Previous Year Paper · Questions with answers

BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 — Previous Year Paper

All 150 questions of BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 — Previous Year Paper with the correct answer from the official answer key and a solution, in English and Hindi. Read them free on UTpaper, or attempt the paper as a timed online test.

  • 150 questions
  • 150 explained
  • Official answer key
  • Free

Language 30 questions

Q1BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
Directions (Q. Nos. 1 and 2) : Fill in the blanks with suitable articles like ‘a’, ‘an’ and ‘the’ : In this school, all _____ students are given free education.
  1. Aan
  2. Ba
  3. Cthe
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (C) the

Explanation

'All the students' refers to the specific students of this school, so the definite article 'the' is used.

Q2BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
Directions (Q. Nos. 1 and 2) : Fill in the blanks with suitable articles like ‘a’, ‘an’ and ‘the’ : I have a friend in Mumbai who is _____ actress.
  1. Aa
  2. Ban
  3. Cthe
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (B) an

Explanation

'Actress' begins with a vowel sound and is mentioned for the first time, so the indefinite article 'an' is used.

Q3BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
Which of the following is not a river?
  1. ABay of Bengal
  2. BGodavari
  3. CGanga
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Bay of Bengal

Explanation

Godavari and Ganga are rivers, while the Bay of Bengal is a part of the sea, so it is the one that is not a river.

Q4BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
Which of the following is not a part of drawing room?
  1. AWashing machine
  2. BChimney
  3. CSofa set
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (D) More than one of the above

Explanation

A sofa set belongs in a drawing room, but a washing machine and a chimney do not, so more than one option is correct.

Q5BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
Today is Sunday. The day before yesterday was
  1. ATuesday
  2. BFriday
  3. CThursday
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Friday

Explanation

Yesterday was Saturday, so the day before yesterday was Friday.

Q6BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
November comes after the month of
  1. ASeptember
  2. BDecember
  3. CJanuary
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the above

Explanation

November comes after October, which is not among options A-C, so the answer is None of the above.

Q7BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
Husband’s brother is
  1. Acousin
  2. Bson
  3. Cbrother-in-law
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (C) brother-in-law

Explanation

A husband's brother is the wife's brother-in-law (devar/jeth).

Q8BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
Mother’s parents are
  1. Ason-in-laws
  2. Bmaternal grandparents
  3. Cpaternal grandparents
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (B) maternal grandparents

Explanation

The parents of one's mother are called the maternal grandparents.

Q9BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित में से कौन-सा ‘प्रत्यय-रहित’ शब्द है?
  1. Aझुकाव
  2. Bभावविह्वल
  3. Cउल्लेखनीय
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) भावविह्वल

Explanation

'झुकाव' में 'आव' और 'उल्लेखनीय' में 'नीय' प्रत्यय लगा है, जबकि 'भावविह्वल' (भाव + विह्वल) में कोई प्रत्यय नहीं है।

Q10BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
भाषा की उपयुक्त परिभाषा है
  1. Aविचार या भाव प्रकट करने वाला सार्थक ध्वनिसमूह भाषा कहलाता है
  2. Bविचार या भाव को लिपि-चिह्नों में प्रकट करने को भाषा कहते हैं
  3. Cविचार या भाव प्रकट करने का साधन भाषा है
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) विचार या भाव प्रकट करने का साधन भाषा है

Explanation

आधिकारिक कुंजी के अनुसार विकल्प (C) सही है: भाषा विचार या भाव प्रकट करने का साधन है।

Q11BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
स्वर के कितने प्रकार हैं?
  1. Aदो
  2. Bतीन
  3. Cचार
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) दो

Explanation

Note: the official key gives (A) 'दो'; आधिकारिक कुंजी ह्रस्व और दीर्घ को स्वर के दो प्रकार मानती है (पाठ्यपुस्तकों में प्लुत जोड़कर तीन भी गिने जाते हैं)।

Q12BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
ह्रस्व स्वर कौन-सा है?
  1. Aअ
  2. Bआ
  3. Cई
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अ

Explanation

'अ' एक मात्रा के समय में बोला जाता है, इसलिए यह ह्रस्व स्वर है; 'आ' और 'ई' दीर्घ स्वर हैं।

Q13BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
उच्चारण के आधार पर व्यंजनों का वर्गीकरण कितने भागों में किया जा सकता है?
  1. Aछः
  2. Bसात
  3. Cआठ
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) आठ

Explanation

उच्चारण-स्थान के आधार पर (कंठ्य, तालव्य, मूर्धन्य, दंत्य, ओष्ठ्य आदि) व्यंजनों के आठ भाग माने गए हैं; कुंजी (C) है।

Q14BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘अल्पप्राण’ ध्वनि कौन-सी है?
  1. Aख
  2. Bच
  3. Cछ
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) च

Explanation

जिन व्यंजनों में हवा का बल कम लगता है वे अल्पप्राण हैं। 'च' अल्पप्राण है, 'ख' और 'छ' महाप्राण हैं।

Q15BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘घोष’ ध्वनि कौन-सी है?
  1. Aग
  2. Bज
  3. Cध
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

ग, ज और ध तीनों घोष (सघोष) ध्वनियाँ हैं, इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q16BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
स्पर्शी व्यंजन है
  1. Aप
  2. Bफ
  3. Cम
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

प, फ और म तीनों 'प' वर्ग के स्पर्श व्यंजन हैं, इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q17BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘अग्नि’ शब्द का विशेषण है
  1. Aआगृही
  2. Bआग्नेय
  3. Cआग्निक
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) आग्नेय

Explanation

'अग्नि' से बना विशेषण 'आग्नेय' है।

Q18BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
प्रकंपी व्यंजन है
  1. Aश
  2. Bस
  3. Cर
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) र

Explanation

जिस व्यंजन के उच्चारण में जीभ काँपती है वह प्रकंपी कहलाता है; 'र' प्रकंपी व्यंजन है।

Q19BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
अर्ध स्वर है
  1. Aय
  2. Bव
  3. Cड़
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

'य' और 'व' दोनों अर्धस्वर हैं, इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q20BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
चवर्ग का व्यंजन है
  1. Aछ्
  2. Bज्
  3. Cझ्
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

चवर्ग (च, छ, ज, झ, ञ) में छ्, ज् और झ् तीनों आते हैं, इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q21BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
(क) केकी, (ख) विहंग, (ग) खग, (घ) पिक विकल्पों में से कौन-सा युग्म ‘पक्षी’ के पर्याय का है?
  1. A(क) और (ख)
  2. B(ख) और (ग)
  3. C(ग) और (घ)
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) (ख) और (ग)

Explanation

विहंग और खग 'पक्षी' के पर्याय हैं; केकी का अर्थ मोर और पिक का अर्थ कोयल है।

Q22BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
विलोम शब्द का कौन-सा युग्म सही है?
  1. Aकापुरुष–कायर
  2. Bकुत्सा–निंदा
  3. Cसकल–विकल
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

Note: the official key gives (D); 'कापुरुष–कायर' और 'कुत्सा–निंदा' समानार्थी युग्म हैं, इसलिए कुंजी विवादास्पद है।

Q23BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित में से कौन-सा वाक्य अशुद्ध है?
  1. Aयह कहना आपकी गलती है।
  2. Bचरखा चलाना चाहिए।
  3. Cमुझसे यह काम संभव नहीं।
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

तीनों वाक्य शुद्ध हैं, इसलिए कोई भी अशुद्ध नहीं है और उत्तर 'उपर्युक्त में से कोई नहीं' है।

Q24BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
रचना के आधार पर कौन-सा विकल्प वाक्य का भेद नहीं है?
  1. Aउपवाक्य
  2. Bसरल वाक्य
  3. Cसंयुक्त वाक्य
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) उपवाक्य

Explanation

रचना के आधार पर वाक्य के भेद सरल, संयुक्त और मिश्र हैं; 'उपवाक्य' वाक्य का भेद नहीं, वाक्य का अंश है।

Q25BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
जिन शब्दों से न्यूनता, लघुता, हीनता या तुच्छता का बोध हो, उसे क्या कहते हैं?
  1. Aऊनार्थक शब्द
  2. Bएकार्थी शब्द
  3. Cअनेकार्थी शब्द
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) ऊनार्थक शब्द

Explanation

न्यूनता या लघुता का बोध कराने वाले शब्द ऊनार्थक शब्द कहलाते हैं।

Q26BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘जिसे बुलाया न गया हो’ वाक्यांश के लिए प्रयुक्त एक शब्द क्या होगा?
  1. Aअनासक्त
  2. Bअदेय
  3. Cअनाहूत
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) अनाहूत

Explanation

बिना बुलाए आने वाले के लिए एक शब्द 'अनाहूत' है।

Q27BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
संज्ञा की माप-तौल का बोध कराने वाले विशेषण कहलाते हैं
  1. Aसंख्यावाचक
  2. Bपरिमाणवाचक
  3. Cसार्वनामिक
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) परिमाणवाचक

Explanation

माप-तौल (मात्रा) बताने वाले विशेषण परिमाणवाचक विशेषण कहलाते हैं।

Q28BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
रचना के आधार पर ‘जल’ शब्द किस कोटि का है?
  1. Aरूढ़ शब्द
  2. Bयौगिक शब्द
  3. Cयोगरूढ़ शब्द
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) रूढ़ शब्द

Explanation

'जल' के खंड करने पर कोई सार्थक अंश नहीं मिलता, इसलिए यह रूढ़ शब्द है।

Q29BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित में से कौन-सा मात्रिक छन्द है?
  1. Aदोहा
  2. Bसोरठा
  3. Cइंद्रवज्रा
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

दोहा और सोरठा दोनों मात्रिक छंद हैं (इंद्रवज्रा वर्णिक है), इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q30BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · Language
“उदित उदयगिरि मंच पर रघुवर बाल पतंग। बिकसे संत सरोज सब हरषे लोचन भृंग॥” उपर्युक्त दोहे में कौन-सा अलंकार है?
  1. Aरूपक
  2. Bउपमा
  3. Cउत्प्रेक्षा
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) रूपक

Explanation

इसमें राम को बाल सूर्य, मंच को उदयगिरि और संतों को कमल कहकर अभेद बताया गया है, इसलिए रूपक अलंकार है।

General Studies 40 questions

Q31BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The cost of 5 bats and 18 balls is ₹6,500 and the cost of 2 bats and 20 balls is ₹4,200. What are the costs of one bat and one ball respectively?5 बल्लों और 18 गेंदों की कीमत ₹6,500 है तथा 2 बल्लों और 20 गेंदों की कीमत ₹4,200 है। एक बल्ला और एक गेंद की कीमतें हैं, क्रमशः
  1. A₹850, ₹125₹850, ₹125
  2. B₹630, ₹115₹630, ₹115
  3. C₹780, ₹150₹780, ₹150
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) ₹850, ₹125₹850, ₹125

Explanation

From 2b + 20g = 4200, b = 2100 - 10g. Then 5(2100 - 10g) + 18g = 6500 gives 32g = 4000, so g = 125 and b = 850.2b + 20g = 4200 से b = 2100 − 10g। इसे 5b + 18g = 6500 में रखने पर 32g = 4000, अतः g = 125 और b = 850।

Q32BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
A shopkeeper purchases an item at ₹615 and sells it at ₹820. What is his percentage profit?एक दुकानदार किसी वस्तु को ₹615 में खरीदता है और उसे ₹820 में बेच देता है। उसका प्रतिशत मुनाफ़ा कितना है?
  1. A25%25%
  2. B33·33%33·33%
  3. C35·50%35·50%
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 33·33%33·33%

Explanation

Profit = 820 - 615 = 205, so profit % = 205/615 × 100 = 33·33%.लाभ = 820 − 615 = 205, अतः प्रतिशत लाभ = 205/615 × 100 = 33·33%।

Q33BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
A hacker finds that the ATM PIN of a person has first two digits ranging from 3 to 8, and the fourth digit is either 0 or 9. How many attempts must the hacker try in order to decode the PIN?एक हैकर पता लगाता है कि एक व्यक्ति के ATM PIN के पहले दो अंक 3 से 8 तक की संख्याओं में से हैं, और चौथा अंक 0 या 9 है। उस हैकर को PIN का पता करने के लिए कितने प्रयास करने पड़ेंगे?
  1. A4848
  2. B2424
  3. C720720
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 720720

Explanation

First two digits: 6 choices each (3 to 8), third digit: 10 choices, fourth: 2 choices, so 6 × 6 × 10 × 2 = 720 attempts.पहले दो अंकों के 6-6 विकल्प (3 से 8), तीसरे अंक के 10 और चौथे के 2 विकल्प हैं, अतः 6 × 6 × 10 × 2 = 720 प्रयास।

Q34BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The lengths of two sides of a triangle are 8 cm and 9 cm, and its area is 12√5 cm². What is the length of the third side?एक त्रिभुज की दो भुजाओं की लंबाइयाँ 8 से॰ मी॰ और 9 से॰ मी॰ हैं तथा इसका क्षेत्रफल 12√5 वर्ग से॰ मी॰ है। इसकी तीसरी भुजा की लंबाई क्या है?
  1. A5 cm5 से॰ मी॰
  2. B9 cm9 से॰ मी॰
  3. C7 cm7 से॰ मी॰
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 7 cm7 से॰ मी॰

Explanation

Area = ½·8·9·sin θ = 12√5 gives sin θ = √5/3, so cos θ = ±2/3. The third side c² = 64 + 81 - 144cos θ = 49 (for cos θ = 2/3), so c = 7 cm.क्षेत्रफल = ½·8·9·sin θ = 12√5 से sin θ = √5/3, अतः cos θ = 2/3। तीसरी भुजा c² = 64 + 81 − 144 × 2/3 = 49, इसलिए c = 7 से॰ मी॰।

Q35BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
There are 50 numbers. Each number is subtracted from 53, and the mean of the numbers so obtained is found to be –3·5. The mean of the given numbers is50 संख्याएँ दी हुई हैं। प्रत्येक संख्या को 53 से घटाया गया है और इस तरह प्राप्त संख्याओं का माध्य –3·5 है। दी गई संख्याओं का माध्य है
  1. A56·556·5
  2. B53·553·5
  3. C49·549·5
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 56·556·5

Explanation

The mean of (53 - x) is 53 - (mean of x) = -3·5, so the mean of the given numbers is 53 + 3·5 = 56·5.(53 − x) का माध्य = 53 − (x का माध्य) = −3·5, अतः दी गई संख्याओं का माध्य = 53 + 3·5 = 56·5।

Q36BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The ratio of the ages of two brothers is 4 : 3. If the elder brother is 6 years older than the younger one, then their ages (in years) areदो भाइयों की उम्रों का अनुपात 4 : 3 है। यदि बड़ा भाई, छोटे भाई से 6 वर्ष बड़ा है, तो दोनों भाइयों की उम्र (वर्ष में) हैं
  1. A24, 1824, 18
  2. B36, 3036, 30
  3. C15, 915, 9
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 24, 1824, 18

Explanation

Let the ages be 4k and 3k. Then 4k - 3k = 6, so k = 6 and the ages are 24 and 18.उम्र 4k और 3k मानें। 4k − 3k = 6, अतः k = 6 और उम्र 24 तथा 18 वर्ष हैं।

Q37BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The value of (1 – 1/2)(1 – 1/3)(1 – 1/4) … (1 – 1/n) is(1 – 1/2)(1 – 1/3)(1 – 1/4) … (1 – 1/n) का मान है
  1. A(n – 1)/n(n – 1)/n
  2. B1/n1/n
  3. C1/(n + 1)1/(n + 1)
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 1/n1/n

Explanation

The product is (1/2)(2/3)(3/4)…((n-1)/n); every numerator cancels the previous denominator, leaving 1/n.गुणनफल (1/2)(2/3)(3/4)…((n−1)/n) है; प्रत्येक अंश पिछले हर को काट देता है, इसलिए शेष 1/n रहता है।

Q38BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The quadratic equation with roots –1 and 4 isमूलों –1 और 4 वाला द्विघात समीकरण है
  1. Ax² – 3x – 4 = 0x² – 3x – 4 = 0
  2. Bx² + 3x + 3 = 0x² + 3x + 3 = 0
  3. Cx² – 4x + 1 = 0x² – 4x + 1 = 0
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) x² – 3x – 4 = 0x² – 3x – 4 = 0

Explanation

Sum of roots = 3 and product = -4, so the equation is x² - 3x - 4 = 0.मूलों का योग 3 और गुणनफल −4 है, अतः समीकरण x² − 3x − 4 = 0 है।

Q39BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The Sun observation point of Aditya-L1 satellite isआदित्य-L1 उपग्रह का सूर्य अवलोकन बिन्दु है
  1. AL1L1
  2. BL2L2
  3. CL3L3
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) L1L1

Explanation

Aditya-L1 is placed in a halo orbit around the Sun-Earth Lagrange point L1, from where it observes the Sun continuously.आदित्य-L1 को सूर्य-पृथ्वी के लैग्रेंज बिन्दु L1 के चारों ओर हेलो कक्षा में रखा गया है, जहाँ से वह सूर्य का लगातार अवलोकन करता है।

Q40BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Ginger is an underground stem and not a root becauseअदरक एक भूमिगत तना है एवं जड़ नहीं है, क्योंकि
  1. Ait stores food materialयह खाद्य-सामग्री का भण्डारण करता है
  2. Bit has nodes and inter-nodesइसमें गाँठ एवं पर्व होते हैं
  3. Cit lacks chlorophyllइसमें क्लोरोफिल की कमी होती है
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) it has nodes and inter-nodesइसमें गाँठ एवं पर्व होते हैं

Explanation

Nodes and internodes are characteristic of stems and are absent in roots; ginger has them, so it is a stem.गाँठ (पर्व-संधि) और पर्व तने की विशेषता है, जड़ में नहीं होते; अदरक में ये होते हैं, इसलिए वह तना है।

Q41BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The focal length of a convex lens is f_L = 10 cm. On immersing in water, it will act as aएक उत्तल लेंस की फोकस दूरी f_L = 10 से॰ मी॰ है। पानी में इसे डुबोने पर यह कार्य करेगा
  1. Aconvex lens of f_L = 10 cmf_L = 10 से॰ मी॰ के एक उत्तल लेंस की तरह
  2. Bconcave lens of f_L = 10 cmf_L = 10 से॰ मी॰ के एक अवतल लेंस की तरह
  3. Cconvex lens of f_L > 10 cmf_L > 10 से॰ मी॰ के एक उत्तल लेंस की तरह
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) convex lens of f_L > 10 cmf_L > 10 से॰ मी॰ के एक उत्तल लेंस की तरह

Explanation

In water the relative refractive index of the glass falls, so the lens bends light less; it remains convex but its focal length becomes greater than 10 cm.पानी में काँच का सापेक्ष अपवर्तनांक घट जाता है, इसलिए लेंस प्रकाश को कम मोड़ता है; वह उत्तल ही रहता है पर उसकी फोकस दूरी 10 से॰ मी॰ से अधिक हो जाती है।

Q42BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Though water is transparent to visible light, it is not possible to see distant objects in fog which consists of fine drops of water. This is so becauseहालाँकि दृश्य प्रकाश में जल पारदर्शक होता है, दूरस्थ वस्तुओं को जल की महीन बूँदों से निर्मित कोहरे में नहीं देखा जा सकता। यह इसलिए होता है, क्योंकि
  1. Afine drops of water are opaque to visible lightदृश्य प्रकाश में जल की महीन बूँदें अपारदर्शी होती हैं
  2. Bmost of the light is scattered to create apparent opacityअधिकतर प्रकाश बिखरकर आभासी अस्पष्टता निर्मित करता है
  3. Clight rays suffer total internal reflection and so unable to reach observer’s eyesप्रकाश किरणों का पूर्ण आंतरिक परावर्तन होने से वे प्रेक्षक की आँखों तक नहीं पहुँच पाती हैं
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) most of the light is scattered to create apparent opacityअधिकतर प्रकाश बिखरकर आभासी अस्पष्टता निर्मित करता है

Explanation

Fog droplets are transparent, but they scatter most of the light in all directions, so light from distant objects does not reach the eye and the fog looks opaque.कोहरे की बूँदें पारदर्शी होती हैं, पर वे अधिकतर प्रकाश को सभी दिशाओं में बिखेर देती हैं, इसलिए दूर की वस्तुओं का प्रकाश आँख तक नहीं पहुँचता और कोहरा अपारदर्शी-सा लगता है।

Q43BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Monochromatic light enters from one medium to the other. Which one of the following properties does not change?एकवर्णी प्रकाश एक माध्यम से दूसरे माध्यम में प्रवेश करता है। निम्नलिखित में से कौन-सा गुण नहीं बदलता है?
  1. AFrequencyआवृत्ति
  2. BAmplitudeआयाम
  3. CVelocityवेग
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Frequencyआवृत्ति

Explanation

The frequency of light is fixed by its source and stays the same across media, whereas velocity (and wavelength) change.प्रकाश की आवृत्ति स्रोत से तय होती है और माध्यम बदलने पर नहीं बदलती, जबकि वेग (और तरंगदैर्घ्य) बदल जाते हैं।

Q44BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The speed of an electron in the orbit of the hydrogen atom in the ground state isनिम्नतम अवस्था में हाइड्रोजन परमाणु की कक्षा में एक इलेक्ट्रॉन की चाल होती है
  1. Acc
  2. Bc/2c/2
  3. Cc/137c/137
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) c/137c/137

Explanation

In Bohr's model the electron speed in the first orbit is αc, where the fine-structure constant α ≈ 1/137, i.e. c/137.बोर मॉडल में पहली कक्षा में इलेक्ट्रॉन की चाल αc होती है, जहाँ सूक्ष्म-संरचना नियतांक α ≈ 1/137 है, अर्थात् c/137।

Q45BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
A blackbody radiates energy at the rate of E watt per metre² at a high temperature T K. When the temperature is reduced to T/3 K, the radiant energy (in watt per metre²) will beएक कृष्णिका एक उच्च तापक्रम T K पर E वाट प्रति वर्ग मीटर की दर से ऊर्जा का विकिरण करती है। जब T/3 K तापक्रम कर दिया जाए, तो विकिरित ऊर्जा (वाट प्रति वर्ग मीटर में) होगी
  1. AE/16E/16
  2. BE/27E/27
  3. CE/81E/81
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) E/81E/81

Explanation

By Stefan's law, radiated energy is proportional to T⁴, so at T/3 it becomes E/3⁴ = E/81.स्टीफन के नियम से विकिरित ऊर्जा T⁴ के समानुपाती होती है, अतः T/3 पर वह E/3⁴ = E/81 हो जाती है।

Q46BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The acid which can destroy the colour of acidic KMnO₄ isअम्ल, जो अम्लीय KMnO₄ का रंग नष्ट कर सकता है, है
  1. ACH₃COOHCH₃COOH
  2. BC₆H₈O₇C₆H₈O₇
  3. CCH₃CH₂COOHCH₃CH₂COOH
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) C₆H₈O₇C₆H₈O₇

Explanation

Citric acid (C₆H₈O₇) can be oxidised by acidic KMnO₄, which decolourises the purple permanganate; acetic and propanoic acids are not oxidised under these conditions.सिट्रिक अम्ल (C₆H₈O₇) का अम्लीय KMnO₄ द्वारा ऑक्सीकरण हो जाता है और बैंगनी रंग नष्ट हो जाता है; ऐसीटिक और प्रोपेनोइक अम्ल इन स्थितियों में ऑक्सीकृत नहीं होते।

Q47BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who was the writer of ‘Banglar Mati, Banglar Jal’, which was originally a protest song against the Partition of Bengal in 1905 by Lord Curzon, and for which the West Bengal Assembly passed a resolution as the new State Anthem recently?‘बांग्लार माटी, बांग्लार जल’ के लेखक कौन थे, जो मूल रूप से 1905 में लॉर्ड कर्जन द्वारा बंगाल के विभाजन के खिलाफ एक विरोध-गीत था, और जिसके लिए पश्चिम बंगाल विधान सभा ने हाल ही में नए राज्य गान के रूप में एक प्रस्ताव पारित किया है?
  1. AKazi Nazrul Islamकाजी नजरूल इस्लाम
  2. BRabindranath Tagoreरवीन्द्रनाथ टैगोर
  3. CSukanta Bhattacharyaसुकांत भट्टाचार्य
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Rabindranath Tagoreरवीन्द्रनाथ टैगोर

Explanation

‘Banglar Mati, Banglar Jal’ was written by Rabindranath Tagore in 1905 as a protest against the Partition of Bengal.‘बांग्लार माटी, बांग्लार जल’ रवीन्द्रनाथ टैगोर ने 1905 में बंगाल विभाजन के विरोध में लिखा था।

Q48BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who is the architect of the new Parliament of India building inaugurated recently?हाल ही में उद्घाटित किए गए भारत के नए संसद भवन के वास्तुकार कौन हैं?
  1. ABimal Patelबिमल पटेल
  2. BRahul Mehrotraराहुल मेहरोत्रा
  3. CYogesh Kapoorयोगेश कपूर
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Bimal Patelबिमल पटेल

Explanation

The new Parliament building (inaugurated May 2023) was designed by Bimal Patel of HCP Design.नए संसद भवन (मई 2023 में उद्घाटित) का डिज़ाइन HCP डिज़ाइन के बिमल पटेल ने तैयार किया।

Q49BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which one of the following Indian films was screened at the 76th Cannes Film Festival in May 2023?76वें कान्स फिल्म महोत्सव, मई 2023 में, निम्नलिखित में से कौन-सी भारतीय फिल्म प्रदर्शित की गई?
  1. AAnurag Kashyap’s Kennedyअनुराग कश्यप की केनेडी
  2. BKanu Behl’s Agraकनु बहल की आगरा
  3. CNeeraj Pandey’s Khakeeनीरज पांडे की खाकी
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) More than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

Anurag Kashyap's 'Kennedy' had its midnight screening at the 76th Cannes Film Festival in May 2023.अनुराग कश्यप की ‘केनेडी’ का प्रदर्शन मई 2023 में 76वें कान्स फिल्म महोत्सव में हुआ।

Q50BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Azali Assoumani, who attended the G20 Summit in New Delhi as the current Chairperson of the African Union which has become the newest member of G20, is the President of which country in the African Union?अज़ाली असौमानी, जिन्होंने अफ्रीकी संघ के वर्तमान अध्यक्ष के रूप में नई दिल्ली में G20 शिखर सम्मेलन में भाग लिया, जो G20 का सबसे नया सदस्य बन गया है, वे अफ्रीकी संघ के किस देश के राष्ट्रपति हैं?
  1. ARepublic of the Congoकांगो गणराज्य
  2. BGabonगैबन
  3. CComorosकोमोरोस
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Comorosकोमोरोस

Explanation

Azali Assoumani is the President of Comoros and was the African Union chair in 2023.अज़ाली असौमानी कोमोरोस के राष्ट्रपति हैं और 2023 में अफ्रीकी संघ के अध्यक्ष थे।

Q51BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
When is the ‘Human Rights Day’ celebrated annually?‘मानव अधिकार दिवस’ प्रतिवर्ष कब मनाया जाता है?
  1. A10th November10 नवम्बर
  2. B10th December10 दिसम्बर
  3. C24th October24 अक्तूबर
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 10th December10 दिसम्बर

Explanation

Human Rights Day is observed every year on 10 December, the day the UN General Assembly adopted the Universal Declaration of Human Rights in 1948.मानव अधिकार दिवस प्रतिवर्ष 10 दिसम्बर को मनाया जाता है, क्योंकि 1948 में इसी दिन संयुक्त राष्ट्र महासभा ने मानव अधिकारों की सार्वभौमिक घोषणा अपनाई थी।

Q52BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who was the founder of ‘Indian National Army (INA)’?‘भारतीय राष्ट्रीय सेना (आइ॰ एन॰ ए॰)’ के संस्थापक कौन थे?
  1. ASubhash Chandra Boseसुभाष चन्द्र बोस
  2. BMohan Singhमोहन सिंह
  3. CLala Lajpat Raiलाला लाजपत राय
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Mohan Singhमोहन सिंह

Explanation

The first Indian National Army was founded in 1942 by Mohan Singh with Japanese help; Subhash Chandra Bose took over and revived it in 1943.पहली भारतीय राष्ट्रीय सेना की स्थापना 1942 में मोहन सिंह ने जापान की सहायता से की थी; सुभाष चन्द्र बोस ने 1943 में इसे पुनर्गठित किया।

Q53BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
‘Tana Bhagat Movement’ was related to‘ताना भगत आन्दोलन’ सम्बन्धित है
  1. ADalit Movementदलित आन्दोलन से
  2. BTribal Movementआदिवासी आन्दोलन से
  3. CPeasant Movementकिसान आन्दोलन से
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Tribal Movementआदिवासी आन्दोलन से

Explanation

The Tana Bhagat movement (from 1914, Chotanagpur) was led by the Oraon tribals, so it was a tribal movement.ताना भगत आन्दोलन (1914 से, छोटानागपुर) उराँव आदिवासियों ने चलाया था, इसलिए यह आदिवासी आन्दोलन था।

Q54BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
In which State is ‘Raksha Bandhan’ celebrated as ‘Tree Safety Day’?किस राज्य में, ‘रक्षाबन्धन’ को ‘वृक्ष सुरक्षा दिवस’ के रूप में मनाया जाता है?
  1. AMadhya Pradeshमध्य प्रदेश
  2. BUttar Pradeshउत्तर प्रदेश
  3. CBiharबिहार
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Biharबिहार

Explanation

Official key: (C) Bihar, where Raksha Bandhan is observed as a day for protecting trees by tying rakhis on them.आधिकारिक कुंजी के अनुसार (C) बिहार; वहाँ रक्षाबन्धन पर पेड़ों को राखी बाँधकर ‘वृक्ष सुरक्षा दिवस’ मनाया जाता है।

Q55BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
In which of the following states is black soil found?निम्नलिखित में से किस राज्य में काली मिट्टी पाई जाती है?
  1. AKarnatakaकर्नाटक
  2. BGujaratगुजरात
  3. CUttarakhandउत्तराखण्ड
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) More than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

Black (regur) soil occurs in the Deccan lava region, including both Karnataka and Gujarat, so more than one option is correct.काली (रेगुर) मिट्टी दक्कन के लावा क्षेत्र में मिलती है, जिसमें कर्नाटक और गुजरात दोनों आते हैं, इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q56BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
How many types of species of flora and fauna are there in India?भारतवर्ष में वनस्पति एवं जीवों की कितनी प्रजाति पाई जाती हैं?
  1. A81000 species of fauna and 47000 species of flora81000 प्रजाति जीवों की एवं 47000 प्रजाति वनस्पति की
  2. B70000 species of fauna and 50000 species of flora70000 प्रजाति जीवों की एवं 50000 प्रजाति वनस्पति की
  3. C50000 species of fauna and 40000 species of flora50000 प्रजाति जीवों की एवं 40000 प्रजाति वनस्पति की
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 81000 species of fauna and 47000 species of flora81000 प्रजाति जीवों की एवं 47000 प्रजाति वनस्पति की

Explanation

India has roughly 81,000 species of fauna and 47,000 species of flora.भारत में लगभग 81,000 जीव प्रजातियाँ और 47,000 वनस्पति प्रजातियाँ पाई जाती हैं।

Q57BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Minerals are deposited and accumulated in the strata of which of the following rocks?खनिज निम्नलिखित में से किस चट्टान के स्तर में जमा होता है?
  1. ASedimentary rocksअवसादी चट्टान
  2. BMetamorphic rocksरूपान्तरित चट्टान
  3. CIgneous rocksआग्नेय चट्टान
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Sedimentary rocksअवसादी चट्टान

Explanation

Minerals such as coal, iron ore and gypsum accumulate in the layers (strata) of sedimentary rocks.कोयला, लौह-अयस्क, जिप्सम जैसे खनिज अवसादी चट्टानों की परतों (स्तरों) में जमा होते हैं।

Q58BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which one of the following is a leguminous crop?निम्नलिखित में से कौन-सी एक फलीदार फसल है?
  1. APulseदलहन
  2. BJowarज्वार
  3. CMilletबाजरा
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Pulseदलहन

Explanation

Pulses (gram, arhar, etc.) belong to the legume family; jowar and millets are cereals.दलहन (चना, अरहर आदि) फलीदार (लेग्यूम) फसलें हैं; ज्वार और बाजरा अनाज हैं।

Q59BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which two of the following extreme locations are connected by the East-West Corridor?निम्नलिखित में से कौन-से दो चरम स्थान पूर्व-पश्चिमी गलियारे से जुड़े हैं?
  1. AMumbai and Nagpurमुम्बई और नागपुर
  2. BMumbai and Kolkataमुम्बई और कोलकाता
  3. CSilchar and Porbandarसिल्चर और पोरबन्दर
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Silchar and Porbandarसिल्चर और पोरबन्दर

Explanation

The East-West Corridor of the NHDP runs from Silchar (Assam) in the east to Porbandar (Gujarat) in the west.राष्ट्रीय राजमार्ग विकास परियोजना का पूर्व-पश्चिम गलियारा पूर्व में सिल्चर (असम) से पश्चिम में पोरबन्दर (गुजरात) तक जाता है।

Q60BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Stalactite and stalagmite structures are formed byस्टैलेक्टाइट एवं स्टैलेग्माइट स्थलाकृतियाँ बनती हैं
  1. Awind actionपवन द्वारा
  2. Bunderground waterभूमिगत जल द्वारा
  3. Csnow actionबर्फ द्वारा
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) underground waterभूमिगत जल द्वारा

Explanation

They are deposits of dripping calcium-rich water in limestone caves, i.e. work of underground water.ये चूना-पत्थर की गुफाओं में टपकते चूनायुक्त जल के जमाव से बनती हैं, अर्थात् भूमिगत जल का कार्य हैं।

Q61BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
April 22 is celebrated as the22 अप्रैल को किस रूप में मनाते हैं?
  1. AWorld Earth Dayविश्व पृथ्वी दिवस
  2. BWorld Health Dayविश्व स्वास्थ्य दिवस
  3. CWorld Ozone Dayविश्व ओज़ोन दिवस
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) World Earth Dayविश्व पृथ्वी दिवस

Explanation

22 April is World Earth Day; World Health Day is 7 April and World Ozone Day is 16 September.22 अप्रैल को विश्व पृथ्वी दिवस मनाया जाता है; विश्व स्वास्थ्य दिवस 7 अप्रैल और विश्व ओज़ोन दिवस 16 सितम्बर को होता है।

Q62BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Topographical map of India is prepared by which organization?भारत का स्थलाकृतिक मानचित्र किस संगठन द्वारा बनाया जाता है?
  1. AThe Geological Survey of Indiaभारतीय भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण
  2. BThe Survey of Indiaभारतीय सर्वेक्षण
  3. CThe Zoological Survey of Indiaभारतीय प्राणि सर्वेक्षण
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) The Survey of Indiaभारतीय सर्वेक्षण

Explanation

The Survey of India, the national mapping agency, prepares India's topographical maps.भारतीय सर्वेक्षण विभाग, राष्ट्रीय मानचित्रण संस्था, भारत के स्थलाकृतिक मानचित्र बनाता है।

Q63BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who first described the Revolt of 1857 as the ‘First Indian War of Independence’?1857 के विद्रोह को किसके द्वारा पहली बार ‘प्रथम भारतीय स्वतंत्रता संग्राम’ के रूप में वर्णित किया गया था?
  1. AV. D. Savarkarवी॰ डी॰ सावरकर
  2. BBal Gangadhar Tilakबाल गंगाधर तिलक
  3. CR. C. Majumdarआर॰ सी॰ मजूमदार
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) V. D. Savarkarवी॰ डी॰ सावरकर

Explanation

V. D. Savarkar used this phrase in his 1909 book 'The Indian War of Independence, 1857'.वी॰ डी॰ सावरकर ने अपनी 1909 की पुस्तक ‘द इंडियन वार ऑफ इंडिपेंडेंस, 1857’ में पहली बार यह शब्द प्रयुक्त किया।

Q64BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which of the following events happened first?निम्नलिखित में से कौन-सी घटना सबसे पहले हुई?
  1. ASanthal Rebellionसन्थाल विद्रोह
  2. BRebellion of Birsa Mundaबिरसा मुंडा का विद्रोह
  3. CTana Bhagat Movementताना भगत आन्दोलन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Santhal Rebellionसन्थाल विद्रोह

Explanation

The Santhal Rebellion was in 1855-56, the Birsa Munda rebellion in 1899-1900 and the Tana Bhagat movement in 1914, so the Santhal Rebellion came first.संथाल विद्रोह 1855-56 में, बिरसा मुंडा का विद्रोह 1899-1900 में और ताना भगत आन्दोलन 1914 में हुआ, इसलिए संथाल विद्रोह सबसे पहले हुआ।

Q65BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which revolt is mentioned in Bankim Chandra Chatterjee’s novel, Anandamath?बंकिम चन्द्र चटर्जी का उपन्यास, आनन्दमठ में किस विद्रोह का उल्लेख है?
  1. ASannyasiसंन्यासी
  2. BPagalpanthiपागलपंथी
  3. CIndigoनील
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Sannyasiसंन्यासी

Explanation

Anandamath is set against the Sannyasi rebellion (Sannyasi-Fakir revolt) of late 18th-century Bengal.आनन्दमठ की कथा 18वीं सदी के अन्त के बंगाल के संन्यासी विद्रोह की पृष्ठभूमि पर आधारित है।

Q66BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
When were ‘Swadeshi’ and ‘Boycott’ first adopted as forms of struggle in India?प्रथम बार संघर्ष के तरीकों के रूप में ‘स्वदेशी’ एवं ‘बहिष्कार’ भारत में कब अपनाया गया?
  1. APartition of Bengalबंगाल विभाजन
  2. BHome Rule Movementहोम रूल आन्दोलन
  3. CNon-Cooperation Movementअसहयोग आन्दोलन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Partition of Bengalबंगाल विभाजन

Explanation

Swadeshi and Boycott were first used as methods of protest during the anti-Partition of Bengal agitation of 1905.स्वदेशी और बहिष्कार को संघर्ष के तरीकों के रूप में पहली बार 1905 के बंगाल-विभाजन विरोधी आन्दोलन में अपनाया गया।

Q67BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who was the President of the Indian National Congress at the Gaya Session of 1922?1922 में, आयोजित भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस के गया अधिवेशन के अध्यक्ष कौन थे?
  1. AChittaranjan Dasचित्तरंजन दास
  2. BHakim Ajmal Khanहकीम अजमल ख़ाँ
  3. CMahatma Gandhiमहात्मा गाँधी
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Chittaranjan Dasचित्तरंजन दास

Explanation

C. R. Das presided over the 1922 Gaya session of the Congress.1922 के गया अधिवेशन की अध्यक्षता चित्तरंजन दास ने की।

Q68BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who led the peasants of Bihar during the Non-Cooperation Movement?असहयोग आन्दोलन के दौरान किसने बिहार में किसानों की अगुवाई की?
  1. ARaj Kumar Shuklaराजकुमार शुक्ल
  2. BSwami Vidyanandस्वामी विद्यानन्द
  3. CRajendra Prasadराजेन्द्र प्रसाद
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Swami Vidyanandस्वामी विद्यानन्द

Explanation

Swami Vidyanand led the peasant movement in Darbhanga (Bihar) during the Non-Cooperation Movement.असहयोग आन्दोलन के दौरान स्वामी विद्यानन्द ने दरभंगा (बिहार) में किसानों का नेतृत्व किया।

Q69BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who founded Hindu College at Calcutta in 1817?1817 में, कलकत्ता में हिन्दू कॉलेज की स्थापना किसने की?
  1. AHenry Vivian Derozioहेनरी विवियन डेरोजियो
  2. BDavid Hareडेविड हेअर
  3. CJonathan Duncanजोनाथन डंकन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) David Hareडेविड हेअर

Explanation

Hindu College, Calcutta (1817) was founded by David Hare with Raja Ram Mohan Roy and Radhakanta Deb; Derozio taught there.कलकत्ता का हिन्दू कॉलेज (1817) डेविड हेअर ने राजा राममोहन राय और राधाकान्त देव के सहयोग से स्थापित किया; डेरोजियो वहाँ शिक्षक थे।

Q70BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who among the following said that “Congress is to tottering to its fall and one of my great ambitions while in India is to assist it to a peaceful demise”?इनमें से किसने कहा था कि “काँग्रेस का महल लड़खड़ा रहा है और भारत में रहते हुए मेरी एक बड़ी महत्त्वाकांक्षा यह है कि मैं शान्ति के साथ इसे मरने में सहयोग दे सकूँ”?
  1. ADufferinडफरिन
  2. BMintoमिन्टो
  3. CCurzonकर्जन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Curzonकर्जन

Explanation

Lord Curzon made this remark in 1900 about the Congress.लॉर्ड कर्जन ने 1900 में काँग्रेस के बारे में यह टिप्पणी की थी।

Sanskrit 80 questions

Q71BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
माहेश्वराणि सूत्राणि कति प्रकाराणि सन्ति?
  1. A12
  2. B13
  3. C14
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 14

Explanation

माहेश्वर सूत्र (शिवसूत्र) कुल 14 हैं, जिनसे प्रत्याहार बनते हैं। अतः (C) सही है।

Q72BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘हयवरट्’ इत्यत्र हकारादिषु अकारग्रहणं किमर्थम्?
  1. Aइत्संज्ञार्थम्
  2. Bउच्चारणार्थः
  3. Cप्रत्याहारनिर्माणार्थः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) उच्चारणार्थः

Explanation

हयवरट् आदि सूत्रों में हकार आदि के बाद लगा अ केवल उच्चारण की सुविधा के लिए होता है, उसकी गिनती वर्ण में नहीं होती। अतः (B) सही है।

Q73BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
सूत्राणि कति प्रकाराणि?
  1. Aदश
  2. Bअष्ट
  3. Cषट्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) षट्

Explanation

दिए गए उत्तर के अनुसार सूत्र छह प्रकार के माने गए हैं (संज्ञा, परिभाषा, विधि, निषेध, अतिदेश, अधिकार)। अतः (C) सही है।

Q74BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
लोपसंज्ञाविधायकं सूत्रं किम्?
  1. Aतस्य लोपः
  2. Bअदर्शनं लोपः
  3. Cहलन्त्यम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) अदर्शनं लोपः

Explanation

‘अदर्शनं लोपः’ सूत्र लोप की संज्ञा का विधान करता है (अदर्शन अर्थात् न दिखना)। ‘तस्य लोपः’ इत्संज्ञक का लोप करता है। अतः (B) सही है।

Q75BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘श’कारस्य उच्चारणस्थानं किम्?
  1. Aदन्तः
  2. Bकण्ठः
  3. Cतालुः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) तालुः

Explanation

इचुयशानां तालु के नियम से श का उच्चारण-स्थान तालु है। अतः (C) सही है।

Q76BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘इ’कारस्य कति भेदाः?
  1. Aद्वादश
  2. Bषोडश
  3. Cअष्टादश
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) अष्टादश

Explanation

इ के ह्रस्व, दीर्घ, प्लुत; उदात्त, अनुदात्त, स्वरित; और अनुनासिक-निरनुनासिक भेद से कुल 18 भेद होते हैं। अतः (C) सही है।

Q77BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
ऊष्मवर्णानां आभ्यन्तरप्रयत्नं किम्?
  1. Aईषत्स्पृष्टम्
  2. Bईषद्विवृतम्
  3. Cविवृतम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) ईषद्विवृतम्

Explanation

ऊष्म वर्णों (श, ष, स, ह) का आभ्यन्तर प्रयत्न ईषद्विवृत होता है। अतः (B) सही है।

Q78BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
खरवर्णानां बाह्यप्रयत्नाः के?
  1. Aसंवारा नादा घोषाश्च
  2. Bविवारा नादा घोषाश्च
  3. Cविवाराः श्वासा अघोषाश्च
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) विवाराः श्वासा अघोषाश्च

Explanation

खर् वर्णों (क, ख, च, छ आदि) के बाह्य प्रयत्न विवार, श्वास और अघोष हैं। अतः (C) सही है।

Q79BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
बाह्यप्रयत्नाः कतिविधाः?
  1. Aपञ्च
  2. Bसप्त
  3. Cएकादश
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) एकादश

Explanation

बाह्य प्रयत्न विवार, संवार, श्वास, नाद, घोष, अघोष, अल्पप्राण, महाप्राण और उदात्त, अनुदात्त, स्वरित इन ग्यारह प्रकार के माने गए हैं। अतः (C) सही है।

Q80BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘गव्यूतिः’ इत्यत्र सन्धिः केन?
  1. Aएचोऽयवायावः
  2. Bवान्तो यि प्रत्यये
  3. Cअध्वपरिमाणे च
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) अध्वपरिमाणे च

Explanation

गो + यूतिः में ‘अध्वपरिमाणे च’ सूत्र से (मार्ग की नाप के अर्थ में) ओ का अव् होकर गव्यूतिः बनता है। अतः (C) सही है।

Q81BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘गङ्गोदकम्’ इत्यत्र सन्धिः केन सूत्रेण?
  1. Aअदेङ् गुणः
  2. Bआद् गुणः
  3. Cइको गुणवृद्धी
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) आद् गुणः

Explanation

गङ्गा + उदकम् में अ/आ के बाद उ आने पर ‘आद् गुणः’ सूत्र से ओ गुण होता है। अतः (B) सही है।

Q82BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘पित्राज्ञा’ इति शब्दस्य सन्धिविच्छेदं कुरुत—
  1. Aपितृ + आज्ञा
  2. Bपित्र + आज्ञा
  3. Cपित् + राज्ञा
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) पितृ + आज्ञा

Explanation

पितृ + आज्ञा में ऋ का र् हो गया (यण् सन्धि), इसलिए पित्राज्ञा बना। अतः (A) सही है।

Q83BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘कामिनी + उदयः’ इत्यत्र का सन्धिः भविष्यति?
  1. Aगुणसन्धिः
  2. Bयण्सन्धिः
  3. Cवृद्धिसन्धिः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) यण्सन्धिः

Explanation

ई के बाद भिन्न स्वर उ आने पर ई का य् होता है (कामिन्युदयः), यह यण् सन्धि है। अतः (B) सही है।

Q84BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘वागर्थौ + इव’ इत्यत्र सन्धिपदं चिनुत—
  1. Aवागर्थविव
  2. Bवागर्थाविव
  3. Cवागर्थौ इव
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) वागर्थाविव

Explanation

औ के बाद इ आने पर औ का आव् होता है (अयादि सन्धि), इसलिए वागर्थौ + इव = वागर्थाविव। अतः (B) सही है।

Q85BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘वसन्तर्तुः’ इत्यत्र सन्धिविच्छेदः कः?
  1. Aवसन् + तर्तुः
  2. Bवसन्त + ऋतुः
  3. Cवसन्त + रितुः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) वसन्त + ऋतुः

Explanation

वसन्त + ऋतुः में अ + ऋ मिलकर अर् गुण होने से वसन्तर्तुः बना। अतः (B) सही है।

Q86BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘अक्षौहिणी’ इत्यत्र का सन्धिः?
  1. Aवृद्धिसन्धिः
  2. Bदीर्घसन्धिः
  3. Cपूर्वरूपसन्धिः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) वृद्धिसन्धिः

Explanation

अक्ष + ऊहिनी में अ + ऊ मिलकर औ बना, जो वृद्धि सन्धि (वृद्धिरेचि) है। अतः (A) सही है।

Q87BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘उपैधते’ इत्यत्र केन सूत्रेण वृद्धिसन्धिः?
  1. Aवृद्धिरेचि
  2. Bएत्येधत्यूठ्सु
  3. Cवृद्धिरादैच्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) एत्येधत्यूठ्सु

Explanation

उप + एधते में ‘एत्येधत्यूठ्सु’ सूत्र से अ + ए मिलकर ऐ (वृद्धि) होता है। अतः (B) सही है।

Q88BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘गवेन्द्रः’ इति शब्दस्य सन्धिविच्छेदं किम्?
  1. Aगो + इन्द्रः
  2. Bगव + इन्द्रः
  3. Cगवे + इन्द्रः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) गो + इन्द्रः

Explanation

गो + इन्द्रः में ओ का अव् होने से (अयादि सन्धि) गवेन्द्रः बनता है। अतः (A) सही है।

Q89BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘वागीशः’ इत्यत्र सन्धिः केन सूत्रेण?
  1. Aझलां जशोऽन्ते
  2. Bझलां जश् झशि
  3. Cखरि च
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) झलां जशोऽन्ते

Explanation

वाक् + ईशः में पदान्त क् का ‘झलां जशोऽन्ते’ से ग् हो जाता है, इसलिए वागीशः बना। अतः (A) सही है।

Q90BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘हरी रम्यः’ इत्यत्र सन्धिविच्छेदः किम्?
  1. Aहरी + रम्यः
  2. Bहरिर् + रम्यः
  3. Cहरिस् + रम्यः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) हरिर् + रम्यः

Explanation

हरिः + रम्यः में विसर्ग के बाद र आने पर विसर्ग का लोप होकर पूर्व स्वर दीर्घ होता है। यहाँ मूल रूप हरिर् + रम्यः माना गया है। अतः (B) सही है।

Q91BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
आचार्यवरदराजानुसारेण समासः कति प्रकारकः?
  1. Aचत्वारि
  2. Bपञ्च
  3. Cषट्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) पञ्च

Explanation

वरदराज के अनुसार समास पाँच प्रकार के हैं (केवल समास, अव्ययीभाव, तत्पुरुष, बहुव्रीहि, द्वन्द्व)। अतः (B) सही है।

Q92BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
तत्पुरुषः कीदृशः समासः?
  1. Aप्रायेण पूर्वपदार्थप्रधानः
  2. Bप्रायेण उत्तरपदार्थप्रधानः
  3. Cप्रायेण अन्यपदार्थप्रधानः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) प्रायेण उत्तरपदार्थप्रधानः

Explanation

तत्पुरुष समास में प्रायः उत्तरपद का अर्थ प्रधान होता है (पूर्वपद प्रधान अव्ययीभाव, अन्य पद प्रधान बहुव्रीहि में होता है)। अतः (B) सही है।

Q93BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
कति वृत्तयः सन्ति?
  1. Aचत्वारि
  2. Bपञ्च
  3. Cषट्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) पञ्च

Explanation

संस्कृत व्याकरण में वृत्तियाँ पाँच मानी गई हैं: कृत्, तद्धित, समास, एकशेष और सनाद्यन्त धातु। अतः (B) सही है।

Q94BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘भूतपूर्वः’ इत्यत्र समासविधायकं सूत्रं किम्?
  1. Aसह सुपा
  2. Bशेषो बहुव्रीहिः
  3. Cतत्पुरुषः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) सह सुपा

Explanation

सुबन्त पदों का समास करने वाला सामान्य सूत्र ‘सह सुपा’ है, जिससे भूतपूर्वः (सुप् सुप् समास) बनता है। अतः (A) सही है।

Q95BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘पञ्चगङ्गम्’ इत्यत्र कः समासः?
  1. Aअव्ययीभावः
  2. Bतत्पुरुषः
  3. Cद्वन्द्वः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अव्ययीभावः

Explanation

पञ्चानां गङ्गानां समाहारः, समाहार के अर्थ में यहाँ अव्ययीभाव समास मान्य है। यह उत्तर आधिकारिक कुंजी के अनुसार है। अतः (A) सही है।

Q96BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘पञ्चगवम्’ इति पदे कः समासः?
  1. Aअव्ययीभावः
  2. Bतत्पुरुषः
  3. Cद्वन्द्वः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) तत्पुरुषः

Explanation

पञ्चानां गवां समाहारः में संख्यावाचक पूर्वपद है; द्विगु समास तत्पुरुष का ही भेद है। अतः (B) सही है।

Q97BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“शाकप्रियः पार्थिवः” अस्य वाक्यस्य समस्तपदं किम्?
  1. Aशाकप्रियपार्थिवः
  2. Bशाकपार्थिवः
  3. Cशाकप्रियो पार्थिवः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) शाकपार्थिवः

Explanation

मध्यमपदलोपी समास में बीच का पद (प्रिय) लुप्त हो जाता है, इसलिए शाकप्रियः पार्थिवः = शाकपार्थिवः। अतः (B) सही है।

Q98BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘अपुत्रः’ इत्यत्र कः समासः?
  1. Aनञ् तत्पुरुषः
  2. Bद्वन्द्वः
  3. Cबहुव्रीहिः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) बहुव्रीहिः

Explanation

न विद्यते पुत्रो यस्य सः (जिसका पुत्र नहीं है), इस अन्य पद के अर्थ वाले विग्रह में बहुव्रीहि समास है। अतः (C) सही है।

Q99BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
चार्थाः कतिविधाः?
  1. Aएकम्
  2. Bद्वे
  3. Cचत्वारि
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) चत्वारि

Explanation

द्वन्द्व समास में च (चकार) के चार अर्थ माने गए हैं: समुच्चय, अन्वाचय, इतरेतरयोग और समाहार। अतः (C) सही है।

Q100BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“दन्तानां राजा” अस्य वाक्यस्य समस्तपदं किम्?
  1. Aदन्तराजानः
  2. Bदन्तराजानौ
  3. Cराजदन्ताः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) राजदन्ताः

Explanation

राजदन्तादि गण के अनुसार ‘दन्तानां राजा’ का समास राजदन्त (शब्द), बहुवचन में राजदन्ताः बनता है (उपसर्जन पूर्वनिपात)। अतः (C) सही है।

Q101BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
संस्कृतभाषायां कारकाणि कति?
  1. Aपञ्च
  2. Bषट्
  3. Cसप्त
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) षट्

Explanation

संस्कृत में कर्ता, कर्म, करण, सम्प्रदान, अपादान और अधिकरण ये छह कारक हैं। अतः (B) सही है।

Q102BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“द्रोणो व्रीहिः” इति कस्य उदाहरणं वर्तते?
  1. Aप्रातिपदिकार्थमात्रस्य
  2. Bवचनमात्रस्य
  3. Cपरिमाणमात्रस्य
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) परिमाणमात्रस्य

Explanation

“द्रोणो व्रीहिः” में द्रोण (नाप) की मात्रा बताई गई है, इसलिए यह प्रथमा विभक्ति के परिमाणमात्र अर्थ का उदाहरण है। अतः (C) सही है।

Q103BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“ओदनं भुञ्जानो विषं भुङ्क्ते” इति कस्य सूत्रस्य उदाहरणम्?
  1. Aकर्तुरीप्सिततमं कर्म
  2. Bकर्मप्रवचनीययुक्ते द्वितीया
  3. Cतथायुक्तं चानीप्सितम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) तथायुक्तं चानीप्सितम्

Explanation

विष खाना अभीष्ट नहीं है, पर भोजन के साथ जुड़ा है। ऐसे अनीप्सित कर्म के लिए ‘तथायुक्तं चानीप्सितम्’ सूत्र लगता है। अतः (C) सही है।

Q104BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“ग्रामम् अजां हरति” इति वाक्यस्य कर्मवाच्ये परिवर्तनं किम्?
  1. Aग्रामः अजा हियते
  2. Bग्रामम् अजा हियते
  3. Cग्रामम् अजां हियते
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) ग्रामम् अजा हियते

Explanation

द्विकर्मक धातु के कर्मवाच्य में प्रधान (मुख्य) कर्म प्रथमा में आता है और गौण कर्म द्वितीया में रहता है। उत्तर कुंजी के अनुसार (B) सही है।

Q105BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“शतं जयति देवदत्तम्” अस्य वाक्यस्य कर्मवाच्ये परिवर्तनं किम्?
  1. Aशतं जीयते देवदत्तः
  2. Bशतं जयते देवदत्तः
  3. Cशतं जयति देवदत्तः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) शतं जीयते देवदत्तः

Explanation

कर्मवाच्य में जि धातु में यक् प्रत्यय लगकर ‘जीयते’ बनता है, इसलिए वाक्य ‘शतं जीयते देवदत्तः’ होता है। अतः (A) सही है।

Q106BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“व्याकरणे रुचिः” इति वाक्ये कीदृशः आधारः?
  1. Aअभिव्यापकः
  2. Bवैषयिकः
  3. Cऔपश्लेषिकः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) वैषयिकः

Explanation

रुचि का आधार व्याकरण विषय है, इसलिए यहाँ वैषयिक आधार (विषय अर्थ वाला अधिकरण) है। अतः (B) सही है।

Q107BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘मातृ’-शब्दस्य द्वितीयाबहुवचने शुद्धं रूपं किम्?
  1. Aमातुः
  2. Bमातृन्
  3. Cमातॄः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) मातॄः

Explanation

ऋकारान्त मातृ शब्द के द्वितीया बहुवचन में शुद्ध रूप ‘मातॄः’ है। अतः (C) सही है।

Q108BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘अदस्’-शब्दस्य स्त्रीलिङ्गे द्वितीयाबहुवचने शुद्धं रूपं किम्?
  1. Aअमूः
  2. Bअमूनि
  3. Cअमून्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अमूः

Explanation

स्त्रीलिंग अदस् शब्द के द्वितीया बहुवचन में रूप ‘अमूः’ होता है; अमूनि नपुंसक और अमून् पुल्लिंग रूप हैं। अतः (A) सही है।

Q109BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
लभ्-धातोः लोट्लकारस्य उत्तमपुरुषस्य बहुवचने शुद्धं रूपं किम्?
  1. Aलभामहे
  2. Bलब्धास्महे
  3. Cलभामहै
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) लभामहै

Explanation

लभ् धातु के लोट् लकार उत्तम पुरुष बहुवचन में ‘लभामहै’ रूप बनता है। ‘लभामहे’ लट् का रूप है। अतः (C) सही है।

Q110BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘शये’ इति रूपं शीङ्धातोः कस्य लकारस्य?
  1. Aलट्लकारस्य
  2. Bलोट्लकारस्य
  3. Cलिट्लकारस्य
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) लट्लकारस्य

Explanation

शीङ् धातु का ‘शये’ रूप वर्तमान काल (लट् लकार) उत्तम पुरुष एकवचन का है। अतः (A) सही है।

Q111BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
ऋग्वेदे कति मण्डलानि सन्ति?
  1. A5
  2. B7
  3. C10
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 10

Explanation

ऋग्वेद दस मण्डलों में विभक्त है। अतः (C) सही है।

Q112BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
प्रसिद्धतमम् ‘अग्निसूक्तम्’ कस्मिन् वेदे पठितमस्ति?
  1. Aयजुर्वेदे
  2. Bअथर्ववेदे
  3. Cऋग्वेदे
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) ऋग्वेदे

Explanation

सबसे प्रसिद्ध अग्निसूक्त ऋग्वेद के प्रथम मण्डल के आरम्भ में है (अग्निमीळे पुरोहितम्)। अतः (C) सही है।

Q113BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
अथर्ववेदस्य मुख्यः प्रतिपाद्यो विषयोऽस्ति
  1. Aविज्ञानम्
  2. Bकर्मविज्ञानम्
  3. Cआयुर्वेदविज्ञानम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) आयुर्वेदविज्ञानम्

Explanation

अथर्ववेद का मुख्य विषय औषधि, चिकित्सा आदि आयुर्वेद का विज्ञान माना गया है। अतः (C) सही है।

Q114BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
वेदाङ्गानां कति संख्या?
  1. A5
  2. B7
  3. C6
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 6

Explanation

वेदांग छह हैं: शिक्षा, कल्प, व्याकरण, निरुक्त, छन्द और ज्योतिष। अतः (C) सही है।

Q115BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘वाक्यपदीयम्’ कस्य रचना अस्ति?
  1. Aपाणिनिः
  2. Bकात्यायनः
  3. Cभर्तृहरिः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) भर्तृहरिः

Explanation

वाक्यपदीय व्याकरण-दर्शन का ग्रन्थ है, जिसकी रचना भर्तृहरि ने की। अतः (C) सही है।

Q116BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
अथर्ववेदस्य ब्राह्मणग्रन्थोऽस्ति
  1. Aगोपथब्राह्मणम्
  2. Bशतपथब्राह्मणम्
  3. Cषड्विंशब्राह्मणम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) गोपथब्राह्मणम्

Explanation

अथर्ववेद का ब्राह्मण ग्रन्थ गोपथ ब्राह्मण है; शतपथ यजुर्वेद का और षड्विंश सामवेद का है। अतः (A) सही है।

Q117BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘ईशावास्योपनिषदः’ सम्बन्धः केन वेदेन सह अस्ति?
  1. Aऋग्वेदः
  2. Bअथर्ववेदः
  3. Cशुक्लयजुर्वेदः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) शुक्लयजुर्वेदः

Explanation

ईशावास्य उपनिषद् शुक्ल यजुर्वेद की वाजसनेयी संहिता का चालीसवाँ अध्याय है। अतः (C) सही है।

Q118BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
प्रसिद्धः यमनचिकेतासम्वादः कस्मिन् उपनिषदि पठितोऽस्ति?
  1. Aईशावास्योपनिषद्
  2. Bप्रश्नोपनिषद्
  3. Cकठोपनिषद्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) कठोपनिषद्

Explanation

यम और नचिकेता का प्रसिद्ध संवाद कठोपनिषद् में है। अतः (C) सही है।

Q119BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
शुक्लयजुर्वेदे कति अध्यायाः सन्ति?
  1. A30
  2. B19
  3. C40
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 40

Explanation

शुक्ल यजुर्वेद (वाजसनेयी संहिता) में कुल 40 अध्याय हैं। अतः (C) सही है।

Q120BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“रम्या रामायणी कथा” एतत् कस्य कवेः वचनमस्ति?
  1. Aकालिदासस्य
  2. Bभर्तृहरेः
  3. Cत्रिविक्रमभट्टस्य
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) त्रिविक्रमभट्टस्य

Explanation

आधिकारिक कुंजी के अनुसार यह कथन त्रिविक्रमभट्ट का माना गया है। अतः (C) सही है।

Q121BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘स्वप्नवासवदत्तम्’ नाम नाटकं कस्य महाकवेः रचना अस्ति?
  1. Aभर्तृहरेः
  2. Bबाणस्य
  3. Cमहाकविभासस्य
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) महाकविभासस्य

Explanation

स्वप्नवासवदत्तम् नाटक के रचयिता महाकवि भास हैं। अतः (C) सही है।

Q122BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘मेघदूतम्’ अस्ति
  1. Aमहाकाव्यम्
  2. Bगीतिकाव्यम्
  3. Cनीतिकाव्यम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) गीतिकाव्यम्

Explanation

कालिदास का मेघदूत एक खण्डकाव्य/गीतिकाव्य (दूतकाव्य) है। अतः (B) सही है।

Q123BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
रघुवंशमहाकाव्ये ‘वंशवर्णनविषयः’ प्रतिपादितोऽस्ति
  1. Aचन्द्रकुलोद्भवानां नृपाणाम्
  2. Bरघुकुलोद्भवानां नृपाणाम्
  3. Cमहाकाव्यानाम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) रघुकुलोद्भवानां नृपाणाम्

Explanation

रघुवंश में रघुकुल में उत्पन्न राजाओं (दिलीप से अग्निवर्ण तक) का वर्णन है। अतः (B) सही है।

Q124BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
कालिदासविरचितानि नाटकानि सन्ति
  1. Aत्रीणि
  2. Bचत्वारि
  3. Cपञ्च
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) त्रीणि

Explanation

कालिदास के तीन नाटक हैं: अभिज्ञानशाकुन्तलम्, विक्रमोर्वशीयम् और मालविकाग्निमित्रम्। अतः (A) सही है।

Q125BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘शुकनासोपदेशः’ कस्य रचना अस्ति?
  1. Aमहाकविबाणभट्टस्य
  2. Bकालिदासस्य
  3. Cभवभूतेः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (A) महाकविबाणभट्टस्य

Explanation

शुकनासोपदेश बाणभट्ट की कादम्बरी का प्रसिद्ध अंश है। अतः (A) सही है।

Q126BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (126–130) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्माकं वैदिकसंस्कृतिः यज्ञिया अस्ति। यज्ञशब्दस्य महर्षिपाणिनिना देवपूजासंगतिकरणदानम् इति एते त्रयोऽर्थाः प्रतिपादिताः। कल्पसूत्रेषु गृहस्थेभ्यः प्रतिदिनं पञ्चमहायज्ञान् कर्तुमादिष्टमस्ति। ते च महायज्ञाः सन्ति। ब्रह्मयज्ञः-देवयज्ञः-पितृयज्ञः-बलिवैश्वदेवयज्ञः-अतिथियज्ञः एते सन्ति। देवयज्ञम् एव अग्निहोत्रमुच्यते। “देवो दानाद् वा” इति यास्केन पठितम् अस्ति। बलिवैश्वदेवयज्ञे प्राणिभ्यो अन्नं प्रदीयते। अतिथियज्ञे गृहे समागतानां विदुषाम् अथवा सर्वेषां सम्माननं कर्तव्यं भवति। अस्माकं संस्कृतिः कीदृशी अस्ति?
  1. Aपरकीया
  2. Bस्वकीया
  3. Cयज्ञिया
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) यज्ञिया

Explanation

गद्यांश के पहले वाक्य में कहा गया है कि हमारी वैदिक संस्कृति यज्ञिया (यज्ञ-प्रधान) है। अतः (C) सही है।

Q127BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (126–130) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्माकं वैदिकसंस्कृतिः यज्ञिया अस्ति। यज्ञशब्दस्य महर्षिपाणिनिना देवपूजासंगतिकरणदानम् इति एते त्रयोऽर्थाः प्रतिपादिताः। कल्पसूत्रेषु गृहस्थेभ्यः प्रतिदिनं पञ्चमहायज्ञान् कर्तुमादिष्टमस्ति। ते च महायज्ञाः सन्ति। ब्रह्मयज्ञः-देवयज्ञः-पितृयज्ञः-बलिवैश्वदेवयज्ञः-अतिथियज्ञः एते सन्ति। देवयज्ञम् एव अग्निहोत्रमुच्यते। “देवो दानाद् वा” इति यास्केन पठितम् अस्ति। बलिवैश्वदेवयज्ञे प्राणिभ्यो अन्नं प्रदीयते। अतिथियज्ञे गृहे समागतानां विदुषाम् अथवा सर्वेषां सम्माननं कर्तव्यं भवति। ‘यज्ञ’शब्दस्य पाणिनिना कति अर्थाः प्रतिपादिताः?
  1. Aचत्वारः
  2. Bपञ्च
  3. Cत्रयः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) त्रयः

Explanation

पाणिनि ने यज्ञ शब्द के तीन अर्थ बताए हैं: देवपूजा, संगतिकरण और दान। अतः (C) सही है।

Q128BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (126–130) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्माकं वैदिकसंस्कृतिः यज्ञिया अस्ति। यज्ञशब्दस्य महर्षिपाणिनिना देवपूजासंगतिकरणदानम् इति एते त्रयोऽर्थाः प्रतिपादिताः। कल्पसूत्रेषु गृहस्थेभ्यः प्रतिदिनं पञ्चमहायज्ञान् कर्तुमादिष्टमस्ति। ते च महायज्ञाः सन्ति। ब्रह्मयज्ञः-देवयज्ञः-पितृयज्ञः-बलिवैश्वदेवयज्ञः-अतिथियज्ञः एते सन्ति। देवयज्ञम् एव अग्निहोत्रमुच्यते। “देवो दानाद् वा” इति यास्केन पठितम् अस्ति। बलिवैश्वदेवयज्ञे प्राणिभ्यो अन्नं प्रदीयते। अतिथियज्ञे गृहे समागतानां विदुषाम् अथवा सर्वेषां सम्माननं कर्तव्यं भवति। महायज्ञाः कतिविधाः भवन्ति?
  1. Aचत्वारः
  2. Bपञ्च
  3. Cषट्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (B) पञ्च

Explanation

गद्यांश में ब्रह्मयज्ञ, देवयज्ञ, पितृयज्ञ, बलिवैश्वदेवयज्ञ और अतिथियज्ञ, ये पाँच महायज्ञ बताए गए हैं। अतः (B) सही है।

Q129BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (126–130) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्माकं वैदिकसंस्कृतिः यज्ञिया अस्ति। यज्ञशब्दस्य महर्षिपाणिनिना देवपूजासंगतिकरणदानम् इति एते त्रयोऽर्थाः प्रतिपादिताः। कल्पसूत्रेषु गृहस्थेभ्यः प्रतिदिनं पञ्चमहायज्ञान् कर्तुमादिष्टमस्ति। ते च महायज्ञाः सन्ति। ब्रह्मयज्ञः-देवयज्ञः-पितृयज्ञः-बलिवैश्वदेवयज्ञः-अतिथियज्ञः एते सन्ति। देवयज्ञम् एव अग्निहोत्रमुच्यते। “देवो दानाद् वा” इति यास्केन पठितम् अस्ति। बलिवैश्वदेवयज्ञे प्राणिभ्यो अन्नं प्रदीयते। अतिथियज्ञे गृहे समागतानां विदुषाम् अथवा सर्वेषां सम्माननं कर्तव्यं भवति। बलिवैश्वदेवयज्ञे किं किं प्रदीयते?
  1. Aस्वाहाकारः
  2. Bदेवपूजनम्
  3. Cप्राणिभ्यो अन्नम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) प्राणिभ्यो अन्नम्

Explanation

गद्यांश के अनुसार बलिवैश्वदेव यज्ञ में प्राणियों को अन्न दिया जाता है। अतः (C) सही है।

Q130BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (126–130) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्माकं वैदिकसंस्कृतिः यज्ञिया अस्ति। यज्ञशब्दस्य महर्षिपाणिनिना देवपूजासंगतिकरणदानम् इति एते त्रयोऽर्थाः प्रतिपादिताः। कल्पसूत्रेषु गृहस्थेभ्यः प्रतिदिनं पञ्चमहायज्ञान् कर्तुमादिष्टमस्ति। ते च महायज्ञाः सन्ति। ब्रह्मयज्ञः-देवयज्ञः-पितृयज्ञः-बलिवैश्वदेवयज्ञः-अतिथियज्ञः एते सन्ति। देवयज्ञम् एव अग्निहोत्रमुच्यते। “देवो दानाद् वा” इति यास्केन पठितम् अस्ति। बलिवैश्वदेवयज्ञे प्राणिभ्यो अन्नं प्रदीयते। अतिथियज्ञे गृहे समागतानां विदुषाम् अथवा सर्वेषां सम्माननं कर्तव्यं भवति। यास्केन देवपदस्य परिभाषा स्वीकृता
  1. Aयज्ञकरणम्
  2. Bस्वाहाकारोच्चारणम्
  3. Cदेवो दानाद् वा
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) देवो दानाद् वा

Explanation

गद्यांश में लिखा है कि यास्क ने “देवो दानाद् वा” (दान देने से देव) कहा है। अतः (C) सही है।

Q131BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (131–134) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। युज्-धातोः घञि प्रत्यये कृते योगशब्दो निष्पन्नो भवति। परमात्मना सह आत्मनः सम्मिलनमेव योगः। योगस्य अष्टौ अंगानि सन्ति। योगशिक्षणस्य अनिवार्यता सर्वेषां कृते उपयोगिनी भवति। योगेन स्वास्थ्यं समीचीनं भवति। योगस्य आवश्यकता शिक्षायाम् अनिवार्यरूपेण भवेत् येन च सर्वेषां स्वास्थ्यं समीचीनं जायेत। विश्वस्मिन् जगति योगदिवसस्य आयोजनं जूनमासस्य (21) एकविंशतितारिकायाम् आयोज्यते। ‘योग’शब्दे कः प्रत्ययो अस्ति?
  1. Aअच्प्रत्ययः
  2. Bणिच्प्रत्ययः
  3. Cघञ्प्रत्ययः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) घञ्प्रत्ययः

Explanation

गद्यांश के अनुसार युज् धातु में घञ् प्रत्यय लगाने पर योग शब्द बनता है। अतः (C) सही है।

Q132BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (131–134) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। युज्-धातोः घञि प्रत्यये कृते योगशब्दो निष्पन्नो भवति। परमात्मना सह आत्मनः सम्मिलनमेव योगः। योगस्य अष्टौ अंगानि सन्ति। योगशिक्षणस्य अनिवार्यता सर्वेषां कृते उपयोगिनी भवति। योगेन स्वास्थ्यं समीचीनं भवति। योगस्य आवश्यकता शिक्षायाम् अनिवार्यरूपेण भवेत् येन च सर्वेषां स्वास्थ्यं समीचीनं जायेत। विश्वस्मिन् जगति योगदिवसस्य आयोजनं जूनमासस्य (21) एकविंशतितारिकायाम् आयोज्यते। योगेन को लाभो जायते?
  1. Aअल्पलाभः
  2. Bसुखप्रदायकः
  3. Cस्वास्थ्यं समीचीनम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) स्वास्थ्यं समीचीनम्

Explanation

गद्यांश में कहा गया है कि योग से स्वास्थ्य अच्छा होता है। अतः (C) सही है।

Q133BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (131–134) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। युज्-धातोः घञि प्रत्यये कृते योगशब्दो निष्पन्नो भवति। परमात्मना सह आत्मनः सम्मिलनमेव योगः। योगस्य अष्टौ अंगानि सन्ति। योगशिक्षणस्य अनिवार्यता सर्वेषां कृते उपयोगिनी भवति। योगेन स्वास्थ्यं समीचीनं भवति। योगस्य आवश्यकता शिक्षायाम् अनिवार्यरूपेण भवेत् येन च सर्वेषां स्वास्थ्यं समीचीनं जायेत। विश्वस्मिन् जगति योगदिवसस्य आयोजनं जूनमासस्य (21) एकविंशतितारिकायाम् आयोज्यते। ‘योगदिवसस्य’ आयोजनं कदा भवति?
  1. Aफरवरीमासे
  2. Bमार्चमासे
  3. Cजूनमासे
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) जूनमासे

Explanation

गद्यांश के अनुसार योग दिवस का आयोजन जून मास की इक्कीस तारीख को होता है। अतः (C) सही है।

Q134BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (131–134) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। युज्-धातोः घञि प्रत्यये कृते योगशब्दो निष्पन्नो भवति। परमात्मना सह आत्मनः सम्मिलनमेव योगः। योगस्य अष्टौ अंगानि सन्ति। योगशिक्षणस्य अनिवार्यता सर्वेषां कृते उपयोगिनी भवति। योगेन स्वास्थ्यं समीचीनं भवति। योगस्य आवश्यकता शिक्षायाम् अनिवार्यरूपेण भवेत् येन च सर्वेषां स्वास्थ्यं समीचीनं जायेत। विश्वस्मिन् जगति योगदिवसस्य आयोजनं जूनमासस्य (21) एकविंशतितारिकायाम् आयोज्यते। योगो भवति
  1. Aदुःखप्रदायकः
  2. Bसुखप्रदायकः
  3. Cपरमात्मना सह आत्मसम्मिलनम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) परमात्मना सह आत्मसम्मिलनम्

Explanation

गद्यांश के अनुसार परमात्मा के साथ आत्मा का मिलन ही योग है। अतः (C) सही है।

Q135BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (135–141) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतवाङ्मये जीवनदर्शनं प्रतिपदं द्रष्टुं शक्यते। साधव एव परोपकारिणो भवन्ति। जिजीविषा न केवलं मानवेषु लभ्यते, सा तु सकलेष्वपि जीवेषु संदृश्यते। मानवजीवनस्य विश्लेषणं दर्शनेनैव भवति। वस्तुतः जीवनं तु परोपकारिणामेव प्रशस्यतरं भवति। स्वार्थपराणां जीवनं जीवनं न मन्यते जगति। संस्कृतवाङ्मये धर्म-अर्थ-काम-मोक्ष इति पुरुषार्थचतुष्टयं वर्णितमस्ति। अधुना संसारे सर्वत्र कलहमयं वातावरणं दृश्यते च परस्परं युयुत्सा। मात्स्यन्यायेन जीवितुम् इच्छन्ति केचन। वस्तुतः ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ इत्यस्य परिपालनेनैव सर्वत्र शांति संभवितुं शक्यते इति अस्माकं सर्वेषां चिन्तनं भवेत्। परोपकारिणो जनाः के भवन्ति?
  1. Aअसाधवः
  2. Bअल्पमतयः
  3. Cसाधवः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) साधवः

Explanation

गद्यांश में कहा गया है कि साधु जन ही परोपकारी होते हैं। अतः (C) सही है।

Q136BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (135–141) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतवाङ्मये जीवनदर्शनं प्रतिपदं द्रष्टुं शक्यते। साधव एव परोपकारिणो भवन्ति। जिजीविषा न केवलं मानवेषु लभ्यते, सा तु सकलेष्वपि जीवेषु संदृश्यते। मानवजीवनस्य विश्लेषणं दर्शनेनैव भवति। वस्तुतः जीवनं तु परोपकारिणामेव प्रशस्यतरं भवति। स्वार्थपराणां जीवनं जीवनं न मन्यते जगति। संस्कृतवाङ्मये धर्म-अर्थ-काम-मोक्ष इति पुरुषार्थचतुष्टयं वर्णितमस्ति। अधुना संसारे सर्वत्र कलहमयं वातावरणं दृश्यते च परस्परं युयुत्सा। मात्स्यन्यायेन जीवितुम् इच्छन्ति केचन। वस्तुतः ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ इत्यस्य परिपालनेनैव सर्वत्र शांति संभवितुं शक्यते इति अस्माकं सर्वेषां चिन्तनं भवेत्। सर्वेषु अपि जीवेषु किं दृश्यते?
  1. Aचिकीर्षा
  2. Bबुभुक्षा
  3. Cजिजीविषा
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) जिजीविषा

Explanation

गद्यांश के अनुसार जीने की इच्छा (जिजीविषा) सभी जीवों में दिखाई देती है। अतः (C) सही है।

Q137BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (135–141) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतवाङ्मये जीवनदर्शनं प्रतिपदं द्रष्टुं शक्यते। साधव एव परोपकारिणो भवन्ति। जिजीविषा न केवलं मानवेषु लभ्यते, सा तु सकलेष्वपि जीवेषु संदृश्यते। मानवजीवनस्य विश्लेषणं दर्शनेनैव भवति। वस्तुतः जीवनं तु परोपकारिणामेव प्रशस्यतरं भवति। स्वार्थपराणां जीवनं जीवनं न मन्यते जगति। संस्कृतवाङ्मये धर्म-अर्थ-काम-मोक्ष इति पुरुषार्थचतुष्टयं वर्णितमस्ति। अधुना संसारे सर्वत्र कलहमयं वातावरणं दृश्यते च परस्परं युयुत्सा। मात्स्यन्यायेन जीवितुम् इच्छन्ति केचन। वस्तुतः ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ इत्यस्य परिपालनेनैव सर्वत्र शांति संभवितुं शक्यते इति अस्माकं सर्वेषां चिन्तनं भवेत्। केषां जीवनं श्रेष्ठं भवति?
  1. Aधनिकजनानाम्
  2. Bविदुषाम्
  3. Cपरोपकारिणाम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) परोपकारिणाम्

Explanation

गद्यांश में परोपकारियों का जीवन ही अधिक प्रशंसनीय (श्रेष्ठ) कहा गया है। अतः (C) सही है।

Q138BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (135–141) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतवाङ्मये जीवनदर्शनं प्रतिपदं द्रष्टुं शक्यते। साधव एव परोपकारिणो भवन्ति। जिजीविषा न केवलं मानवेषु लभ्यते, सा तु सकलेष्वपि जीवेषु संदृश्यते। मानवजीवनस्य विश्लेषणं दर्शनेनैव भवति। वस्तुतः जीवनं तु परोपकारिणामेव प्रशस्यतरं भवति। स्वार्थपराणां जीवनं जीवनं न मन्यते जगति। संस्कृतवाङ्मये धर्म-अर्थ-काम-मोक्ष इति पुरुषार्थचतुष्टयं वर्णितमस्ति। अधुना संसारे सर्वत्र कलहमयं वातावरणं दृश्यते च परस्परं युयुत्सा। मात्स्यन्यायेन जीवितुम् इच्छन्ति केचन। वस्तुतः ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ इत्यस्य परिपालनेनैव सर्वत्र शांति संभवितुं शक्यते इति अस्माकं सर्वेषां चिन्तनं भवेत्। पुरुषार्थाः कतिविधाः भवन्ति?
  1. Aपञ्च
  2. Bषड्
  3. Cचत्वारः
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) चत्वारः

Explanation

पुरुषार्थ चार हैं: धर्म, अर्थ, काम और मोक्ष। अतः (C) सही है।

Q139BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (135–141) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतवाङ्मये जीवनदर्शनं प्रतिपदं द्रष्टुं शक्यते। साधव एव परोपकारिणो भवन्ति। जिजीविषा न केवलं मानवेषु लभ्यते, सा तु सकलेष्वपि जीवेषु संदृश्यते। मानवजीवनस्य विश्लेषणं दर्शनेनैव भवति। वस्तुतः जीवनं तु परोपकारिणामेव प्रशस्यतरं भवति। स्वार्थपराणां जीवनं जीवनं न मन्यते जगति। संस्कृतवाङ्मये धर्म-अर्थ-काम-मोक्ष इति पुरुषार्थचतुष्टयं वर्णितमस्ति। अधुना संसारे सर्वत्र कलहमयं वातावरणं दृश्यते च परस्परं युयुत्सा। मात्स्यन्यायेन जीवितुम् इच्छन्ति केचन। वस्तुतः ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ इत्यस्य परिपालनेनैव सर्वत्र शांति संभवितुं शक्यते इति अस्माकं सर्वेषां चिन्तनं भवेत्। अधुना संसारे वातावरणं दृश्यते
  1. Aसौहार्दपूर्णम्
  2. Bसामनस्यम्
  3. Cकलहमयम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) कलहमयम्

Explanation

गद्यांश के अनुसार आजकल संसार में सब जगह कलहपूर्ण वातावरण दिखाई देता है। अतः (C) सही है।

Q140BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (135–141) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतवाङ्मये जीवनदर्शनं प्रतिपदं द्रष्टुं शक्यते। साधव एव परोपकारिणो भवन्ति। जिजीविषा न केवलं मानवेषु लभ्यते, सा तु सकलेष्वपि जीवेषु संदृश्यते। मानवजीवनस्य विश्लेषणं दर्शनेनैव भवति। वस्तुतः जीवनं तु परोपकारिणामेव प्रशस्यतरं भवति। स्वार्थपराणां जीवनं जीवनं न मन्यते जगति। संस्कृतवाङ्मये धर्म-अर्थ-काम-मोक्ष इति पुरुषार्थचतुष्टयं वर्णितमस्ति। अधुना संसारे सर्वत्र कलहमयं वातावरणं दृश्यते च परस्परं युयुत्सा। मात्स्यन्यायेन जीवितुम् इच्छन्ति केचन। वस्तुतः ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ इत्यस्य परिपालनेनैव सर्वत्र शांति संभवितुं शक्यते इति अस्माकं सर्वेषां चिन्तनं भवेत्। मानवजीवनस्य साफल्यं केन उपायेन भवितुं शक्यते?
  1. Aधनेन
  2. Bबलेन
  3. Cदर्शनेन
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) दर्शनेन

Explanation

गद्यांश के अनुसार मानव जीवन का विश्लेषण दर्शन से ही होता है, इसलिए कुंजी के अनुसार दर्शन से सफलता मानी गई है। अतः (C) सही है।

Q141BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (135–141) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतवाङ्मये जीवनदर्शनं प्रतिपदं द्रष्टुं शक्यते। साधव एव परोपकारिणो भवन्ति। जिजीविषा न केवलं मानवेषु लभ्यते, सा तु सकलेष्वपि जीवेषु संदृश्यते। मानवजीवनस्य विश्लेषणं दर्शनेनैव भवति। वस्तुतः जीवनं तु परोपकारिणामेव प्रशस्यतरं भवति। स्वार्थपराणां जीवनं जीवनं न मन्यते जगति। संस्कृतवाङ्मये धर्म-अर्थ-काम-मोक्ष इति पुरुषार्थचतुष्टयं वर्णितमस्ति। अधुना संसारे सर्वत्र कलहमयं वातावरणं दृश्यते च परस्परं युयुत्सा। मात्स्यन्यायेन जीवितुम् इच्छन्ति केचन। वस्तुतः ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ इत्यस्य परिपालनेनैव सर्वत्र शांति संभवितुं शक्यते इति अस्माकं सर्वेषां चिन्तनं भवेत्। अधुना कथं जीवितुम् इच्छन्ति सर्वे?
  1. Aशान्त्या
  2. Bभक्त्या
  3. Cमात्स्यन्यायेन
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) मात्स्यन्यायेन

Explanation

गद्यांश के अनुसार आजकल कुछ लोग मत्स्य-न्याय (बड़ी मछली द्वारा छोटी को खाने जैसा) से जीना चाहते हैं। अतः (C) सही है।

Q142BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (142–150) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषेयं देववाणी अस्ति। अस्यामेव भाषायां विश्वस्य प्राचीनतमाः ग्रन्थाः वेदाः उपलभ्यन्ते। वेदेषु राष्ट्रधर्मो विश्वधर्मश्च विस्तरेण प्रतिपादितोऽस्ति। अथर्ववेदे प्रजातान्त्रिकस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते। ज्ञानमार्गेण च अमृतत्त्वं प्राप्तुं शक्यते। देशे समाजे च उच्च-नीचत्वभावनां विहाय एव सर्वविधा उन्नतिः कर्तुं शक्यते। परोपकारेण एव पुण्यफलावाप्तिः। परपीडनेन च पापम् एव। बौद्ध-महाकविः अश्वघोषः बौद्धजनप्रियां प्राकृतभाषां परित्यज्य ‘बुद्धचरितम्’ संस्कृते एव व्यरचयत्। जर्मनीदेशे सर्वेषु पुस्तकालयेषु इन्डोलाजी (Indology) भारतीयविद्या-सम्बद्धः प्रकोष्ठोऽस्ति। सर्वेऽपि पृथिवीपुत्रा नीरोगा बलिनश्च स्युः इति वयं सर्वेऽपि कामयामहे। विश्वस्य प्राचीनतमा भाषा का अस्ति?
  1. Aप्राकृतम्
  2. Bतमिलम्
  3. Cसंस्कृतम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) संस्कृतम्

Explanation

गद्यांश के अनुसार संस्कृत भाषा में ही विश्व के सबसे प्राचीन ग्रन्थ वेद मिलते हैं। अतः (C) सही है।

Q143BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (142–150) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषेयं देववाणी अस्ति। अस्यामेव भाषायां विश्वस्य प्राचीनतमाः ग्रन्थाः वेदाः उपलभ्यन्ते। वेदेषु राष्ट्रधर्मो विश्वधर्मश्च विस्तरेण प्रतिपादितोऽस्ति। अथर्ववेदे प्रजातान्त्रिकस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते। ज्ञानमार्गेण च अमृतत्त्वं प्राप्तुं शक्यते। देशे समाजे च उच्च-नीचत्वभावनां विहाय एव सर्वविधा उन्नतिः कर्तुं शक्यते। परोपकारेण एव पुण्यफलावाप्तिः। परपीडनेन च पापम् एव। बौद्ध-महाकविः अश्वघोषः बौद्धजनप्रियां प्राकृतभाषां परित्यज्य ‘बुद्धचरितम्’ संस्कृते एव व्यरचयत्। जर्मनीदेशे सर्वेषु पुस्तकालयेषु इन्डोलाजी (Indology) भारतीयविद्या-सम्बद्धः प्रकोष्ठोऽस्ति। सर्वेऽपि पृथिवीपुत्रा नीरोगा बलिनश्च स्युः इति वयं सर्वेऽपि कामयामहे। राष्ट्रधर्मस्य विशदं विवेचनं लभ्यते
  1. Aआरण्यकग्रन्थेषु
  2. Bब्राह्मणग्रन्थेषु
  3. Cवेदेषु
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) वेदेषु

Explanation

गद्यांश के अनुसार राष्ट्रधर्म और विश्वधर्म का विस्तार से निरूपण वेदों में है। अतः (C) सही है।

Q144BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (142–150) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषेयं देववाणी अस्ति। अस्यामेव भाषायां विश्वस्य प्राचीनतमाः ग्रन्थाः वेदाः उपलभ्यन्ते। वेदेषु राष्ट्रधर्मो विश्वधर्मश्च विस्तरेण प्रतिपादितोऽस्ति। अथर्ववेदे प्रजातान्त्रिकस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते। ज्ञानमार्गेण च अमृतत्त्वं प्राप्तुं शक्यते। देशे समाजे च उच्च-नीचत्वभावनां विहाय एव सर्वविधा उन्नतिः कर्तुं शक्यते। परोपकारेण एव पुण्यफलावाप्तिः। परपीडनेन च पापम् एव। बौद्ध-महाकविः अश्वघोषः बौद्धजनप्रियां प्राकृतभाषां परित्यज्य ‘बुद्धचरितम्’ संस्कृते एव व्यरचयत्। जर्मनीदेशे सर्वेषु पुस्तकालयेषु इन्डोलाजी (Indology) भारतीयविद्या-सम्बद्धः प्रकोष्ठोऽस्ति। सर्वेऽपि पृथिवीपुत्रा नीरोगा बलिनश्च स्युः इति वयं सर्वेऽपि कामयामहे। अथर्ववेदे कस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते?
  1. Aगणतन्त्रस्य
  2. Bएकराट्राज्यस्य
  3. Cप्रजातान्त्रिकस्य
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) प्रजातान्त्रिकस्य

Explanation

गद्यांश में कहा है कि अथर्ववेद में प्रजातन्त्रात्मक राज्य का उल्लेख मिलता है। अतः (C) सही है।

Q145BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (142–150) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषेयं देववाणी अस्ति। अस्यामेव भाषायां विश्वस्य प्राचीनतमाः ग्रन्थाः वेदाः उपलभ्यन्ते। वेदेषु राष्ट्रधर्मो विश्वधर्मश्च विस्तरेण प्रतिपादितोऽस्ति। अथर्ववेदे प्रजातान्त्रिकस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते। ज्ञानमार्गेण च अमृतत्त्वं प्राप्तुं शक्यते। देशे समाजे च उच्च-नीचत्वभावनां विहाय एव सर्वविधा उन्नतिः कर्तुं शक्यते। परोपकारेण एव पुण्यफलावाप्तिः। परपीडनेन च पापम् एव। बौद्ध-महाकविः अश्वघोषः बौद्धजनप्रियां प्राकृतभाषां परित्यज्य ‘बुद्धचरितम्’ संस्कृते एव व्यरचयत्। जर्मनीदेशे सर्वेषु पुस्तकालयेषु इन्डोलाजी (Indology) भारतीयविद्या-सम्बद्धः प्रकोष्ठोऽस्ति। सर्वेऽपि पृथिवीपुत्रा नीरोगा बलिनश्च स्युः इति वयं सर्वेऽपि कामयामहे। ‘अमृतत्त्वम्’ केन उपायेन उपलभ्यते?
  1. Aकर्मणा
  2. Bत्यागेन
  3. Cज्ञानमार्गेण
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) ज्ञानमार्गेण

Explanation

गद्यांश के अनुसार ज्ञानमार्ग से अमृतत्व प्राप्त किया जा सकता है। अतः (C) सही है।

Q146BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (142–150) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषेयं देववाणी अस्ति। अस्यामेव भाषायां विश्वस्य प्राचीनतमाः ग्रन्थाः वेदाः उपलभ्यन्ते। वेदेषु राष्ट्रधर्मो विश्वधर्मश्च विस्तरेण प्रतिपादितोऽस्ति। अथर्ववेदे प्रजातान्त्रिकस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते। ज्ञानमार्गेण च अमृतत्त्वं प्राप्तुं शक्यते। देशे समाजे च उच्च-नीचत्वभावनां विहाय एव सर्वविधा उन्नतिः कर्तुं शक्यते। परोपकारेण एव पुण्यफलावाप्तिः। परपीडनेन च पापम् एव। बौद्ध-महाकविः अश्वघोषः बौद्धजनप्रियां प्राकृतभाषां परित्यज्य ‘बुद्धचरितम्’ संस्कृते एव व्यरचयत्। जर्मनीदेशे सर्वेषु पुस्तकालयेषु इन्डोलाजी (Indology) भारतीयविद्या-सम्बद्धः प्रकोष्ठोऽस्ति। सर्वेऽपि पृथिवीपुत्रा नीरोगा बलिनश्च स्युः इति वयं सर्वेऽपि कामयामहे। देशे सर्वविधा उन्नतिः कथं भवितुं शक्यते?
  1. Aमैत्रीदृष्ट्या
  2. Bआर्थिकदृष्ट्या
  3. Cउच्च-नीचत्वभावनां विहाय
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) उच्च-नीचत्वभावनां विहाय

Explanation

गद्यांश के अनुसार ऊँच-नीच की भावना छोड़कर ही देश और समाज की हर प्रकार की उन्नति हो सकती है। अतः (C) सही है।

Q147BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (142–150) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषेयं देववाणी अस्ति। अस्यामेव भाषायां विश्वस्य प्राचीनतमाः ग्रन्थाः वेदाः उपलभ्यन्ते। वेदेषु राष्ट्रधर्मो विश्वधर्मश्च विस्तरेण प्रतिपादितोऽस्ति। अथर्ववेदे प्रजातान्त्रिकस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते। ज्ञानमार्गेण च अमृतत्त्वं प्राप्तुं शक्यते। देशे समाजे च उच्च-नीचत्वभावनां विहाय एव सर्वविधा उन्नतिः कर्तुं शक्यते। परोपकारेण एव पुण्यफलावाप्तिः। परपीडनेन च पापम् एव। बौद्ध-महाकविः अश्वघोषः बौद्धजनप्रियां प्राकृतभाषां परित्यज्य ‘बुद्धचरितम्’ संस्कृते एव व्यरचयत्। जर्मनीदेशे सर्वेषु पुस्तकालयेषु इन्डोलाजी (Indology) भारतीयविद्या-सम्बद्धः प्रकोष्ठोऽस्ति। सर्वेऽपि पृथिवीपुत्रा नीरोगा बलिनश्च स्युः इति वयं सर्वेऽपि कामयामहे। पुण्यं प्राप्तुं शक्यते
  1. Aविश्वबंधुभावनया
  2. Bविश्वमैत्रीभावनया
  3. Cपरोपकारेण
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) परोपकारेण

Explanation

गद्यांश के अनुसार परोपकार से ही पुण्य फल की प्राप्ति होती है। अतः (C) सही है।

Q148BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (142–150) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषेयं देववाणी अस्ति। अस्यामेव भाषायां विश्वस्य प्राचीनतमाः ग्रन्थाः वेदाः उपलभ्यन्ते। वेदेषु राष्ट्रधर्मो विश्वधर्मश्च विस्तरेण प्रतिपादितोऽस्ति। अथर्ववेदे प्रजातान्त्रिकस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते। ज्ञानमार्गेण च अमृतत्त्वं प्राप्तुं शक्यते। देशे समाजे च उच्च-नीचत्वभावनां विहाय एव सर्वविधा उन्नतिः कर्तुं शक्यते। परोपकारेण एव पुण्यफलावाप्तिः। परपीडनेन च पापम् एव। बौद्ध-महाकविः अश्वघोषः बौद्धजनप्रियां प्राकृतभाषां परित्यज्य ‘बुद्धचरितम्’ संस्कृते एव व्यरचयत्। जर्मनीदेशे सर्वेषु पुस्तकालयेषु इन्डोलाजी (Indology) भारतीयविद्या-सम्बद्धः प्रकोष्ठोऽस्ति। सर्वेऽपि पृथिवीपुत्रा नीरोगा बलिनश्च स्युः इति वयं सर्वेऽपि कामयामहे। पापं कथम् उत्पद्यते?
  1. Aपरोपकारेण
  2. Bअहिंसया
  3. Cपरपीडनेन
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) परपीडनेन

Explanation

गद्यांश के अनुसार दूसरों को पीड़ा देने से पाप उत्पन्न होता है। अतः (C) सही है।

Q149BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (142–150) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषेयं देववाणी अस्ति। अस्यामेव भाषायां विश्वस्य प्राचीनतमाः ग्रन्थाः वेदाः उपलभ्यन्ते। वेदेषु राष्ट्रधर्मो विश्वधर्मश्च विस्तरेण प्रतिपादितोऽस्ति। अथर्ववेदे प्रजातान्त्रिकस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते। ज्ञानमार्गेण च अमृतत्त्वं प्राप्तुं शक्यते। देशे समाजे च उच्च-नीचत्वभावनां विहाय एव सर्वविधा उन्नतिः कर्तुं शक्यते। परोपकारेण एव पुण्यफलावाप्तिः। परपीडनेन च पापम् एव। बौद्ध-महाकविः अश्वघोषः बौद्धजनप्रियां प्राकृतभाषां परित्यज्य ‘बुद्धचरितम्’ संस्कृते एव व्यरचयत्। जर्मनीदेशे सर्वेषु पुस्तकालयेषु इन्डोलाजी (Indology) भारतीयविद्या-सम्बद्धः प्रकोष्ठोऽस्ति। सर्वेऽपि पृथिवीपुत्रा नीरोगा बलिनश्च स्युः इति वयं सर्वेऽपि कामयामहे। ‘बुद्धचरितम्’ कस्यां भाषायां प्रणिबद्धम् अस्ति?
  1. Aवैदिकीभाषायाम्
  2. Bप्राकृतभाषायाम्
  3. Cसंस्कृतभाषायाम्
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) संस्कृतभाषायाम्

Explanation

अश्वघोष ने बौद्धों की प्रिय प्राकृत भाषा को छोड़कर बुद्धचरित की रचना संस्कृत में की। अतः (C) सही है।

Q150BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा (142–150) पर्यन्तं प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषेयं देववाणी अस्ति। अस्यामेव भाषायां विश्वस्य प्राचीनतमाः ग्रन्थाः वेदाः उपलभ्यन्ते। वेदेषु राष्ट्रधर्मो विश्वधर्मश्च विस्तरेण प्रतिपादितोऽस्ति। अथर्ववेदे प्रजातान्त्रिकस्य राज्यस्य उल्लेखः प्राप्यते। ज्ञानमार्गेण च अमृतत्त्वं प्राप्तुं शक्यते। देशे समाजे च उच्च-नीचत्वभावनां विहाय एव सर्वविधा उन्नतिः कर्तुं शक्यते। परोपकारेण एव पुण्यफलावाप्तिः। परपीडनेन च पापम् एव। बौद्ध-महाकविः अश्वघोषः बौद्धजनप्रियां प्राकृतभाषां परित्यज्य ‘बुद्धचरितम्’ संस्कृते एव व्यरचयत्। जर्मनीदेशे सर्वेषु पुस्तकालयेषु इन्डोलाजी (Indology) भारतीयविद्या-सम्बद्धः प्रकोष्ठोऽस्ति। सर्वेऽपि पृथिवीपुत्रा नीरोगा बलिनश्च स्युः इति वयं सर्वेऽपि कामयामहे। पृथिवीपुत्राणां कृते वयं सर्वे किं किं कामयामहे?
  1. Aसुखिनो भवन्तु
  2. Bपरोपकारिणो भवन्तु
  3. Cनीरोगा बलिनो भवन्तु
  4. Dएकाधिकविकल्पा उपयुक्ताः
  5. Eन कोऽपि उपयुक्तः
Show answerHide answer

Correct answer: (C) नीरोगा बलिनो भवन्तु

Explanation

गद्यांश के अन्त में सब पृथ्वीपुत्रों के निरोग और बलवान होने की कामना की गई है। अतः (C) सही है।

Practise it as a real test

Reading answers is not the same as solving under time pressure. Attempt BPSC TRE 2.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 — Previous Year Paper online with the real 150-minute timer and marking scheme to get your score and all-India rank, or browse the other tests in the BPSC TRE Sanskrit (Class 9-10) Mock Test & PYQ.