदृश्यते। प्रायशः वर्षाणां सहस्रद्वयी व्यतीयाय यदा राजनीतिनिपुणः कौटल्यापरनामधेयः आचार्यचाणक्यः बभूव। तेन कूटनीतिधुरंधरेण एकायत्तं नन्दवंशप्रशासनमुच्छिद्य मौर्यकुलभूषणं चन्द्रगुप्तं राज्यसिंहासने प्रतिष्ठापयामास। महान् राजनीतिज्ञः कौटल्यः चन्द्रगुप्तस्य कृते साम्राज्यधुरं निर्वोढुमर्थशास्त्रविधं लोकविश्रुतं राजनीतितन्त्रं प्रणिनाय। यत्र प्रजातन्त्रपद्धतिमेवावलम्ब्य राज्यतन्त्रं सञ्चालयितव्यमिति सर्वं सुनिपुणं प्रतिपादितम्। शास्त्रमिदं राज्यचक्रसञ्चालनौपयिकान् अर्थान् अनुबध्नाति राजाप्रजाऽनुबन्धिनः समस्तानप्यावश्यकान् विषयान् संस्पृशति। ग्रन्थरत्नमिदमवलोक्य पाश्चात्या अपि नीतिविशारदा विस्मिता भवन्ति यद्भारतेऽपि ईदृशा नीतिनिपुणाः पण्डिताः समजायन्तः। राजा प्रजानुबन्धिनः समस्तानप्यावश्यकान् विषयान् संस्पृशति
  1. Aगुप्तशास्त्रम्
  2. Bनन्दशास्त्रम्
  3. Cअर्थशास्त्रम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) अर्थशास्त्रम्

Explanation

गद्यांश के अनुसार यह शास्त्र (अर्थशास्त्र) राजा और प्रजा से जुड़े सभी आवश्यक विषयों को छूता है। अतः (C) सही है।

Q94BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 90–95 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— कस्यापि राष्ट्रस्य कृते स्वराज्यसदृशमन्यत् भूतं प्रभूतं वैभवं नास्ति। एतेन ध्वन्यते प्रस्फुटं यत् प्रजातन्त्रं शासनमपि तदेवोत्कृष्टं यत्स्वराज्यसंवलितं भवेत्। एष प्रजातन्त्रप्रसङ्गः अन्यत्रापि संस्कृतसाहित्ये दरीदृश्यते। प्रायशः वर्षाणां सहस्रद्वयी व्यतीयाय यदा राजनीतिनिपुणः कौटल्यापरनामधेयः आचार्यचाणक्यः बभूव। तेन कूटनीतिधुरंधरेण एकायत्तं नन्दवंशप्रशासनमुच्छिद्य मौर्यकुलभूषणं चन्द्रगुप्तं राज्यसिंहासने प्रतिष्ठापयामास। महान् राजनीतिज्ञः कौटल्यः चन्द्रगुप्तस्य कृते साम्राज्यधुरं निर्वोढुमर्थशास्त्रविधं लोकविश्रुतं राजनीतितन्त्रं प्रणिनाय। यत्र प्रजातन्त्रपद्धतिमेवावलम्ब्य राज्यतन्त्रं सञ्चालयितव्यमिति सर्वं सुनिपुणं प्रतिपादितम्। शास्त्रमिदं राज्यचक्रसञ्चालनौपयिकान् अर्थान् अनुबध्नाति राजाप्रजाऽनुबन्धिनः समस्तानप्यावश्यकान् विषयान् संस्पृशति। ग्रन्थरत्नमिदमवलोक्य पाश्चात्या अपि नीतिविशारदा विस्मिता भवन्ति यद्भारतेऽपि ईदृशा नीतिनिपुणाः पण्डिताः समजायन्तः। सञ्चालयितव्यमित्यत्र प्रत्ययः कः?
  1. Aक्तवतु
  2. Bतव्यत्
  3. Cक्त
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) तव्यत्

Explanation

सञ्चालयितव्यम् में विधि (योग्यता) अर्थ में "तव्यत्" प्रत्यय लगा है। अतः (B) सही है।

Q95BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
निर्देशः—प्रश्नः 90–95 पर्यन्तं प्रश्नाः प्रस्तुतगद्यांशाधारीकृत्य समाधेयाः— कस्यापि राष्ट्रस्य कृते स्वराज्यसदृशमन्यत् भूतं प्रभूतं वैभवं नास्ति। एतेन ध्वन्यते प्रस्फुटं यत् प्रजातन्त्रं शासनमपि तदेवोत्कृष्टं यत्स्वराज्यसंवलितं भवेत्। एष प्रजातन्त्रप्रसङ्गः अन्यत्रापि संस्कृतसाहित्ये दरीदृश्यते। प्रायशः वर्षाणां सहस्रद्वयी व्यतीयाय यदा राजनीतिनिपुणः कौटल्यापरनामधेयः आचार्यचाणक्यः बभूव। तेन कूटनीतिधुरंधरेण एकायत्तं नन्दवंशप्रशासनमुच्छिद्य मौर्यकुलभूषणं चन्द्रगुप्तं राज्यसिंहासने प्रतिष्ठापयामास। महान् राजनीतिज्ञः कौटल्यः चन्द्रगुप्तस्य कृते साम्राज्यधुरं निर्वोढुमर्थशास्त्रविधं लोकविश्रुतं राजनीतितन्त्रं प्रणिनाय। यत्र प्रजातन्त्रपद्धतिमेवावलम्ब्य राज्यतन्त्रं सञ्चालयितव्यमिति सर्वं सुनिपुणं प्रतिपादितम्। शास्त्रमिदं राज्यचक्रसञ्चालनौपयिकान् अर्थान् अनुबध्नाति राजाप्रजाऽनुबन्धिनः समस्तानप्यावश्यकान् विषयान् संस्पृशति। ग्रन्थरत्नमिदमवलोक्य पाश्चात्या अपि नीतिविशारदा विस्मिता भवन्ति यद्भारतेऽपि ईदृशा नीतिनिपुणाः पण्डिताः समजायन्तः। ‘बभूव’ इत्यत्र धातोऽस्ति
  1. Aभूव
  2. Bभूः
  3. Cबभू
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

बभूव का धातु "भू" है। विकल्पों में "भू" नहीं है (भूव, भूः, बभू गलत रूप हैं), इसलिए (E)।

Q96BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘धनुष्टंकारः’ पदस्य सन्धिविच्छेदोऽस्ति
  1. Aधनुः + टकारः
  2. Bधनुश् + टंकारः
  3. Cधनुस् + टंकारः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) धनुस् + टंकारः

Explanation

धनुष्टंकारः = धनुस् + टंकारः (विसर्ग सन्धि में स् का ष् हुआ)। अतः (C) सही है।

Q97BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘सुध्युपास्य’ इत्यत्र कः सन्धिः?
  1. Aवृद्धिसन्धिः
  2. Bगुणसन्धिः
  3. Cयण्सन्धिः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) यण्सन्धिः

Explanation

सुधी + उपास्य में ई का य् हो गया (इको यणचि), इसलिए यण् सन्धि है। अतः (C) सही है।

Q98BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘तत् + नाम’ इत्यत्र सन्धिपदमस्ति
  1. Aतद्राम
  2. Bतन्नाम
  3. Cतम्नाम
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) तन्नाम

Explanation

त् के बाद न आने पर त् का न् हो जाता है (अनुनासिक सन्धि), इसलिए तत् + नाम = तन्नाम। अतः (B) सही है।

Q99BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘विष्णुः + त्राता’ इत्यत्र सन्धिपदमस्ति
  1. Aविष्णुष्त्राता
  2. Bविष्णुस्त्राता
  3. Cविष्णुश्त्राता
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) विष्णुस्त्राता

Explanation

विसर्ग के बाद त आने पर विसर्ग स् हो जाता है, इसलिए विष्णुः + त्राता = विष्णुस्त्राता। अतः (B) सही है।

Q100BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘उत् + डयनम्’ इत्यत्र सन्धिपदमस्ति
  1. Aउडडयनम्
  2. Bउद्डयनम्
  3. Cउड्डयनम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) उड्डयनम्

Explanation

उत् के त् का बाद के ड् के कारण ड् हो जाता है, इसलिए उत् + डयनम् = उड्डयनम्। अतः (C) सही है।

Q101BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘गृहपतिः’ पदस्य समासविग्रहः स्यात्
  1. Aगृहे पतिः
  2. Bगृहाणां पतिः
  3. Cगृहस्य पतिः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) गृहस्य पतिः

Explanation

गृहपतिः षष्ठी तत्पुरुष समास है, उसका विग्रह "गृहस्य पतिः" होता है। अतः (C) सही है।

Q102BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘राज्ञः पुरुषः’ इत्यस्य समस्तपदमस्ति
  1. Aराजपुरुषः
  2. Bराज्ञपुरुषः
  3. Cराजन्पुरुषः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) राजपुरुषः

Explanation

षष्ठी तत्पुरुष समास में राज्ञः पुरुषः का समस्त रूप "राजपुरुषः" बनता है। अतः (A) सही है।

Q103BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘शताब्दी’-पदे समासोऽस्ति
  1. Aद्विगुः
  2. Bअव्ययीभावः
  3. Cद्वन्द्वः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) द्विगुः

Explanation

शत अब्दों (वर्षों) का समूह, अर्थात् संख्यावाचक पूर्वपद वाला समाहार, द्विगु समास है। अतः (A) सही है।

Q104BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘क्रूरकर्मा’ पदे समासोऽस्ति
  1. Aद्वन्द्वः
  2. Bबहुव्रीहिः
  3. Cअव्ययीभावः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) बहुव्रीहिः

Explanation

क्रूरं कर्म यस्य सः, यह अन्य पद के अर्थ को बताने वाला बहुव्रीहि समास है। अतः (B) सही है।

Q105BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘दिवारात्रम्’ पदस्य समासविग्रहः स्यात्
  1. Aदिवां च रात्रिः च तयोः समाहारः
  2. Bदिवां च रात्रीश्च तयोः समाहारः
  3. Cदिवा च रात्रीणां च तयो समाहारः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

दिवारात्रम् का शुद्ध विग्रह "दिवा च रात्रिः च तयोः समाहारः" होता है (द्वन्द्व समाहार)। दिए गए किसी विकल्प में यह शुद्ध रूप नहीं है, इसलिए (E)।

Q106BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘वदत्’-पदे प्रकृति-प्रत्ययौ स्तः
  1. Aवद् + शानच्
  2. Bब्रू + शानच्
  3. Cवद् + शतृ
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) वद् + शतृ

Explanation

वदत् में वद् धातु से वर्तमान अर्थ में परस्मैपद का शतृ प्रत्यय लगा है। अतः (C) सही है।

Q107BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘कारकः’ पदे प्रत्ययोऽस्ति
  1. Aतृच्
  2. Bण्वुल्
  3. Cक्यप्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) ण्वुल्

Explanation

कृ धातु से कर्ता अर्थ में ण्वुल् प्रत्यय लगकर (वु का अक) कारकः बनता है। अतः (B) सही है।

Q108BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
भाववाचकसंज्ञाविज्ञापयितुं प्रत्ययः प्रयुज्यते
  1. Aशानच्
  2. Bशतृ
  3. Cत्व
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) त्व

Explanation

भाववाचक संज्ञा बनाने के लिए "त्व" (और तल्) प्रत्यय लगता है, जैसे मनुष्य + त्व = मनुष्यत्व। अतः (C) सही है।

Q109BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
धातुना विशेषणं निर्मातुं धातुना सह प्रत्ययः प्रयुज्यते
  1. Aशानच्
  2. Bशतृ
  3. Cमतुप्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (D) एकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः

Explanation

धातु से विशेषण बनाने के लिए शानच् और शतृ दोनों प्रत्यय लगते हैं (मतुप् भी विशेषण बनाता है), इसलिए एकाधिक विकल्प सही माने गए हैं, उत्तर (D)।

Q110BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘जडता’-पदे प्रत्ययोऽस्ति
  1. Aक्तवतु
  2. Bक्त
  3. Cतमप्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

जडता में भाव अर्थ में "तल्" प्रत्यय (+टाप्) लगा है। दिए गए विकल्पों में तल् नहीं है, इसलिए (E)।

Q111BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
अव्ययानि भवन्ति
  1. Aत्रिषु वचनेषु विभिन्नानि
  2. Bत्रिषु लिङ्गेषु विभिन्नानि
  3. Cत्रिषु लिङ्गेषु सदृशानि
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) त्रिषु लिङ्गेषु सदृशानि

Explanation

अव्यय तीनों लिंगों, वचनों और विभक्तियों में एक-से रहते हैं, उनमें विकार नहीं होता। अतः (C) सही है।

Q112BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
असंगत-युग्ममस्ति
  1. Aनायकः——भूतपूर्वः
  2. Bपितरौ——पाणिपादम्
  3. Cचोरभयम्——करणीयः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (D) एकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः

Explanation

आयोग की उत्तर-कुंजी के अनुसार एक से अधिक विकल्प उपयुक्त (असंगत) माने गए हैं, इसलिए उत्तर (D) है।

Q113BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
प्रवृत्तिसाराः खलु माहृशाः गिरः इत्यत्र खलु अव्ययस्य अर्थोऽस्ति
  1. Aनिश्चयः
  2. Bअनुनयः
  3. Cविनिग्रहः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) निश्चयः

Explanation

"खलु" अव्यय का एक अर्थ निश्चय है, जैसे यहाँ "निश्चय ही"। अतः (A) सही है।

Q114BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘आवां भ्रमावः’ इत्यस्य कर्मवाच्यमस्ति
  1. Aवयं भ्रम्यते
  2. Bआवाभ्यां भ्रम्य
  3. Cआवां भ्रम्यते
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

भ्रम् अकर्मक धातु है, इसलिए कर्मवाच्य में भाववाच्य रूप "आवाभ्यां भ्रम्यते" बनेगा। दिए विकल्प अशुद्ध हैं, अतः (E)।

Q115BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
मम मित्रं चलचित्रं पश्यति इत्यस्य कर्मवाच्यमस्ति
  1. Aमया मित्रेण चलचित्रं दृश्यते
  2. Bमम मित्रेण चलचित्रं दृश्यते
  3. Cमया मित्रेण चलचित्रः दृश्यते
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) मम मित्रेण चलचित्रं दृश्यते

Explanation

कर्मवाच्य में कर्ता तृतीया में और कर्म प्रथमा में आता है: मम मित्रेण चलचित्रं दृश्यते। अतः (B) सही है।

Q116BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
ते मम मित्राः सन्ति इत्यस्य शुद्धरूपं भवेत्
  1. Aते मम मित्राणि सन्ति
  2. Bतानि मया मित्रेण सन्ति
  3. Cतानि मया मित्रः सन्ति
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) ते मम मित्राणि सन्ति

Explanation

आयोग की उत्तर-कुंजी के अनुसार (A) सही है; मित्र शब्द का यहाँ नपुंसक बहुवचन रूप मित्राणि लिया गया है।

Q117BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
राधा मात्रे सदृशी अस्ति—रेखांकिते शुद्धरूपं भवेत् (रेखांकित शब्द: मात्रे)
  1. Aमातृः
  2. Bमात्र
  3. Cमातरः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

"सदृशी" के योग में षष्ठी या तृतीया होती है, जैसे "मातुः/मात्रा सदृशी"। दिए गए रूप (मातृः, मात्र, मातरः) शुद्ध नहीं हैं, इसलिए (E)।

Q118BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
कर्मवाच्ये कर्म भवति
  1. Aतृतीयाविभक्तौ
  2. Bद्वितीयाविभक्तौ
  3. Cप्रथमाविभक्तौ
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) प्रथमाविभक्तौ

Explanation

कर्मवाच्य में कर्म अनुक्त होकर प्रथमा विभक्ति में आता है और कर्ता तृतीया में। अतः (C) सही है।

Q119BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘श्रु’-धातोः लङ्लकारे मध्यमपुरुषस्य द्विवचनमस्ति
  1. Aअश्रृणवः
  2. Bअश्रृणुतम्
  3. Cअश्रृणोषि
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) अश्रृणुतम्

Explanation

श्रु धातु लङ् लकार मध्यम पुरुष द्विवचन में "अश्रृणुतम्" बनता है। अतः (B) सही है।

Q120BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘अस्’-धातोः विधिलिङ्लकारे मध्यमपुरुषस्य बहुवचनमस्ति
  1. Aस्यात्
  2. Bस्यात
  3. Cआसन्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) स्यात

Explanation

अस् धातु के विधिलिङ् मध्यम पुरुष बहुवचन का रूप "स्यात" है। अतः (B) सही है।

Q121BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘ब्रू’-धातोः लट्लकारे प्रथमपुरुषस्य बहुवचनमस्ति
  1. Aवदन्ति
  2. Bआहु
  3. Cआहुः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) आहुः

Explanation

ब्रू धातु के लट् प्रथम पुरुष बहुवचन में "आहुः" रूप बनता है। अतः (C) सही है।

Q122BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘हन्’-धातोः लोट्लकारे मध्यमपुरुषस्य एकवचनमस्ति
  1. Aजहि
  2. Bहन्सि
  3. Cजहिः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) जहि

Explanation

हन् धातु का लोट् लकार मध्यम पुरुष एकवचन "जहि" होता है। अतः (A) सही है।

Q123BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘इष्’-धातोः लङ्लकारे प्रथमपुरुषस्य एकवचनमस्ति
  1. Aएच्छत्
  2. Bइच्छत्
  3. Cऐच्छत
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

इष् धातु के लङ् प्रथम पुरुष एकवचन का शुद्ध रूप "ऐच्छत्" है। दिए विकल्पों में यह नहीं है, इसलिए (E)।

Q124BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘पति’-शब्दस्य चतुर्थी एकवचनस्य रूपमस्ति
  1. Aपतये
  2. Bपत्ये
  3. Cपत्यौ
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) पत्ये

Explanation

समास में न आने वाले "पति" शब्द का चतुर्थी एकवचन "पत्ये" होता है (सखि की तरह)। अतः (B) सही है।

Q125BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘अहन्’-शब्दस्य सप्तमीबहुवचने रूपमस्ति
  1. Aअहषु
  2. Bअहष्षु
  3. Cअहसु
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

"अहन्" का सप्तमी बहुवचन "अहस्सु/अहःसु" होता है। दिए गए रूप शुद्ध नहीं हैं, इसलिए (E)।

Q126BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘एनं’ कस्य शब्दस्य रूपमस्ति?
  1. Aइदम्
  2. Bयुष्मद्
  3. Cसर्व
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) इदम्

Explanation

"एनम्" अन्वादेश में इदम् शब्द का द्वितीया एकवचन रूप है। अतः (A) सही है।

Q127BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
७३ (73) इत्यस्य कृते संख्यापदमस्ति
  1. Aत्रिसप्ततिः
  2. Bत्रयः सप्तति
  3. Cत्रयष्सप्तति
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) त्रिसप्ततिः

Explanation

73 को संस्कृत में "त्रिसप्ततिः" कहते हैं। अतः (A) सही है।

Q128BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘स्थितः’ पदे प्रत्ययः कः?
  1. Aतल्
  2. Bघञ्
  3. Cक्त
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) क्त

Explanation

स्था धातु से भूतकाल अर्थ में "क्त" प्रत्यय लगकर स्थितः बनता है। अतः (C) सही है।

Q129BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
पूर्वरूपविधायकं सूत्रमस्ति
  1. Aएङि पररूपम्
  2. Bएङः पदान्तादति
  3. Cपूर्वत्रासिद्धम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) एङः पदान्तादति

Explanation

पदान्त एङ् के बाद अ आने पर पूर्वरूप होता है, यह "एङः पदान्तादति" सूत्र कहता है। अतः (B) सही है।

Q130BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
माहेश्वरसूत्रेषु अन्तस्थवर्णानां क्रमः कः?
  1. Aय् व् र् ल्
  2. Bय् र् ल् व्
  3. Cय् र् व् ल्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) य् व् र् ल्

Explanation

माहेश्वर सूत्रों (हयवरट्, लण्) में अन्तःस्थ वर्णों का क्रम य् व् र् ल् है। अतः (A) सही है।

Q131BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
‘विष्णुः वैकुण्ठमावसति’ इत्यत्र वैकुण्ठे द्वितीयाविधायकसूत्रमस्ति
  1. Aअभिनिविशश्च
  2. Bतथायुक्तं चानीप्सितम्
  3. Cउपान्वध्याङ्वसः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) उपान्वध्याङ्वसः

Explanation

"उपान्वध्याङ्वसः" सूत्र से उप, अनु, अधि, आङ् उपसर्ग पूर्वक वस् धातु के आधार में द्वितीया होती है, इसलिए वैकुण्ठम्। अतः (C) सही है।

Q132BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्ध-वाक्यं चिनुत—
  1. Aलता गीतं शृण्वती नृत्यति
  2. Bलता गीतं शृण्वन्ती नृत्यंति
  3. Cलता गीतं शृण्वन्ती नृत्यति
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) लता गीतं शृण्वती नृत्यति

Explanation

स्त्रीलिंग में शतृ-प्रत्यान्त का रूप "शृण्वती" होता है और क्रिया "नृत्यति"। अतः (A) शुद्ध है।

Q133BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्ध-वाक्यं चिनुत—
  1. Aशिष्यं व्याकरणं बोधयति
  2. Bशिष्याय व्याकरणौ बोधयति
  3. Cशिष्याय व्याकरणः बोधयति
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) शिष्यं व्याकरणं बोधयति

Explanation

बोधि (पढ़ाना) द्विकर्मक धातु है, उसके दोनों कर्म द्वितीया में आते हैं: शिष्यं व्याकरणं बोधयति। अतः (A) शुद्ध है।

Q134BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्ध-वाक्यं चिनुत—
  1. Aबालकः अध्यापकेन पुस्तकं पठति
  2. Bबालकेन अध्यापकं पुस्तकं पठति
  3. Cबालकोऽध्यापकात् पुस्तकं पठति
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) बालकोऽध्यापकात् पुस्तकं पठति

Explanation

जिससे विद्या पढ़ी जाती है उसमें अपादान (पञ्चमी) होती है, इसलिए "बालकोऽध्यापकात् पुस्तकं पठति" शुद्ध है। अतः (C)।

Q135BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्ध-वाक्यं चिनुत—
  1. Aश्वेतोऽश्वो धावति
  2. Bश्वेतं अश्वः धावति
  3. Cश्वेतं अश्वं धावति
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) श्वेतोऽश्वो धावति

Explanation

विशेषण श्वेत का लिंग-वचन-विभक्ति विशेष्य अश्व के अनुसार होती है: श्वेतोऽश्वो धावति। अतः (A) शुद्ध है।

Q136BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
“अहं शुचिः जलं पेयम्”—अस्य वाक्यस्य शुद्धरूपमस्ति
  1. Aमया शुचि जलः पेयम्
  2. Bमया शुचि जलं पेयम्
  3. Cअहं शुचि जलं पेयम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) मया शुचि जलं पेयम्

Explanation

विधि अर्थ में (कृत्य प्रत्यय) कर्ता तृतीया में आता है और कर्म प्रथमा में: मया शुचि जलं पेयम्। अतः (B) सही है।

Q137BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
“अध्ययनात् पराजयते”—अस्मिन् वाक्ये ‘अध्ययनात्’ इत्यत्र पञ्चमीविभक्तेः कारणमस्ति
  1. Aवारणार्थानामीप्सितः
  2. Bआख्यातोपयोगे
  3. Cल्यब्लोपे कर्मण्यधिकरणे
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

"पराजेरसोढः" सूत्र से जिससे पराजय (असहनीय) हो उसमें अपादान होता है। यह कारण दिए गए विकल्पों में नहीं है, इसलिए (E)।

Q138BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्ध-वाक्यं चिनुत
  1. Aतण्डुलै ओदनं पचति
  2. Bतण्डुलेन ओदनं पचति
  3. Cतण्डुलान् ओदनं पचति
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) तण्डुलान् ओदनं पचति

Explanation

आयोग की उत्तर-कुंजी के अनुसार (C) "तण्डुलान् ओदनं पचति" शुद्ध है (तण्डुलों को पकाकर ओदन बनाना; दोनों कर्म द्वितीया में)।

Q139BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्ध-वाक्यं चिनुत—
  1. Aयोगेन याति
  2. Bयोगाय याति
  3. Cयोगात् याति
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) योगाय याति

Explanation

प्रयोजन (तादर्थ्य) बताने में चतुर्थी विभक्ति होती है: योगाय याति (योग के लिए जाता है)। अतः (B) सही है।

Q140BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्ध-वाक्यं चिनुत—
  1. Aहरेः ईर्ष्यति
  2. Bहरिणा ईर्ष्यति
  3. Cहरौ ईर्ष्यति
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

ईर्ष्या अर्थ वाली धातुओं के योग में जिससे ईर्ष्या हो उसमें चतुर्थी होती है: हरये ईर्ष्यति। यह रूप विकल्पों में नहीं है, इसलिए (E)।

Q141BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्ध-वाक्यं चिनुत—
  1. Aकति बालिकाः पठतः
  2. Bकति जनाः पठन्ति
  3. Cकति जना पठति
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) कति जनाः पठन्ति

Explanation

"कति" बहुवचन में होता है, इसलिए कर्ता "जनाः" और क्रिया "पठन्ति" बहुवचन में चाहिए। अतः (B) शुद्ध है।

Q142BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्धं शब्दं चिनुत—
  1. Aअक्षिणौः
  2. Bदाराः
  3. Cअक्षी
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) दाराः

Explanation

"दार" शब्द नित्य पुल्लिंग बहुवचन में चलता है, इसलिए "दाराः" शुद्ध है। (A) और (C) अशुद्ध रूप हैं। अतः (B)।

Q143BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
“सः ताः पश्यति”—वाक्यस्य कर्मवाच्यं भवति
  1. Aतेन तं दृश्यध्वे
  2. Bतेन तां दृश्यध्वे
  3. Cतेन तां दृश्यन्ते
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (E) न कोऽपि उपयुक्तः

Explanation

कर्मवाच्य में कर्म प्रथमा में रहता है: तेन ताः दृश्यन्ते। दिए गए विकल्पों में यह शुद्ध रूप नहीं है, इसलिए (E)।

Q144BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
“रामेण रावणः अहन्यत”—वाक्यस्य कर्तृवाच्यं भवति
  1. Aरामः रावणम् अहन्येत्
  2. Bरामः रावणम् अहन्
  3. Cरामेण रावणम् अहन्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) रामः रावणम् अहन्

Explanation

कर्मवाच्य के लङ् रूप "अहन्यत" का कर्तृवाच्य "रामः रावणम् अहन्" (लङ्) है। अतः (B) सही है।

Q145BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्ध-वाक्यं चिनुत—
  1. Aदम्पती पुत्राय इच्छति
  2. Bदम्पती पुत्रं इच्छति
  3. Cदम्पती पुत्रं इच्छतः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) दम्पती पुत्रं इच्छतः

Explanation

दम्पती द्विवचन है, इसलिए क्रिया द्विवचन "इच्छतः" होगी और कर्म द्वितीया में: दम्पती पुत्रम् इच्छतः। अतः (C)।

Q146BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्ध-वाक्यं चिनुत—
  1. Aमया पाठः पठनीयः
  2. Bअस्माभिः पाठाः पठनीयाः
  3. Cअहं पाठः पठनीयः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (D) एकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः

Explanation

कृत्य प्रत्यय वाले वाक्य में कर्ता तृतीया में और कर्म के अनुसार कृदन्त का लिंग-वचन होता है। (A) और (B) दोनों शुद्ध हैं, इसलिए (D)।

Q147BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
“गवा तृणानि भक्ष्यन्ते”—वाक्यस्य कर्तृवाच्यं भवति
  1. Aगवां तृणानि भक्षन्ते
  2. Bगौः तृणानि भक्षयति
  3. Cगाव तृणानि भक्षयति
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) गौः तृणानि भक्षयति

Explanation

कर्मवाच्य का कर्ता (गवा) कर्तृवाच्य में प्रथमा "गौः" हो जाता है और कर्म द्वितीया "तृणानि" रहता है, क्रिया भक्षयति। अतः (B)।

Q148BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
शुद्ध-वाक्यं चिनुत—
  1. Aअह्ना अनुवाकोऽधीतः
  2. Bअह्नस्य अनुवाकोऽधीतः
  3. Cअह्नात् अनुवाकोऽधीतः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अह्ना अनुवाकोऽधीतः

Explanation

काल की निरन्तरता में कर्म होने से अहन् शब्द की तृतीया (अह्ना) होती है: अह्ना अनुवाकोऽधीतः। अतः (A)।

Q149BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
“सः मह्यं धनम् अददात्”—वाक्यस्य कर्मवाच्यं भवति
  1. Aतेन मह्यं धनम् अदीयत
  2. Bतस्मै मह्यं धनं अदीयत्
  3. Cतेन मह्यं धनं अदीयत्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) तेन मह्यं धनम् अदीयत

Explanation

कर्मवाच्य में कर्ता तृतीया (तेन) और कर्म प्रथमा (धनम्), क्रिया "अदीयत": तेन मह्यं धनम् अदीयत। अतः (A) शुद्ध है।

Q150BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8
“वयं सर्वे स्वप्स्यामः”—वाक्यस्य भाववाच्यं भवति
  1. Aवयं सर्वे स्वप्यते
  2. Bअस्मभ्यः सर्वेः स्वप्यते
  3. Cअस्माभिः सर्वैः सुप्यते
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) अस्माभिः सर्वैः सुप्यते

Explanation

भाववाच्य में कर्ता तृतीया में आता है और क्रिया प्रथम पुरुष एकवचन में: अस्माभिः सर्वैः सुप्यते। अतः (C) सही है।

Practise it as a real test

Reading answers is not the same as solving under time pressure. Attempt BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 6-8 — Previous Year Paper online with the real 150-minute timer and marking scheme to get your score and all-India rank, or browse the other tests in the BPSC TRE Sanskrit (Class 6-8) Mock Test & PYQ.