Previous Year Paper · Questions with answers

BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 — Previous Year Paper

All 149 questions of BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 — Previous Year Paper with the correct answer from the official answer key and a solution, in English and Hindi. Read them free on UTpaper, or attempt the paper as a timed online test.

  • 149 questions
  • 149 explained
  • Official answer key
  • Free

Language 30 questions

Q1BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
Directions (Q. Nos. E-1 to E-5) Read the passage given below and answer the questions that follow : Amitabh Bachchan, popularly known as big B, was born in Allahabad, Uttar Pradesh on 11 October 1942. He is an iconic actor whose career in Indian Cinema has spanned four decades. His father H.R. Bachchan was a well-known Hindi poet. (Bachchan is actually his father’s pen name but has now become the family surname) Amitabh attended boys’ High School in Allahabad, followed by Sherwood College in Nainital and earned a degree in science from Delhi university. His first film was ‘Saat Hindustani’ (1969). He became well-known as a movie star in 1973 after the success of ‘Abhimaan’ and ‘Zanjeer’ which was followed by his box office successes such as ‘Sholay’ ‘Amar Akbar Anthony’, ‘Trishul’, ‘Don’ and ‘Deewar’. He often played the role of an angry young man fighting a corrupt establishment, a theme that had tremendous appeal in India at that time. Which city is the birth place of Amitabh in India?
  1. ABombay
  2. BDelhi
  3. CBangalore
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the above

Explanation

The passage says Amitabh was born in Allahabad, Uttar Pradesh. Bombay, Delhi and Bangalore are all wrong, so the answer is None of the above.

Q2BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
Directions (Q. Nos. E-1 to E-5) Read the passage given below and answer the questions that follow : Amitabh Bachchan, popularly known as big B, was born in Allahabad, Uttar Pradesh on 11 October 1942. He is an iconic actor whose career in Indian Cinema has spanned four decades. His father H.R. Bachchan was a well-known Hindi poet. (Bachchan is actually his father’s pen name but has now become the family surname) Amitabh attended boys’ High School in Allahabad, followed by Sherwood College in Nainital and earned a degree in science from Delhi university. His first film was ‘Saat Hindustani’ (1969). He became well-known as a movie star in 1973 after the success of ‘Abhimaan’ and ‘Zanjeer’ which was followed by his box office successes such as ‘Sholay’ ‘Amar Akbar Anthony’, ‘Trishul’, ‘Don’ and ‘Deewar’. He often played the role of an angry young man fighting a corrupt establishment, a theme that had tremendous appeal in India at that time. How long has Amitabh Bachchan dominated Indian Cinema?
  1. AThree decades
  2. BFour decades
  3. CTwo decades
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Four decades

Explanation

The passage says his career in Indian Cinema "has spanned four decades".

Q3BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
Directions (Q. Nos. E-1 to E-5) Read the passage given below and answer the questions that follow : Amitabh Bachchan, popularly known as big B, was born in Allahabad, Uttar Pradesh on 11 October 1942. He is an iconic actor whose career in Indian Cinema has spanned four decades. His father H.R. Bachchan was a well-known Hindi poet. (Bachchan is actually his father’s pen name but has now become the family surname) Amitabh attended boys’ High School in Allahabad, followed by Sherwood College in Nainital and earned a degree in science from Delhi university. His first film was ‘Saat Hindustani’ (1969). He became well-known as a movie star in 1973 after the success of ‘Abhimaan’ and ‘Zanjeer’ which was followed by his box office successes such as ‘Sholay’ ‘Amar Akbar Anthony’, ‘Trishul’, ‘Don’ and ‘Deewar’. He often played the role of an angry young man fighting a corrupt establishment, a theme that had tremendous appeal in India at that time. From which university did Amitabh earn his degree in science?
  1. AAligarh Muslim University
  2. BBanaras Hindu University
  3. CPunjab University
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the above

Explanation

He earned his science degree from Delhi University, which is not among options A-C, so the answer is None of the above.

Q4BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
Directions (Q. Nos. E-1 to E-5) Read the passage given below and answer the questions that follow : Amitabh Bachchan, popularly known as big B, was born in Allahabad, Uttar Pradesh on 11 October 1942. He is an iconic actor whose career in Indian Cinema has spanned four decades. His father H.R. Bachchan was a well-known Hindi poet. (Bachchan is actually his father’s pen name but has now become the family surname) Amitabh attended boys’ High School in Allahabad, followed by Sherwood College in Nainital and earned a degree in science from Delhi university. His first film was ‘Saat Hindustani’ (1969). He became well-known as a movie star in 1973 after the success of ‘Abhimaan’ and ‘Zanjeer’ which was followed by his box office successes such as ‘Sholay’ ‘Amar Akbar Anthony’, ‘Trishul’, ‘Don’ and ‘Deewar’. He often played the role of an angry young man fighting a corrupt establishment, a theme that had tremendous appeal in India at that time. When did Amitabh got recognition as a movie star in India?
  1. A1966
  2. B1969
  3. C1973
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 1973

Explanation

The passage says he became well-known as a movie star in 1973, after 'Abhimaan' and 'Zanjeer'.

Q5BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
Directions (Q. Nos. E-1 to E-5) Read the passage given below and answer the questions that follow : Amitabh Bachchan, popularly known as big B, was born in Allahabad, Uttar Pradesh on 11 October 1942. He is an iconic actor whose career in Indian Cinema has spanned four decades. His father H.R. Bachchan was a well-known Hindi poet. (Bachchan is actually his father’s pen name but has now become the family surname) Amitabh attended boys’ High School in Allahabad, followed by Sherwood College in Nainital and earned a degree in science from Delhi university. His first film was ‘Saat Hindustani’ (1969). He became well-known as a movie star in 1973 after the success of ‘Abhimaan’ and ‘Zanjeer’ which was followed by his box office successes such as ‘Sholay’ ‘Amar Akbar Anthony’, ‘Trishul’, ‘Don’ and ‘Deewar’. He often played the role of an angry young man fighting a corrupt establishment, a theme that had tremendous appeal in India at that time. Which film of the following is Amitabh’s first film?
  1. A‘Zanjeer’
  2. B‘Abhiman’
  3. C‘Saat Hindustani’
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (C) ‘Saat Hindustani’

Explanation

The passage states that his first film was 'Saat Hindustani' (1969).

Q6BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
Directions (Q. Nos. E-6 and E-7) : Fill in the blanks with suitable articles like ‘a’ ‘an’ ‘the’ : The shadow of moon fills on ______ Earth.
  1. Aan
  2. Ba
  3. Cthe
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (C) the

Explanation

'Earth' as the unique planet takes the definite article: "on the Earth".

Q7BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
Directions (Q. Nos. E-6 and E-7) : Fill in the blanks with suitable articles like ‘a’ ‘an’ ‘the’ : I have always wanted to study abroad, not only for ____ degree but also for the experience.
  1. Aan
  2. Ba
  3. Cthe
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (B) a

Explanation

'Degree' is a singular countable noun mentioned for the first time and begins with a consonant sound, so the indefinite article 'a' is used: "for a degree".

Q8BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
First May 2024 is Wednesday, what day of the week would be 9th of May?
  1. AFriday
  2. BThursday
  3. CMonday
  4. DMore than one of the above
  5. ENone of the above
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Thursday

Explanation

9 May is 8 days after 1 May; 8 = 7 + 1, so it falls one day after Wednesday, i.e. Thursday.

Q9BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित गद्यांशों को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों का उत्तर दीजिए - (क) पंडित राम प्रसाद बिस्मिल उन महान क्रांतिकारियों में से एक थे, जिन्होंने अपने कार्यों से अंग्रेज़ी हुकूमत को हिला दिया था। जब राम प्रसाद आर्य समाज के संपर्क में आए, इनके जीवन में क्रांति आ गई, इनमें बुराइयों का सामना करने का साहस जाग उठा। उन दिनों स्वतंत्रता आंदोलन ज़ोर पर था। राम प्रसाद को पता चला कि क्रांतिकारी युवक देश में सजग हैं तथा देश की स्वतंत्रता के लिए मर मिटने को तैयार हैं। बिस्मिल क्रांतिकारी संगठन के सदस्य बन गए। इन्होंने एक पुस्तक भी लिखी- ‘अमरीका को स्वतंत्रता कैसे मिली?’ इनकी ‘स्वदेश-रंग’ नामक पुस्तक बहुत प्रसिद्ध है। आंदोलन में धन की कमी एक बहुत बड़ी समस्या थी। धन जुटाने के लिए इन्होंने किसी दीन-हीन को नहीं सताया, बल्कि अंग्रेज़ों का सरकारी खज़ाना लूटने की योजना बनाई। इन्होंने 9 अगस्त, 1925 को काकोरी स्टेशन पर धन लूटकर स्वाधीनता संग्राम में लगा दिया। इसके लिए इनपर मुकदमा चलाया गया। इन्हें फाँसी की सज़ा दी गई। पंडित बिस्मिल ने 26-27 वर्ष की आयु में वह कार्य कर दिखाया, जो लंबी आयु जीने वाले भी नहीं कर पाते। ये एक कवि भी थे, इनकी ये पंक्तियाँ समय-समय पर हमें प्रेरणा देती हैं : ‘सरफ़रोशी की तमन्ना अब हमारे दिल में है। देखना है ज़ोर कितना बाज़ु ए-कातिल में है॥’ राम प्रसाद के जीवन में परिवर्तन कब आया?
  1. Aक्रांतिकारियों के संपर्क में आने पर
  2. Bजब अमरीका को स्वतंत्रता मिली
  3. Cजब वे आर्य समाज के संपर्क में आए
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) जब वे आर्य समाज के संपर्क में आए

Explanation

गद्यांश में लिखा है कि जब राम प्रसाद आर्य समाज के संपर्क में आए, तब उनके जीवन में क्रांति (परिवर्तन) आ गई।

Q10BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित गद्यांशों को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों का उत्तर दीजिए - (क) पंडित राम प्रसाद बिस्मिल उन महान क्रांतिकारियों में से एक थे, जिन्होंने अपने कार्यों से अंग्रेज़ी हुकूमत को हिला दिया था। जब राम प्रसाद आर्य समाज के संपर्क में आए, इनके जीवन में क्रांति आ गई, इनमें बुराइयों का सामना करने का साहस जाग उठा। उन दिनों स्वतंत्रता आंदोलन ज़ोर पर था। राम प्रसाद को पता चला कि क्रांतिकारी युवक देश में सजग हैं तथा देश की स्वतंत्रता के लिए मर मिटने को तैयार हैं। बिस्मिल क्रांतिकारी संगठन के सदस्य बन गए। इन्होंने एक पुस्तक भी लिखी- ‘अमरीका को स्वतंत्रता कैसे मिली?’ इनकी ‘स्वदेश-रंग’ नामक पुस्तक बहुत प्रसिद्ध है। आंदोलन में धन की कमी एक बहुत बड़ी समस्या थी। धन जुटाने के लिए इन्होंने किसी दीन-हीन को नहीं सताया, बल्कि अंग्रेज़ों का सरकारी खज़ाना लूटने की योजना बनाई। इन्होंने 9 अगस्त, 1925 को काकोरी स्टेशन पर धन लूटकर स्वाधीनता संग्राम में लगा दिया। इसके लिए इनपर मुकदमा चलाया गया। इन्हें फाँसी की सज़ा दी गई। पंडित बिस्मिल ने 26-27 वर्ष की आयु में वह कार्य कर दिखाया, जो लंबी आयु जीने वाले भी नहीं कर पाते। ये एक कवि भी थे, इनकी ये पंक्तियाँ समय-समय पर हमें प्रेरणा देती हैं : ‘सरफ़रोशी की तमन्ना अब हमारे दिल में है। देखना है ज़ोर कितना बाज़ु ए-कातिल में है॥’ बिस्मिल ने धन की समस्या कैसे हल की?
  1. Aसरकारी खज़ाना लूटकर
  2. Bचंदा इकट्ठा करके
  3. Cग़रीबों को लूटकर
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) सरकारी खज़ाना लूटकर

Explanation

गद्यांश के अनुसार बिस्मिल ने धन जुटाने के लिए अंग्रेज़ों का सरकारी खज़ाना लूटा (काकोरी, 9 अगस्त 1925)।

Q11BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित गद्यांशों को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों का उत्तर दीजिए - (क) पंडित राम प्रसाद बिस्मिल उन महान क्रांतिकारियों में से एक थे, जिन्होंने अपने कार्यों से अंग्रेज़ी हुकूमत को हिला दिया था। जब राम प्रसाद आर्य समाज के संपर्क में आए, इनके जीवन में क्रांति आ गई, इनमें बुराइयों का सामना करने का साहस जाग उठा। उन दिनों स्वतंत्रता आंदोलन ज़ोर पर था। राम प्रसाद को पता चला कि क्रांतिकारी युवक देश में सजग हैं तथा देश की स्वतंत्रता के लिए मर मिटने को तैयार हैं। बिस्मिल क्रांतिकारी संगठन के सदस्य बन गए। इन्होंने एक पुस्तक भी लिखी- ‘अमरीका को स्वतंत्रता कैसे मिली?’ इनकी ‘स्वदेश-रंग’ नामक पुस्तक बहुत प्रसिद्ध है। आंदोलन में धन की कमी एक बहुत बड़ी समस्या थी। धन जुटाने के लिए इन्होंने किसी दीन-हीन को नहीं सताया, बल्कि अंग्रेज़ों का सरकारी खज़ाना लूटने की योजना बनाई। इन्होंने 9 अगस्त, 1925 को काकोरी स्टेशन पर धन लूटकर स्वाधीनता संग्राम में लगा दिया। इसके लिए इनपर मुकदमा चलाया गया। इन्हें फाँसी की सज़ा दी गई। पंडित बिस्मिल ने 26-27 वर्ष की आयु में वह कार्य कर दिखाया, जो लंबी आयु जीने वाले भी नहीं कर पाते। ये एक कवि भी थे, इनकी ये पंक्तियाँ समय-समय पर हमें प्रेरणा देती हैं : ‘सरफ़रोशी की तमन्ना अब हमारे दिल में है। देखना है ज़ोर कितना बाज़ु ए-कातिल में है॥’ बिस्मिल महान क्रांतिकारी क्यों कहलाए?
  1. Aक्योंकि उन्हें फाँसी की सज़ा दी गई।
  2. Bक्योंकि उन्होंने पुस्तकें लिखीं।
  3. Cक्योंकि उन्होंने अपने कार्यों से अंग्रेज़ी हुकूमत को हिला दिया।
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) क्योंकि उन्होंने अपने कार्यों से अंग्रेज़ी हुकूमत को हिला दिया।

Explanation

गद्यांश की पहली पंक्ति कहती है कि उन्होंने अपने कार्यों से अंग्रेज़ी हुकूमत को हिला दिया था, इसलिए वे महान क्रांतिकारी कहलाए।

Q12BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित गद्यांशों को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों का उत्तर दीजिए - (क) पंडित राम प्रसाद बिस्मिल उन महान क्रांतिकारियों में से एक थे, जिन्होंने अपने कार्यों से अंग्रेज़ी हुकूमत को हिला दिया था। जब राम प्रसाद आर्य समाज के संपर्क में आए, इनके जीवन में क्रांति आ गई, इनमें बुराइयों का सामना करने का साहस जाग उठा। उन दिनों स्वतंत्रता आंदोलन ज़ोर पर था। राम प्रसाद को पता चला कि क्रांतिकारी युवक देश में सजग हैं तथा देश की स्वतंत्रता के लिए मर मिटने को तैयार हैं। बिस्मिल क्रांतिकारी संगठन के सदस्य बन गए। इन्होंने एक पुस्तक भी लिखी- ‘अमरीका को स्वतंत्रता कैसे मिली?’ इनकी ‘स्वदेश-रंग’ नामक पुस्तक बहुत प्रसिद्ध है। आंदोलन में धन की कमी एक बहुत बड़ी समस्या थी। धन जुटाने के लिए इन्होंने किसी दीन-हीन को नहीं सताया, बल्कि अंग्रेज़ों का सरकारी खज़ाना लूटने की योजना बनाई। इन्होंने 9 अगस्त, 1925 को काकोरी स्टेशन पर धन लूटकर स्वाधीनता संग्राम में लगा दिया। इसके लिए इनपर मुकदमा चलाया गया। इन्हें फाँसी की सज़ा दी गई। पंडित बिस्मिल ने 26-27 वर्ष की आयु में वह कार्य कर दिखाया, जो लंबी आयु जीने वाले भी नहीं कर पाते। ये एक कवि भी थे, इनकी ये पंक्तियाँ समय-समय पर हमें प्रेरणा देती हैं : ‘सरफ़रोशी की तमन्ना अब हमारे दिल में है। देखना है ज़ोर कितना बाज़ु ए-कातिल में है॥’ ‘सजग’ में मूल शब्द है :
  1. Aसज
  2. Bजग
  3. Cग
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) जग

Explanation

'सजग' = 'स' (उपसर्ग) + 'जग'; अतः इसका मूल शब्द 'जग' है।

Q13BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित गद्यांशों को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों का उत्तर दीजिए - (क) पंडित राम प्रसाद बिस्मिल उन महान क्रांतिकारियों में से एक थे, जिन्होंने अपने कार्यों से अंग्रेज़ी हुकूमत को हिला दिया था। जब राम प्रसाद आर्य समाज के संपर्क में आए, इनके जीवन में क्रांति आ गई, इनमें बुराइयों का सामना करने का साहस जाग उठा। उन दिनों स्वतंत्रता आंदोलन ज़ोर पर था। राम प्रसाद को पता चला कि क्रांतिकारी युवक देश में सजग हैं तथा देश की स्वतंत्रता के लिए मर मिटने को तैयार हैं। बिस्मिल क्रांतिकारी संगठन के सदस्य बन गए। इन्होंने एक पुस्तक भी लिखी- ‘अमरीका को स्वतंत्रता कैसे मिली?’ इनकी ‘स्वदेश-रंग’ नामक पुस्तक बहुत प्रसिद्ध है। आंदोलन में धन की कमी एक बहुत बड़ी समस्या थी। धन जुटाने के लिए इन्होंने किसी दीन-हीन को नहीं सताया, बल्कि अंग्रेज़ों का सरकारी खज़ाना लूटने की योजना बनाई। इन्होंने 9 अगस्त, 1925 को काकोरी स्टेशन पर धन लूटकर स्वाधीनता संग्राम में लगा दिया। इसके लिए इनपर मुकदमा चलाया गया। इन्हें फाँसी की सज़ा दी गई। पंडित बिस्मिल ने 26-27 वर्ष की आयु में वह कार्य कर दिखाया, जो लंबी आयु जीने वाले भी नहीं कर पाते। ये एक कवि भी थे, इनकी ये पंक्तियाँ समय-समय पर हमें प्रेरणा देती हैं : ‘सरफ़रोशी की तमन्ना अब हमारे दिल में है। देखना है ज़ोर कितना बाज़ु ए-कातिल में है॥’ ‘स्वतंत्रता’ शब्द का विलोम है :
  1. Aगणतंत्रता
  2. Bलोकतंत्रता
  3. Cप्रजातंत्रता
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

'स्वतंत्रता' का विलोम 'परतंत्रता' है, जो विकल्पों में नहीं है; इसलिए उत्तर 'उपर्युक्त में से कोई नहीं' है।

Q14BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित गद्यांशों को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों का उत्तर दीजिए - (क) पंडित राम प्रसाद बिस्मिल उन महान क्रांतिकारियों में से एक थे, जिन्होंने अपने कार्यों से अंग्रेज़ी हुकूमत को हिला दिया था। जब राम प्रसाद आर्य समाज के संपर्क में आए, इनके जीवन में क्रांति आ गई, इनमें बुराइयों का सामना करने का साहस जाग उठा। उन दिनों स्वतंत्रता आंदोलन ज़ोर पर था। राम प्रसाद को पता चला कि क्रांतिकारी युवक देश में सजग हैं तथा देश की स्वतंत्रता के लिए मर मिटने को तैयार हैं। बिस्मिल क्रांतिकारी संगठन के सदस्य बन गए। इन्होंने एक पुस्तक भी लिखी- ‘अमरीका को स्वतंत्रता कैसे मिली?’ इनकी ‘स्वदेश-रंग’ नामक पुस्तक बहुत प्रसिद्ध है। आंदोलन में धन की कमी एक बहुत बड़ी समस्या थी। धन जुटाने के लिए इन्होंने किसी दीन-हीन को नहीं सताया, बल्कि अंग्रेज़ों का सरकारी खज़ाना लूटने की योजना बनाई। इन्होंने 9 अगस्त, 1925 को काकोरी स्टेशन पर धन लूटकर स्वाधीनता संग्राम में लगा दिया। इसके लिए इनपर मुकदमा चलाया गया। इन्हें फाँसी की सज़ा दी गई। पंडित बिस्मिल ने 26-27 वर्ष की आयु में वह कार्य कर दिखाया, जो लंबी आयु जीने वाले भी नहीं कर पाते। ये एक कवि भी थे, इनकी ये पंक्तियाँ समय-समय पर हमें प्रेरणा देती हैं : ‘सरफ़रोशी की तमन्ना अब हमारे दिल में है। देखना है ज़ोर कितना बाज़ु ए-कातिल में है॥’ ‘लंबी आयु जीने वाला’ वाक्यांश के लिए एक शब्द है -
  1. Aलंबायु
  2. Bदीर्घायु
  3. Cअल्पायु
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) दीर्घायु

Explanation

लंबी आयु जीने वाले को 'दीर्घायु' कहते हैं; 'अल्पायु' इसका उलटा है।

Q15BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित गद्यांशों को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों का उत्तर दीजिए - (ख) मनुष्य का जीवन संसार के छोटे-बड़े प्राणियों और पदार्थों में श्रेष्ठ माना गया है। वह इसलिए कि मनुष्य बड़ा बुद्धिमान और कल्पनाशील प्राणी है। अपने विचारों के बल पर ही वह जो चाहे कर सकता है और बहुत ऊँचा उठ सकता है। परंतु विचार सच्चे, सादे और पवित्र होने के साथ-साथ मनुष्य के व्यावहारिक जीवन से संबंध रखने वाले होने चाहिए। इन्हीं बातों को आधार बनाकर ‘सादा जीवन, उच्च विचार’ को मानव-जीवन की सफलता की सीढ़ी माना गया है। सादगी मनुष्य के पहनावे से नहीं, बल्कि उसके प्रत्येक हाव-भाव, विचार तथा जीवन के ढंग से टपकनी चाहिए। यही वास्तविक सादगी है, जो विचारों को भी उच्च बनाकर सब प्रकार की उन्नति और विकास का कारण बनती है। संसार का इतिहास इस बात का गवाह है कि आरंभ से ही सादगी पसंद व्यक्ति ही जनता को उच्च विचार देकर उन्नति और विकास की राह प्रशस्त करते आ रहे हैं। महात्मा बुद्ध, संत कबीर, गुरू नानक, महात्मा गाँधी, डॉ. राधाकृष्णन, विनोबा भावे आदि इस तथ्य के प्रत्यक्ष प्रमाण हैं। मनुष्य का जीवन श्रेष्ठ क्यों माना जाता है?
  1. Aक्योंकि वह सफल है
  2. Bक्योंकि वह बुद्धिमान और कल्पनाशील है
  3. Cक्योंकि वह परिश्रमी और कठोर है
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) क्योंकि वह बुद्धिमान और कल्पनाशील है

Explanation

गद्यांश के अनुसार मनुष्य श्रेष्ठ इसलिए माना गया है कि वह बड़ा बुद्धिमान और कल्पनाशील प्राणी है।

Q16BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित गद्यांशों को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों का उत्तर दीजिए - (ख) मनुष्य का जीवन संसार के छोटे-बड़े प्राणियों और पदार्थों में श्रेष्ठ माना गया है। वह इसलिए कि मनुष्य बड़ा बुद्धिमान और कल्पनाशील प्राणी है। अपने विचारों के बल पर ही वह जो चाहे कर सकता है और बहुत ऊँचा उठ सकता है। परंतु विचार सच्चे, सादे और पवित्र होने के साथ-साथ मनुष्य के व्यावहारिक जीवन से संबंध रखने वाले होने चाहिए। इन्हीं बातों को आधार बनाकर ‘सादा जीवन, उच्च विचार’ को मानव-जीवन की सफलता की सीढ़ी माना गया है। सादगी मनुष्य के पहनावे से नहीं, बल्कि उसके प्रत्येक हाव-भाव, विचार तथा जीवन के ढंग से टपकनी चाहिए। यही वास्तविक सादगी है, जो विचारों को भी उच्च बनाकर सब प्रकार की उन्नति और विकास का कारण बनती है। संसार का इतिहास इस बात का गवाह है कि आरंभ से ही सादगी पसंद व्यक्ति ही जनता को उच्च विचार देकर उन्नति और विकास की राह प्रशस्त करते आ रहे हैं। महात्मा बुद्ध, संत कबीर, गुरू नानक, महात्मा गाँधी, डॉ. राधाकृष्णन, विनोबा भावे आदि इस तथ्य के प्रत्यक्ष प्रमाण हैं। उन्नति करने के लिए मनुष्य के विचार कैसे होने चाहिए?
  1. Aझूठे, ऊँचे और अपवित्र
  2. Bबेबुनियाद
  3. Cमोह-माया से युक्त
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

गद्यांश के अनुसार विचार सच्चे, सादे और पवित्र होने चाहिए; दिए गए तीनों विकल्प इसके उलटे हैं, इसलिए उत्तर 'उपर्युक्त में से कोई नहीं' है।

Q17BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित गद्यांशों को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों का उत्तर दीजिए - (ख) मनुष्य का जीवन संसार के छोटे-बड़े प्राणियों और पदार्थों में श्रेष्ठ माना गया है। वह इसलिए कि मनुष्य बड़ा बुद्धिमान और कल्पनाशील प्राणी है। अपने विचारों के बल पर ही वह जो चाहे कर सकता है और बहुत ऊँचा उठ सकता है। परंतु विचार सच्चे, सादे और पवित्र होने के साथ-साथ मनुष्य के व्यावहारिक जीवन से संबंध रखने वाले होने चाहिए। इन्हीं बातों को आधार बनाकर ‘सादा जीवन, उच्च विचार’ को मानव-जीवन की सफलता की सीढ़ी माना गया है। सादगी मनुष्य के पहनावे से नहीं, बल्कि उसके प्रत्येक हाव-भाव, विचार तथा जीवन के ढंग से टपकनी चाहिए। यही वास्तविक सादगी है, जो विचारों को भी उच्च बनाकर सब प्रकार की उन्नति और विकास का कारण बनती है। संसार का इतिहास इस बात का गवाह है कि आरंभ से ही सादगी पसंद व्यक्ति ही जनता को उच्च विचार देकर उन्नति और विकास की राह प्रशस्त करते आ रहे हैं। महात्मा बुद्ध, संत कबीर, गुरू नानक, महात्मा गाँधी, डॉ. राधाकृष्णन, विनोबा भावे आदि इस तथ्य के प्रत्यक्ष प्रमाण हैं। वास्तविक सादगी क्या है?
  1. Aवैचारिक और व्यावहारिक
  2. Bमनुष्य का पहनावा
  3. Cमनुष्य का दिखावा
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) वैचारिक और व्यावहारिक

Explanation

गद्यांश कहता है कि सादगी पहनावे से नहीं, बल्कि हाव-भाव, विचार और जीवन के ढंग से टपकनी चाहिए; अर्थात् वास्तविक सादगी वैचारिक और व्यावहारिक है।

Q18BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित गद्यांशों को पढ़कर पूछे गए प्रश्नों का उत्तर दीजिए - (ख) मनुष्य का जीवन संसार के छोटे-बड़े प्राणियों और पदार्थों में श्रेष्ठ माना गया है। वह इसलिए कि मनुष्य बड़ा बुद्धिमान और कल्पनाशील प्राणी है। अपने विचारों के बल पर ही वह जो चाहे कर सकता है और बहुत ऊँचा उठ सकता है। परंतु विचार सच्चे, सादे और पवित्र होने के साथ-साथ मनुष्य के व्यावहारिक जीवन से संबंध रखने वाले होने चाहिए। इन्हीं बातों को आधार बनाकर ‘सादा जीवन, उच्च विचार’ को मानव-जीवन की सफलता की सीढ़ी माना गया है। सादगी मनुष्य के पहनावे से नहीं, बल्कि उसके प्रत्येक हाव-भाव, विचार तथा जीवन के ढंग से टपकनी चाहिए। यही वास्तविक सादगी है, जो विचारों को भी उच्च बनाकर सब प्रकार की उन्नति और विकास का कारण बनती है। संसार का इतिहास इस बात का गवाह है कि आरंभ से ही सादगी पसंद व्यक्ति ही जनता को उच्च विचार देकर उन्नति और विकास की राह प्रशस्त करते आ रहे हैं। महात्मा बुद्ध, संत कबीर, गुरू नानक, महात्मा गाँधी, डॉ. राधाकृष्णन, विनोबा भावे आदि इस तथ्य के प्रत्यक्ष प्रमाण हैं। ‘उन्नति’ शब्द का उचित विलोम शब्द है :
  1. Aप्रोन्नति
  2. Bपदोन्नति
  3. Cअवनति
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) अवनति

Explanation

'उन्नति' का विलोम 'अवनति' है; 'प्रोन्नति' और 'पदोन्नति' समान अर्थ वाले शब्द हैं।

Q19BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘महान है जो आत्मा’ का समास है :
  1. Aकर्मधारय समास
  2. Bअव्ययीभाव समास
  3. Cतत्पुरूष समास
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) कर्मधारय समास

Explanation

'महान है जो आत्मा' = महात्मा; इसमें पहला पद विशेषण और दूसरा विशेष्य है, इसलिए यह कर्मधारय समास है।

Q20BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘प्रत्येक’ शब्द का सही वर्ण-विच्छेद है -
  1. Aप् + र् + आ + त् + अ + य् + ए + क्
  2. Bप् + र् + अ् + त् + अ + य् + ए + क् + अ
  3. Cप् + र् + अ + त् + य् + ए + क् + अ
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) प् + र् + अ + त् + य् + ए + क् + अ

Explanation

'प्रत्येक' = प्रति + एक; इसका वर्ण-विच्छेद प् + र् + अ + त् + य् + ए + क् + अ है।

Q21BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित में से वृद्धि संधि का उदाहरण है -
  1. Aपित्रादेश
  2. Bगिरीश
  3. Cमहौजस्वी
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) महौजस्वी

Explanation

महा + ओजस्वी = महौजस्वी (आ + ओ = औ), यह वृद्धि संधि है। 'पित्रादेश' यण संधि और 'गिरीश' दीर्घ संधि है।

Q22BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित में से शुद्ध वर्तनी है -
  1. Aअद्वितिय
  2. Bअद्वितीय
  3. Cअद्वित्तीय
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) अद्वितीय

Explanation

शुद्ध वर्तनी 'अद्वितीय' है (द्वि + तीय, 'ती' दीर्घ ई के साथ)।

Q23BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित में से जातिवाचक संज्ञा है -
  1. Aबहन
  2. Bमंत्री
  3. Cजुलाहा
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

बहन, मंत्री और जुलाहा तीनों किसी एक व्यक्ति के नहीं, बल्कि पूरे वर्ग के नाम हैं, इसलिए तीनों जातिवाचक संज्ञा हैं; अतः 'एक से अधिक' सही है।

Q24BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘चंद्रमा’ का पर्यायवाची है -
  1. Aराकेश
  2. Bसारंग
  3. Cआदित्य
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

'राकेश' और 'सारंग' दोनों चंद्रमा के पर्यायवाची हैं, जबकि 'आदित्य' सूर्य का पर्याय है; अतः 'एक से अधिक' सही है।

Q25BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘स्थिर’ का विलोम शब्द है -
  1. Aचंचल
  2. Bअस्थिर
  3. Cनिर्विकार
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

'स्थिर' के विलोम 'अस्थिर' और 'चंचल' दोनों हैं; 'निर्विकार' विलोम नहीं है। अतः 'एक से अधिक' सही है।

Q26BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘मैं एक लीटर दूध पीता हूँ’ - में विशेषण शब्द है -
  1. Aमैं
  2. Bएक लीटर
  3. Cदूध
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) एक लीटर

Explanation

'एक लीटर' दूध की मात्रा बताता है, इसलिए यह परिमाणवाचक विशेषण है।

Q27BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘कृष्णार्पण’ शब्द में कौन-सा समास है?
  1. Aअव्ययीभाव
  2. Bकर्मधारय
  3. Cबहुब्रीही
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) कर्मधारय

Explanation

Note: the official key gives (B) कर्मधारय; व्याकरण के अनुसार 'कृष्णार्पण' = कृष्ण को अर्पण (चतुर्थी/सम्प्रदान तत्पुरुष) है, जो विकल्पों में नहीं है। आधिकारिक उत्तर कर्मधारय रखा गया है।

Q28BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
निम्नलिखित वाक्यांश के लिए एक शब्द बताइए - ‘कम बोलनेवाला’
  1. Aमितभाषी
  2. Bवाचाल
  3. Cमिष्टभाषी
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) मितभाषी

Explanation

कम बोलने वाले व्यक्ति को 'मितभाषी' कहते हैं; 'वाचाल' बहुत बोलने वाला और 'मिष्टभाषी' मीठा बोलने वाला होता है।

Q29BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘उदासीन हो जाने’ के लिए सही मुहावरा है -
  1. Aआँखें चुराना
  2. Bआँखों में गड़ना
  3. Cआँखें फेर लेना
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) आँखें फेर लेना

Explanation

'आँखें फेर लेना' का अर्थ है उदासीन हो जाना या मुँह मोड़ लेना।

Q30BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · Language
‘निरपराध’ में उपसर्ग है -
  1. Aनि
  2. Bनिर्
  3. Cनिस्
  4. Dउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. Eउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) निर्

Explanation

निर् + अपराध = निरपराध; इसमें उपसर्ग 'निर्' है।

General Studies 39 questions

Q31BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
A player makes 7 complete revolutions of a circular path to complete a race of 2200 metres. The radius of the circular path is : (π = 22/7)एक खिलाड़ी किसी वृत्ताकार पथ के 7 पूरे चक्कर लगाकर 2200 मीटर की दौड़ पूरी करता है। वृत्ताकार पथ की त्रिज्या है : (π = 22/7)
  1. A42 metres42 मीटर
  2. B45 metres45 मीटर
  3. C50 metres50 मीटर
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 50 metres50 मीटर

Explanation

Distance in one round = 2200/7 m = 2πr. So r = 2200/(7 × 2 × 22/7) = 2200/44 = 50 m.एक चक्कर की दूरी = 2200/7 मी = 2πr; अतः r = 2200/(7 × 2 × 22/7) = 2200/44 = 50 मीटर।

Q32BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
If the capacity of a cylindrical tank is 1848 m³ and the diameter of its base is 14 m, the depth of the tank is : (π = 22/7)यदि किसी बेलनाकार टैंक की धारिता 1848 मी³ और उसके आधार का व्यास 14 मी हो, तो टैंक की गहराई होगी : (π = 22/7)
  1. A8 m8 मी
  2. B12 m12 मी
  3. C16 m16 मी
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 12 m12 मी

Explanation

Volume = πr²h, r = 7 m: 1848 = (22/7) × 49 × h = 154h, so h = 12 m.आयतन = πr²h, r = 7 मी: 1848 = (22/7) × 49 × h = 154h, अतः h = 12 मी।

Q33BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
If 1/8th of a number is 30, what will be 62% of that number?यदि किसी संख्या का आठवाँ भाग 30 है, तो उस संख्या का 62% कितना होगा?
  1. A181.3181.3
  2. B178.24178.24
  3. C148.8148.8
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 148.8148.8

Explanation

The number = 30 × 8 = 240, and 62% of 240 = 148.8.संख्या = 30 × 8 = 240; 240 का 62% = 148.8।

Q34BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The salary of an officer is increased by 25%. By what percent should the new salary be decreased to restore the original salary?एक अधिकारी का वेतन 25% बढ़ा दिया जाता है। नये वेतन को कितने प्रतिशत घटा दिया जाय कि वह पुराने वेतन पर आ जाय?
  1. A2525
  2. B22.522.5
  3. C2020
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 2020

Explanation

Take salary 100; new salary 125. To get back to 100 it must fall by 25, i.e. 25/125 × 100 = 20%.वेतन 100 मानें; नया वेतन 125। वापस 100 करने के लिए 25 घटाना होगा = 25/125 × 100 = 20%।

Q35BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
By what number should (−2/3)⁻³ be divided so that the quotient is (4/9)⁻²?(−2/3)⁻³ को किस संख्या से विभाजित किया जाय कि भागफल (4/9)⁻² हो?
  1. A2/32/3
  2. B−2/3−2/3
  3. C−3/2−3/2
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) −2/3−2/3

Explanation

(−2/3)⁻³ = −27/8 and (4/9)⁻² = 81/16. Divisor = (−27/8) ÷ (81/16) = −27 × 16/(8 × 81) = −2/3.(−2/3)⁻³ = −27/8 और (4/9)⁻² = 81/16। भाजक = (−27/8) ÷ (81/16) = −2/3।

Q36BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
If x + 1/x = 5, what is the value of x⁴ + 1/x⁴?यदि x + 1/x = 5, तो x⁴ + 1/x⁴ का क्या मान है?
  1. A525525
  2. B527527
  3. C529529
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 527527

Explanation

x² + 1/x² = 5² − 2 = 23, and x⁴ + 1/x⁴ = 23² − 2 = 527.x² + 1/x² = 5² − 2 = 23 तथा x⁴ + 1/x⁴ = 23² − 2 = 527।

Q37BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
A bag contains 5-rupee, 2-rupee and 1-rupee coins in the ratio 2 : 3 : 4. The total value of all the coins is ₹2,000. How many coins of 2-rupee are there in the bag?एक थैले में 5-रूपये, 2-रूपये तथा 1-रूपये के सिक्के 2 : 3 : 4 के अनुपात में हैं। सभी सिक्कों का कुल मूल्य ₹2000 है। थैले में 2-रूपये के कितने सिक्के हैं?
  1. A200200
  2. B250250
  3. C400400
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

Let the coins be 2k, 3k, 4k. Value = 10k + 6k + 4k = 20k = 2000, so k = 100 and 2-rupee coins = 300, which is not listed; hence None of the above.सिक्के 2k, 3k, 4k मानें। मूल्य = 10k + 6k + 4k = 20k = 2000, अतः k = 100 और 2-रुपये के सिक्के = 300, जो विकल्पों में नहीं है।

Q38BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The interior angle of a regular polygon exceeds its exterior angle by 108º. How many sides does the polygon have?एक समबहुभुज का अन्त: कोण उसके बहिष्कोण से 108º अधिक है। इस बहुभुज में कितनी भुजायें हैं?
  1. A1010
  2. B99
  3. C88
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 1010

Explanation

Interior − exterior = 108º and interior + exterior = 180º, so exterior = 36º and n = 360/36 = 10.अन्त: कोण − बहिष्कोण = 108º और योग = 180º, अतः बहिष्कोण = 36º तथा भुजाएँ = 360/36 = 10।

Q39BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Zinc Oxide is normally used in the manufacture ofजिंक आक्साइड का साधारण रूप से किस के उत्पादन में उपयोग होता है
  1. APaintsपेन्ट
  2. BExplosivesविस्फोटकों
  3. CSolventsघोलकों
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Paintsपेन्ट

Explanation

Zinc oxide is widely used as a white pigment in paints (it is also used in rubber, ointments and cosmetics).जिंक ऑक्साइड का उपयोग मुख्यतः पेंट में सफेद रंजक (pigment) के रूप में होता है (रबर और मलहम में भी)।

Q40BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Lenz’s law is derived from the law of conservation ofलेन्ज़ के नियम की व्युत्पत्ति के लिए निम्न में किसके संरक्षण नियम का उपयोग होता है?
  1. AMagnetismचुम्बकत्व
  2. BMomentumसंवेग
  3. CChargeआवेश
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

Lenz's law follows from the law of conservation of energy, which is not among options A-C; hence None of the above.लेन्ज़ का नियम ऊर्जा संरक्षण के नियम पर आधारित है, जो विकल्प A-C में नहीं है; अतः 'कोई नहीं'।

Q41BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Glycogen stored in liver and muscles of human body is in form ofमानव शरीर के यकृत एवं माँस पेशियों में संधारित ग्लाइकोज़ेन का रूप होता है :
  1. AMonosaccharideमोनोसैकाराइड
  2. BPolysaccharideपॉलीसैकाराइड
  3. CProteinप्रोटीन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Polysaccharideपॉलीसैकाराइड

Explanation

Glycogen is a branched polymer of glucose, i.e. a polysaccharide, stored in the liver and muscles.ग्लाइकोजन ग्लूकोज़ का शाखित बहुलक अर्थात् पॉलीसैकेराइड है, जो यकृत और पेशियों में संचित रहता है।

Q42BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
In which of the following blood has defective haemoglobin?रक्त में त्रुटिपूर्ण हेमोग्लोबिन निम्न में किसमें दिखता है?
  1. AHaematomaरक्तगुल्म
  2. BSickle cell Anaemiaदात्र कोशिका अरक्तता
  3. CHaemophiliaहेमोफीलिया
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Sickle cell Anaemiaदात्र कोशिका अरक्तता

Explanation

In sickle cell anaemia a mutation produces abnormal haemoglobin (HbS), which makes red cells sickle-shaped.दात्र कोशिका अरक्तता में उत्परिवर्तन से असामान्य हीमोग्लोबिन (HbS) बनता है, जिससे लाल रक्त कोशिकाएँ हँसिए जैसी हो जाती हैं।

Q43BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
In which of the following medicine production, ethyl alcohol can be used?निम्न में किस प्रकार की दवाई उत्पादन में इथाइल अल्कोहल का उपयोग किया जा सकता है?
  1. AAntisepticएन्टी सेप्टिक
  2. BAntipyreticएन्टी पाइरेटिक
  3. CAnti-allergicएन्टी-एलर्जिक
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Antisepticएन्टी सेप्टिक

Explanation

Ethyl alcohol kills microbes, so it is used in antiseptics and sanitisers.इथाइल अल्कोहल सूक्ष्मजीवों को नष्ट करता है, इसलिए इसका उपयोग एंटीसेप्टिक में होता है।

Q44BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Velocity of sound at 15ºC and 380 mm pressure is 340 m sec⁻¹. If the pressure is doubled without change of temperature, the velocity of sound would become15ºC ताप एवं 380 mm दाब पर ध्वनि वेग 340 मी.से.⁻¹ है। यदि ताप को अपरिवर्तित रखते हुए दाब को दो गुना कर दिया जाय तब ध्वनि वेग का मान होगा
  1. A680 m sec⁻¹680 मी.से.⁻¹
  2. B170 m sec⁻¹170 मी.से.⁻¹
  3. C190 m sec⁻¹190 मी.से.⁻¹
  4. D340 m sec⁻¹340 मी.से.⁻¹
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) 340 m sec⁻¹340 मी.से.⁻¹

Explanation

At constant temperature the speed of sound in a gas does not depend on pressure (p/ρ stays constant), so it remains 340 m s⁻¹.स्थिर ताप पर गैस में ध्वनि की चाल दाब पर निर्भर नहीं करती (p/ρ स्थिर रहता है), अतः वेग 340 मी.से.⁻¹ ही रहेगा।

Q45BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
If a bacterium cell divides in every 15 min, how many bacteria will be formed in 2 hours.यदि एक जीवाण्विक कोशिका प्रत्येक 15 मिनट में विभक्त होती है तब 2 घंटे में कितने जीवाण्विक निर्मित होंगे?
  1. A88
  2. B1616
  3. C6464
  4. D256256
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) 256256

Explanation

2 hours = 120 min = 8 divisions of 15 min, so one cell gives 2⁸ = 256 bacteria.2 घंटे = 120 मिनट = 15 मिनट के 8 विभाजन, अतः 2⁸ = 256 जीवाणु बनेंगे।

Q46BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Plants and animal cell differ in which of the following structure?पौधों एवं पशु कोशिकाओं में अन्तर निम्न में किस संरचना से स्पष्ट होता है?
  1. AEnzymesएंजाइम
  2. BNucleiनाभिक
  3. CCell wallकोशिका भित्ति
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Cell wallकोशिका भित्ति

Explanation

Plant cells have a cellulose cell wall, which animal cells lack; both have enzymes and nuclei.पादप कोशिका में सेल्युलोज़ की कोशिका भित्ति होती है, जो जंतु कोशिका में नहीं होती।

Q47BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
According to the recent report of forbes, which is the strongest currency in the world?फोर्ब्स का हालिया रिपोर्ट के अनुसार दुनियाँ की सबसे मजबूत मुद्रा कौन-सी है?
  1. AOmani Rialओमानी रियाल
  2. BKuwaiti Dinarकुवैती दीनार
  3. CBahrain Dinarबहरीन दीनार
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Kuwaiti Dinarकुवैती दीनार

Explanation

Forbes' 2024 ranking lists the Kuwaiti Dinar as the world's strongest currency.फोर्ब्स की 2024 सूची में कुवैती दीनार को दुनिया की सबसे मजबूत मुद्रा बताया गया।

Q48BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
In which city of Maharashtra did PM Narendra Modi launch 8 AMRUT projects?पी.एम. नरेन्द्र मोदी ने 8 अमृत परियोजनाओं की शुरूआत महाराष्ट्र के किस शहर से की?
  1. AKollamकोल्लम
  2. BBarodaबड़ौदा
  3. CSolapurसोलापुर
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Solapurसोलापुर

Explanation

In January 2024 PM Modi launched 8 AMRUT projects in Solapur, Maharashtra.जनवरी 2024 में प्रधानमंत्री मोदी ने महाराष्ट्र के सोलापुर में 8 अमृत परियोजनाओं की शुरुआत की।

Q49BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
IIT Madras has tied up with whom to launch e Mobility Simulation Lab?आईआईटी मद्रास ने ई मोबिलिटी सिमुलेशन लैब लान्च करने के लिए किसके साथ करार किया है?
  1. AAltairअल्टेयर
  2. BStarlinkस्टारलिंक
  3. CFarber Speciality Labफार्बर स्पेशलिटी लैब
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Altairअल्टेयर

Explanation

IIT Madras partnered with Altair to set up the e-Mobility Simulation Lab.आईआईटी मद्रास ने ई-मोबिलिटी सिमुलेशन लैब के लिए अल्टेयर के साथ करार किया।

Q50BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who won the Best Actor Award at the Academy Awards 2024 (Oscars)?अकादमी पुरस्कार 2024 (ऑस्कर्स) में सर्वश्रेष्ठ अभिनेता का पुरस्कार किसने जीता?
  1. ADwayne Johnsonडवेन जॉनसन
  2. BCillian Murphyसिलियन मर्फी
  3. CTom Cruiseटामक्रूज
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Cillian Murphyसिलियन मर्फी

Explanation

Cillian Murphy won the Best Actor Oscar in 2024 for 'Oppenheimer'.2024 के ऑस्कर में 'ओपेनहाइमर' के लिए सिलियन मर्फी को सर्वश्रेष्ठ अभिनेता का पुरस्कार मिला।

Q51BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who was recently selected as the ICC Women’s T20i Cricketer of the year 2023?किसे हाल ही में वर्ष 2023 के लिए ICC महिला T20i क्रिकेटर आफ द ईयर चुना गया?
  1. ASmriti Mandhana (India)स्मृति मंधाना (भारत)
  2. BNat Seiver - Brunt (England)नेट साइवर-ब्रंट (इंग्लैण्ड)
  3. CHayley Mathews (West Indies)हेले मैथ्यूज (वेस्टइंडीज)
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Hayley Mathews (West Indies)हेले मैथ्यूज (वेस्टइंडीज)

Explanation

West Indies captain Hayley Matthews was named ICC Women's T20I Cricketer of the Year 2023.वेस्टइंडीज की हेले मैथ्यूज को ICC महिला T20I क्रिकेटर ऑफ द ईयर 2023 चुना गया।

Q52BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who was Crowned Miss World 2024 in Mumbai?मुम्बई में सम्पन्न मिस वर्ल्ड 2024 का ताज किसके सिर पर सजा?
  1. AMiss Czech Kristina Pishkovaमिसे चेक क्रिस्टीना पिसकोवा
  2. BMiss India Sini Shettyमिस इन्डिया सिनी सेट्टी
  3. CMiss Lebanon Yasmina Zaytounमिस लेबनान यास्मीना जेयटाउन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Miss Czech Kristina Pishkovaमिसे चेक क्रिस्टीना पिसकोवा

Explanation

Krystyna Pyszková of the Czech Republic won Miss World 2024 (71st edition) in Mumbai.चेक गणराज्य की क्रिस्टीना पिस्कोवा ने मुंबई में मिस वर्ल्ड 2024 का ताज जीता।

Q53BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
In which country will the clean Energy Investor Forum be organised by IPEF?आई पी ई एफ द्वारा क्लीन एनर्जी इन्वेस्टर फोरम का आयोजन किस देश में किया जायेगा?
  1. AFranceफ्रांस में
  2. BSingaporeसिंगापुर में
  3. CSpainस्पेन में
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Singaporeसिंगापुर में

Explanation

The first IPEF Clean Economy Investor Forum was held in Singapore (June 2024).आईपीईएफ का क्लीन इकोनॉमी इन्वेस्टर फोरम सिंगापुर में (जून 2024) आयोजित हुआ।

Q54BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
India has acquired the right to operate the foreign Sittwe Port, it is in which country?भारत ने विदेशी सिटवे बंदरगाह को संचालित करने का अधिकार हासिल किया है, यह किस देश में है?
  1. ASri Lankaश्रीलंका में
  2. BBangladeshबांग्लादेश में
  3. CMyanmarम्यांमार में
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Myanmarम्यांमार में

Explanation

Sittwe Port is in Rakhine State, Myanmar; India's IPGL got the right to operate it in 2024.सित्तवे बंदरगाह म्यांमार के रखाइन प्रांत में है; 2024 में भारत को इसके संचालन का अधिकार मिला।

Q55BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Mangrove forest of Ganga Delta is calledगंगा डेल्टा के सदाबाहर वन क्षेत्र को क्या कहते है?
  1. ASunderbanसुन्दरवन
  2. BSundergarhसुन्दरगढ़
  3. CSurendranagarसुरेन्द्रनगर
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Sunderbanसुन्दरवन

Explanation

The mangrove forest of the Ganga-Brahmaputra delta is the Sundarbans.गंगा डेल्टा का मैंग्रोव वन क्षेत्र सुन्दरवन कहलाता है।

Q56BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which river is frequently changing its course of flow in Biharबिहार की कौन-सी नदी अपना मार्ग परिवर्तित करने के लिए जानी जाती है?
  1. AGandakगण्डक
  2. BKosiकोसी
  3. CPunpunपुनपुन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Kosiकोसी

Explanation

The Kosi shifts its course frequently and is called the 'Sorrow of Bihar'.कोसी नदी बार-बार अपना मार्ग बदलती है, इसलिए इसे 'बिहार का शोक' कहते हैं।

Q57BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Plant roots gets water from soil as -वृक्ष की जड़ो को मृदा से पानी कैसे मिलता है?
  1. ABound waterबँधा जल
  2. BHygroscopic waterआर्द्रता जल
  3. CCapillary waterकेशिका जल
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Capillary waterकेशिका जल

Explanation

Capillary water, held in the small soil pores, is the water available to plant roots.मृदा के सूक्ष्म छिद्रों में रुका केशिका जल ही पौधों की जड़ों को उपलब्ध होता है।

Q58BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
How much equatorial diameter is larger than polar diameter?विषुवृत्तीय व्यास ध्रुवीय व्यास से कितना अधिक है?
  1. A36 km36 किमी.
  2. B43 km43 किमी.
  3. C49 km49 किमी.
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 43 km43 किमी.

Explanation

Equatorial diameter ≈ 12,756 km and polar diameter ≈ 12,714 km, a difference of about 43 km.विषुवतीय व्यास ≈ 12,756 किमी और ध्रुवीय व्यास ≈ 12,714 किमी; अंतर लगभग 43 किमी है।

Q59BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The Indian Standard Time (IST) is taken at which longitude -किस रेखांश पर भारतीय मानक समय अपनाया जाता है?
  1. A82.5º E82.5º पूर्व (East)
  2. B78.5º E78.5º पूर्व
  3. C87.5º E87.5º पूर्व
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 82.5º E82.5º पूर्व (East)

Explanation

IST is based on the 82.5º E (82º30′ E) meridian passing near Mirzapur/Prayagraj.भारतीय मानक समय 82.5º पूर्व (82º30′ पूर्व) देशांतर पर आधारित है।

Q60BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
In India ‘Green revolution’ is known to credit to whom?भारत में ‘हरित क्रांति’ का श्रेय किसे जाता है?
  1. ADr. V. Kurianडॉ. वी. कुरियन
  2. BDr. M.S. Swaminathanडॉ. एम.एस. स्वामीनाथन
  3. CSri. S.L. Bahugunaश्री. सुन्दरलाल बहुगुणा
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Dr. M.S. Swaminathanडॉ. एम.एस. स्वामीनाथन

Explanation

Dr. M.S. Swaminathan is known as the father of the Green Revolution in India.डॉ. एम.एस. स्वामीनाथन को भारत में हरित क्रांति का जनक माना जाता है।

Q61BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Highest Mountain peak of India is known asभारत की सबसे ऊँची पर्वत श्रेणी कहते हैं -
  1. AEverestएवरेस्ट
  2. BKanchenjungaकंचनजंगा
  3. CK-2के-2
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) K-2के-2

Explanation

India officially regards K2 (Godwin-Austen, 8,611 m, in Ladakh UT as per Indian maps) as the highest peak of India; Kanchenjunga is the highest in the Indian-administered area.भारत के आधिकारिक मानचित्र के अनुसार K2 (गॉडविन ऑस्टिन, 8,611 मी, लद्दाख) भारत की सबसे ऊँची चोटी है; कंचनजंगा भारत-प्रशासित क्षेत्र की सबसे ऊँची चोटी है।

Q62BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who led the Revolt of 1857 in Bihar?बिहार में 1857 की क्रान्ति को किसने नेतृत्व दिया था?
  1. ATatya Topeतात्या टोपे
  2. BKunwar Singhकुंवर सिंह
  3. CNana Sahebनाना साहेब
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Kunwar Singhकुंवर सिंह

Explanation

Babu Kunwar Singh of Jagdishpur led the Revolt of 1857 in Bihar.जगदीशपुर के बाबू कुंवर सिंह ने बिहार में 1857 की क्रांति का नेतृत्व किया।

Q63BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The spiritual side of nationalism was voiced byराष्ट्रवाद की आध्यात्मिक दिशा किस के द्वारा लोकप्रिय बनाया गया?
  1. ARaja Ram Mohan Royराजा राममोहन राय
  2. BSwami Shraddhanandस्वामी श्रद्धानन्द
  3. CSwami Vivekanandaस्वामी विवेकानन्द
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Swami Vivekanandaस्वामी विवेकानन्द

Explanation

Swami Vivekananda gave nationalism a spiritual basis through his call for India's awakening.स्वामी विवेकानन्द ने राष्ट्रवाद को आध्यात्मिक आधार दिया।

Q64BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which newspaper propagated strong nationalist views during India’s freedom struggle?भारत के स्वतन्त्रता आन्दोलन के दौरान गहन राष्ट्रवादी विचारों को किस समाचार-पत्र के द्वारा प्रचारित किया गया जाता था?
  1. APioneerपायनियर
  2. BAmrit Bazar Patrikaअमृत बाजार पत्रिका
  3. CStatesmanस्टेटसमैन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Amrit Bazar Patrikaअमृत बाजार पत्रिका

Explanation

Amrita Bazar Patrika (Sisir Kumar Ghosh) was a strongly nationalist paper; the Pioneer and the Statesman were pro-British.अमृत बाजार पत्रिका एक प्रखर राष्ट्रवादी पत्र था, जबकि पायनियर और स्टेट्समैन अंग्रेज़-समर्थक थे।

Q65BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who intervened in a dispute between the workers and mill owners of Ahmedabad in 1918?1918 में अहमदाबाद के मिल-मालिकों और मजदूरों के मध्य विवाद में किसने हस्तक्षेप किया था?
  1. AVallabhbhai Patelवल्लभभाई पटेल
  2. BMahatma Gandhiमहात्मा गांधी
  3. CJamshedji Tataजमशेदजी टाटा
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Mahatma Gandhiमहात्मा गांधी

Explanation

In 1918 Gandhi intervened in the Ahmedabad mill strike and went on his first hunger strike.1918 में गांधीजी ने अहमदाबाद मिल हड़ताल में हस्तक्षेप किया और पहली बार अनशन किया।

Q66BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Name the left-wing leader of Bihar Provincial Kisan Sabha who popularised this in Bihar?बिहार के किस वाम-पंथी नेता ने बिहार प्रान्तीय किसान सभा को लोकप्रिय बनाया था नाम बताईये :
  1. AKaryanand Sharmaकर्यानन्द शर्मा
  2. BWadhwa Ramवधवा राम
  3. CP.C. Joshiपी.सी.जोशी
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Karyanand Sharmaकर्यानन्द शर्मा

Explanation

Karyanand Sharma, a left-wing Kisan Sabha leader, popularised the Bihar Provincial Kisan Sabha among peasants.वामपंथी किसान नेता कार्यानन्द शर्मा ने बिहार प्रान्तीय किसान सभा को लोकप्रिय बनाया।

Q67BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Muddiman Committee was appointed to report on the working of theमुद्दीमन कमेटी को किसकी कार्यप्रणाली पर रिपोर्ट देने के लिए नियुक्त किया था?
  1. ADyarchyद्वैत-प्रणाली
  2. BCommunal representationसाम्प्रदायिक प्रतिनिधित्व
  3. CFederalismसंघवाद
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Dyarchyद्वैत-प्रणाली

Explanation

The Muddiman Committee (1924) examined the working of dyarchy under the Government of India Act 1919.मुडिमैन समिति (1924) 1919 के अधिनियम के अंतर्गत द्वैध शासन की कार्यप्रणाली की जाँच के लिए बनी थी।

Q68BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
“He was a great unifier in India who taught us not only bare tolerance of others but the willing acceptance of them as our friends and comrades in common undertakings” who said it?“भारत में वह महान एकता कर्त्ता था जिसने केवल दूसरो को सहिष्णु ही नही बनाया अपितु उनको अपने मित्रों और साथियों में आपसी जिम्मेदारी के साथ भी स्वीकार्य करवाया था” यह किसने कहा?
  1. ASubhash Chandra Boseसुभाष चंद्र बोस
  2. BBalgangadhar Tilakबालगंगाधर तिलक
  3. CRajendra Prasadराजेन्द्र प्रसाद
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

The official key gives (E): the quotation is not attributed to Bose, Tilak or Rajendra Prasad.आधिकारिक उत्तर (E) है: यह कथन बोस, तिलक या राजेन्द्र प्रसाद का नहीं है।

Q69BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who proceeded to organise the Provisional Government of Free India outside the country?देश के बाहर स्वतन्त्र भारत की अस्थाई सरकार को संगठित करने में कौन आगे बढ़ा?
  1. ARaja Mahendra Pratapराजा महेन्द्र प्रताप
  2. BRash Behari Boseरास बिहारी बोस
  3. CSubhash Chandra Boseसुभाष चंद्र बोस
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Rash Behari Boseरास बिहारी बोस

Explanation

Note: the official key gives (B); Rash Behari Bose founded the Indian Independence League and the first INA in South-East Asia, but the Provisional Government of Free India (1943) is usually credited to Subhash Chandra Bose.Note: the official key gives (B); रास बिहारी बोस ने इंडियन इंडिपेंडेंस लीग और पहली आज़ाद हिन्द फौज बनाई, पर स्वतंत्र भारत की अस्थाई सरकार (1943) सामान्यतः सुभाष चंद्र बोस से जोड़ी जाती है।

Sanskrit 80 questions

Q70BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु उपजीव्यं काव्यमस्ति?
  1. Aऋग्वेदः
  2. Bरामायणम्
  3. Cमहाभारतम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

रामायण और महाभारत दोनों परवर्ती कवियों के लिए उपजीव्य (आधार) काव्य हैं, जबकि ऋग्वेद काव्य नहीं है; इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q71BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“चतुर्विंशति साहस्री संहिता” इति कस्य विशेषणम्?
  1. Aश्रीमद्भागवत्पुराणस्य
  2. Bमहाभारतस्य
  3. Cरामायणस्य
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) रामायणस्य

Explanation

'चतुर्विंशतिसाहस्री संहिता' वाल्मीकि-रामायण को कहते हैं, क्योंकि उसमें लगभग चौबीस हजार श्लोक हैं।

Q72BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु युग्मेषु उचितं युग्मं चिनुत – (क) ऋग्वेदः – शाकलशाखा (ख) यजुर्वेदः – माण्डूकायनशाखा (ग) सामवेदः – काण्वशाखा (घ) अथर्ववेदः – राणायनीयशाखा
  1. Aक
  2. Bख
  3. Cघ
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) क

Explanation

ऋग्वेद की शाकल शाखा सही है। माण्डूकायन ऋग्वेद की, काण्व शुक्लयजुर्वेद की तथा राणायनीय सामवेद की शाखा है, इसलिए (ख), (ग), (घ) गलत हैं और केवल (क) सही है।

Q73BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
तालिका – क तथा च तालिका – ख, इत्यनयोर्मध्ये समुचितं सम्बन्धं स्थापयित्वा अधोऽङ्कितेषु कूटेषु-उचितम् उत्तरं चिनुत – तालिका – क: (अ) ऋग्वेदः (इ) यजुर्वेदः (उ) सामवेदः (ए) अथर्ववेद तालिका – ख: (i) शतपथब्राह्मणम् (ii) गोपथब्राह्मणम् (iii) कौषीतकिब्राह्मणम् (iv) ताण्ड्यमहाब्राह्मणम् कूटम्
  1. Aअ-iv, इ-ii, उ-i, ए-iii
  2. Bअ-i, इ-iii, उ-ii, ए-iv
  3. Cअ-iii, इ-i, उ-iv, ए-ii
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) अ-iii, इ-i, उ-iv, ए-ii

Explanation

ऋग्वेद का कौषीतकि ब्राह्मण, यजुर्वेद का शतपथ ब्राह्मण, सामवेद का ताण्ड्य महाब्राह्मण और अथर्ववेद का गोपथ ब्राह्मण है; अतः अ-iii, इ-i, उ-iv, ए-ii सही है।

Q74BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
ऋग्वेदस्य विभाजनमस्ति -
  1. Aकाण्डेषु
  2. Bमण्डलेषु
  3. Cअष्टकेषु
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

ऋग्वेद का विभाजन दो प्रकार से मिलता है: दस मण्डलों में और आठ अष्टकों में; इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q75BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
ऋग्वेदस्य मन्त्रद्रष्टा ऋषिका अस्ति -
  1. Aअपाला आत्रेयी
  2. Bघोषा काक्षीवती
  3. Cविश्ववारा आत्रेयी
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

अपाला आत्रेयी, घोषा काक्षीवती और विश्ववारा आत्रेयी तीनों ऋग्वेद की मन्त्रद्रष्टा ऋषिकाएँ हैं, इसलिए एक से अधिक उत्तर सही हैं।

Q76BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
कस्य वेदस्य शुक्ल-कृष्ण इति शाखे स्तः?
  1. Aयजुर्वेदस्य
  2. Bअथर्ववेदस्य
  3. Cसामवेदस्य
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) यजुर्वेदस्य

Explanation

शुक्ल और कृष्ण नाम की दो शाखाएँ (संहिताएँ) यजुर्वेद की हैं।

Q77BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु सामवेदस्य उपनिषद् अस्ति -
  1. Aबृहदारण्यकोपनिषद्
  2. Bछान्दोग्योपनिषद्
  3. Cमुण्डकोपनिषद्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) छान्दोग्योपनिषद्

Explanation

छान्दोग्योपनिषद् सामवेद का उपनिषद् है; बृहदारण्यक शुक्लयजुर्वेद का और मुण्डक अथर्ववेद का उपनिषद् है।

Q78BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निरूक्तवेदाङ्गस्य कोऽस्ति कर्ता?
  1. Aपिङ्गलः
  2. Bलगधः
  3. Cयास्कः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) यास्कः

Explanation

निरुक्त नामक वेदाङ्ग के कर्ता यास्क हैं; पिङ्गल छन्दःशास्त्र के और लगध वेदाङ्ग-ज्योतिष के आचार्य हैं।

Q79BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
वेदाङ्गेषु मुखमिति किमुच्यते?
  1. Aछन्दः
  2. Bकल्पः
  3. Cशिक्षा
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

वेदाङ्गों में व्याकरण को मुख कहा जाता है; छन्द को पाद, कल्प को हाथ और शिक्षा को नासिका कहते हैं। इसलिए दिए गए विकल्पों में कोई सही नहीं है।

Q80BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
तालिका–क तथा च तालिका –ख इत्यनयोर्मध्ये समुचितं सम्बन्धं स्थापयित्वा अधोऽङ्कितेषु कूटेषु उचितम् उत्तरं चिनुत – तालिका – क: (अ) छन्दशास्त्रम् (इ) व्याकरणशास्त्रम् (उ) निरूक्तशास्त्रम् (ए) ज्योतिषशास्त्रम् तालिका – ख: (i) लगधः (ii) यास्कः (iii) पिङ्गलः (iv) पाणिनिः कूटम्
  1. Aअ-iii, इ-iv, उ-ii, ए-i
  2. Bअ-i, इ-iv, उ-ii, ए-iii
  3. Cअ-iii, इ-iv, उ-i, ए-ii
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अ-iii, इ-iv, उ-ii, ए-i

Explanation

छन्दःशास्त्र के आचार्य पिङ्गल, व्याकरण के पाणिनि, निरुक्त के यास्क और ज्योतिष के लगध हैं; इसलिए अ-iii, इ-iv, उ-ii, ए-i सही है।

Q81BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु कस्य “रामायण” इत्यनेन सह सम्बन्धो वर्तते?
  1. Aगौडीयपाठः
  2. Bपश्चिमोत्तरीयपाठः
  3. Cदाक्षिणात्यपाठः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

रामायण के तीन प्रसिद्ध पाठ (संस्करण) हैं: गौडीय, पश्चिमोत्तरीय और दाक्षिणात्य; इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q82BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु कस्य सम्बन्धो नास्ति रामायणेन सह?
  1. Aसायणः
  2. Bउव्वटः
  3. Cमहीधरः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

Note: the official key gives (E). सायण, उव्वट और महीधर तीनों वेदों के भाष्यकार हैं और रामायण से इनका कोई सम्बन्ध नहीं है, इसलिए प्रश्न की भाषा से (D) भी सम्भव लगता है; फिर भी आधिकारिक उत्तर (E) ही रखा गया है।

Q83BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु महाभारतस्य पर्वसु उचितः क्रमः कः?
  1. Aभीष्म, कर्ण, द्रोण, विराट, उद्योग
  2. Bविराट, उद्योग, भीष्म, द्रोण, कर्ण
  3. Cउद्योग, भीष्म, कर्ण, विराट, द्रोण
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) विराट, उद्योग, भीष्म, द्रोण, कर्ण

Explanation

महाभारत के पर्वों का क्रम है: आदि, सभा, वन, विराट, उद्योग, भीष्म, द्रोण, कर्ण आदि। यही क्रम (विराट, उद्योग, भीष्म, द्रोण, कर्ण) विकल्प (B) में है।

Q84BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
महाभारते कस्मिन् पर्वणि श्रीमद्भगवद् गीताया वर्णनमस्ति?
  1. Aभीष्मपर्वणि
  2. Bशान्तिपर्वणि
  3. Cआदिपर्वणि
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) भीष्मपर्वणि

Explanation

श्रीमद्भगवद्गीता महाभारत के भीष्मपर्व में आती है।

Q85BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु कतमो महाभारतस्य पर्व नास्ति?
  1. Aस्त्रीपर्व
  2. Bमौसलपर्व
  3. Cकौशलपर्व
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) कौशलपर्व

Explanation

महाभारत के पर्वों में स्त्रीपर्व और मौसलपर्व हैं, कौशलपर्व नामक कोई पर्व नहीं है।

Q86BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु को महाभारतस्य टीकाकारो नास्ति?
  1. Aविमलबोधः
  2. Bनीलाम्बरः
  3. Cनीलकण्ठः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) नीलाम्बरः

Explanation

विमलबोध और नीलकण्ठ महाभारत के टीकाकार हैं; नीलाम्बर इस रूप में महाभारत के टीकाकार नहीं हैं।

Q87BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु कस्य गणना महापुराणेषु न भवति?
  1. Aसौरपुराणस्य
  2. Bविष्णुपुराणस्य
  3. Cवराहपुराणस्य
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) सौरपुराणस्य

Explanation

सौरपुराण उपपुराण है, महापुराण नहीं; विष्णुपुराण और वराहपुराण अठारह महापुराणों में गिने जाते हैं।

Q88BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“ऋतुसंहारम्” इति कस्य रचना?
  1. Aआर्यशूरस्य
  2. Bमाघस्य
  3. Cकुमारदासस्य
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

'ऋतुसंहार' कालिदास की रचना है; आर्यशूर, माघ और कुमारदास में से किसी की नहीं, इसलिए कोई विकल्प सही नहीं है।

Q89BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
तालिका–क तथा च तालिका –ख इत्यनयोर्मध्ये समुचितं सम्बन्धं स्थापयित्वा अधोऽङ्कितेषु कूटेषु उचितम् उत्तरं चिनुत – तालिका – क: (अ) उपमा (इ) अर्थगौरवम् (उ) पदलालित्यम् (ए) कारूण्यम् तालिका – ख: (i) भारविः (ii) भवभूतिः (iii) कालिदासः (iv) दण्डी कूटम्
  1. Aअ-i, इ-ii, उ-iii, ए-iv
  2. Bअ-iv, इ-ii, उ-iii, ए-i
  3. Cअ-iii, इ-i, उ-iv, ए-ii
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) अ-iii, इ-i, उ-iv, ए-ii

Explanation

उपमा कालिदास की, अर्थगौरव भारवि का, पदलालित्य दण्डी का और कारुण्य भवभूति का गुण माना जाता है; अतः अ-iii, इ-i, उ-iv, ए-ii सही है।

Q90BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितासु रचनासु अश्वघोषस्य रचना नास्ति?
  1. Aसौन्दरनन्दम्
  2. Bजानकीहरणम्
  3. Cबुद्धचरितम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) जानकीहरणम्

Explanation

सौन्दरनन्द और बुद्धचरित अश्वघोष की रचनाएँ हैं, जबकि जानकीहरण कुमारदास की रचना है।

Q91BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु कस्य गणना गीतिकाव्येषु भवति?
  1. Aसूक्तिमुक्तावली
  2. Bजानकी-परिणय
  3. Cनर्ममाला
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

सूक्तिमुक्तावली (सुभाषित-संग्रह), जानकीपरिणय और नर्ममाला (क्षेमेन्द्र की व्यंग्य-रचना) गीतिकाव्य की श्रेणी में नहीं आते, इसलिए कोई विकल्प सही नहीं है।

Q92BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधस्तनेषु युग्मेषु उचितं युग्मं चिनुत -
  1. Aबृहत्कथा - गुणाढ्य
  2. Bबृहत्कथामञ्जरी - क्षेमेन्द्र
  3. Cकथासरित्सागर - सोमदेव
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

बृहत्कथा के रचयिता गुणाढ्य, बृहत्कथामञ्जरी के क्षेमेन्द्र और कथासरित्सागर के सोमदेव हैं; तीनों युग्म सही हैं।

Q93BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
पञ्चतन्त्रेऽधोऽङ्कितेषु कतमः तन्त्रो नास्ति?
  1. Aअपरीक्षितकारकम्
  2. Bसुपरीक्षितकारकम्
  3. Cलब्धप्रणाशः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) सुपरीक्षितकारकम्

Explanation

पञ्चतन्त्र के पाँच तन्त्र हैं: मित्रभेद, मित्रसम्प्राप्ति, काकोलूकीय, लब्धप्रणाश और अपरीक्षितकारक। 'सुपरीक्षितकारक' उनमें नहीं है।

Q94BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
‘मृच्छकटिकम्’ इत्यस्य नाटकस्य को लेखकः?
  1. Aमुरारिः
  2. Bराजशेखरः
  3. Cभट्टनारायणः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

'मृच्छकटिक' नाटक के रचयिता शूद्रक हैं, जो दिए गए विकल्पों में नहीं हैं।

Q95BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु कोऽस्ति गद्यकारः कविः?
  1. Aअम्बिकादत्तव्यासः
  2. Bबाणभट्टः
  3. Cदण्डी
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

अम्बिकादत्तव्यास, बाणभट्ट और दण्डी तीनों संस्कृत के गद्यकार कवि हैं।

Q96BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (97-101) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - प्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः, तर्पयति च सुखसाधनैः। पृथिवी, जलं, तेजो, वायुः, आकाशश्चास्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आव्रियते परितः समन्तात् लोकोऽनेनेति पर्यावरणम्। यथाऽजातशिशुः मातृगर्भे सुरक्षित-स्तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणमस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं, सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसा-मग्रीञ्च प्रददाति। परन्तु स्वार्थान्धो मानवस्तदेव पर्यावरणमद्य नाशयति। स्वल्पलाभाय जना बहुमूल्यानि वस्तूनि नाशयन्ति। यन्त्रागाराणां विषाक्तं जलं नद्यां निपात्यते येन मत्स्यादीनां जलचराणाञ्च क्षणेनैव नाशो जायते। नदी जलमपि तत्सर्वथाऽपेयं जायते। वनवृक्षा निर्विवेकं छिद्यन्ते व्यापार वर्धनाय, येन अवृष्टिः प्रवर्धते, वनपशवश्च शरणरहिता ग्रामेषु उपद्रवं विदधति। शुद्धवायुरपि वृक्षकर्तनात् सङ्कटापन्नो जातः। एवं हि स्वार्थान्धमानवैर्विकृतिमुपगता प्रकृतिरेव तेषां विनाशकर्त्री सञ्जाता। पर्यावरणे विकृतिमुपगते जायन्ते विविधा रोगा भीषणसमस्याश्च। तत्सर्वमिदानीं चिन्तनीयं प्रतिभाति। अस्य गद्यांशस्य किमुचितं शीर्षकम्?
  1. Aपर्यावरणम्
  2. Bप्रकृतिः
  3. Cमानवः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) पर्यावरणम्

Explanation

गद्यांश का मुख्य विषय पर्यावरण है, इसलिए उचित शीर्षक 'पर्यावरणम्' है।

Q97BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (97-101) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - प्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः, तर्पयति च सुखसाधनैः। पृथिवी, जलं, तेजो, वायुः, आकाशश्चास्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आव्रियते परितः समन्तात् लोकोऽनेनेति पर्यावरणम्। यथाऽजातशिशुः मातृगर्भे सुरक्षित-स्तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणमस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं, सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसा-मग्रीञ्च प्रददाति। परन्तु स्वार्थान्धो मानवस्तदेव पर्यावरणमद्य नाशयति। स्वल्पलाभाय जना बहुमूल्यानि वस्तूनि नाशयन्ति। यन्त्रागाराणां विषाक्तं जलं नद्यां निपात्यते येन मत्स्यादीनां जलचराणाञ्च क्षणेनैव नाशो जायते। नदी जलमपि तत्सर्वथाऽपेयं जायते। वनवृक्षा निर्विवेकं छिद्यन्ते व्यापार वर्धनाय, येन अवृष्टिः प्रवर्धते, वनपशवश्च शरणरहिता ग्रामेषु उपद्रवं विदधति। शुद्धवायुरपि वृक्षकर्तनात् सङ्कटापन्नो जातः। एवं हि स्वार्थान्धमानवैर्विकृतिमुपगता प्रकृतिरेव तेषां विनाशकर्त्री सञ्जाता। पर्यावरणे विकृतिमुपगते जायन्ते विविधा रोगा भीषणसमस्याश्च। तत्सर्वमिदानीं चिन्तनीयं प्रतिभाति। स्वार्थान्धो मानवः किं करोति?
  1. Aस्वार्थं साधयति
  2. Bअन्यान् घातयति
  3. Cपर्यावरणं नाशयति
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) पर्यावरणं नाशयति

Explanation

गद्यांश के अनुसार स्वार्थ में अन्धा मनुष्य पर्यावरण को नष्ट करता है।

Q98BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (97-101) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - प्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः, तर्पयति च सुखसाधनैः। पृथिवी, जलं, तेजो, वायुः, आकाशश्चास्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आव्रियते परितः समन्तात् लोकोऽनेनेति पर्यावरणम्। यथाऽजातशिशुः मातृगर्भे सुरक्षित-स्तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणमस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं, सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसा-मग्रीञ्च प्रददाति। परन्तु स्वार्थान्धो मानवस्तदेव पर्यावरणमद्य नाशयति। स्वल्पलाभाय जना बहुमूल्यानि वस्तूनि नाशयन्ति। यन्त्रागाराणां विषाक्तं जलं नद्यां निपात्यते येन मत्स्यादीनां जलचराणाञ्च क्षणेनैव नाशो जायते। नदी जलमपि तत्सर्वथाऽपेयं जायते। वनवृक्षा निर्विवेकं छिद्यन्ते व्यापार वर्धनाय, येन अवृष्टिः प्रवर्धते, वनपशवश्च शरणरहिता ग्रामेषु उपद्रवं विदधति। शुद्धवायुरपि वृक्षकर्तनात् सङ्कटापन्नो जातः। एवं हि स्वार्थान्धमानवैर्विकृतिमुपगता प्रकृतिरेव तेषां विनाशकर्त्री सञ्जाता। पर्यावरणे विकृतिमुपगते जायन्ते विविधा रोगा भीषणसमस्याश्च। तत्सर्वमिदानीं चिन्तनीयं प्रतिभाति। अधोऽङ्कितेषु पर्यावरणस्य किमस्ति प्रमुखं तत्त्वम्?
  1. Aउपवनः
  2. Bआकाशः
  3. Cसमुद्रः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) आकाशः

Explanation

गद्यांश में पृथिवी, जल, तेज, वायु और आकाश को पर्यावरण के प्रमुख तत्त्व कहा गया है; विकल्पों में आकाश है।

Q99BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (97-101) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - प्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः, तर्पयति च सुखसाधनैः। पृथिवी, जलं, तेजो, वायुः, आकाशश्चास्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आव्रियते परितः समन्तात् लोकोऽनेनेति पर्यावरणम्। यथाऽजातशिशुः मातृगर्भे सुरक्षित-स्तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणमस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं, सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसा-मग्रीञ्च प्रददाति। परन्तु स्वार्थान्धो मानवस्तदेव पर्यावरणमद्य नाशयति। स्वल्पलाभाय जना बहुमूल्यानि वस्तूनि नाशयन्ति। यन्त्रागाराणां विषाक्तं जलं नद्यां निपात्यते येन मत्स्यादीनां जलचराणाञ्च क्षणेनैव नाशो जायते। नदी जलमपि तत्सर्वथाऽपेयं जायते। वनवृक्षा निर्विवेकं छिद्यन्ते व्यापार वर्धनाय, येन अवृष्टिः प्रवर्धते, वनपशवश्च शरणरहिता ग्रामेषु उपद्रवं विदधति। शुद्धवायुरपि वृक्षकर्तनात् सङ्कटापन्नो जातः। एवं हि स्वार्थान्धमानवैर्विकृतिमुपगता प्रकृतिरेव तेषां विनाशकर्त्री सञ्जाता। पर्यावरणे विकृतिमुपगते जायन्ते विविधा रोगा भीषणसमस्याश्च। तत्सर्वमिदानीं चिन्तनीयं प्रतिभाति। वनवृक्षाणां विनाशेन किं भवति?
  1. Aअवृष्टिः
  2. Bकृषियोग्या भूमिः
  3. Cक्रीडाक्षेत्रम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अवृष्टिः

Explanation

गद्यांश के अनुसार वृक्षों के कटने से अवृष्टि (वर्षा का अभाव) बढ़ती है।

Q100BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश : अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (97-101) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - प्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः, तर्पयति च सुखसाधनैः। पृथिवी, जलं, तेजो, वायुः, आकाशश्चास्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आव्रियते परितः समन्तात् लोकोऽनेनेति पर्यावरणम्। यथाऽजातशिशुः मातृगर्भे सुरक्षित-स्तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणमस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं, सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसा-मग्रीञ्च प्रददाति। परन्तु स्वार्थान्धो मानवस्तदेव पर्यावरणमद्य नाशयति। स्वल्पलाभाय जना बहुमूल्यानि वस्तूनि नाशयन्ति। यन्त्रागाराणां विषाक्तं जलं नद्यां निपात्यते येन मत्स्यादीनां जलचराणाञ्च क्षणेनैव नाशो जायते। नदी जलमपि तत्सर्वथाऽपेयं जायते। वनवृक्षा निर्विवेकं छिद्यन्ते व्यापार वर्धनाय, येन अवृष्टिः प्रवर्धते, वनपशवश्च शरणरहिता ग्रामेषु उपद्रवं विदधति। शुद्धवायुरपि वृक्षकर्तनात् सङ्कटापन्नो जातः। एवं हि स्वार्थान्धमानवैर्विकृतिमुपगता प्रकृतिरेव तेषां विनाशकर्त्री सञ्जाता। पर्यावरणे विकृतिमुपगते जायन्ते विविधा रोगा भीषणसमस्याश्च। तत्सर्वमिदानीं चिन्तनीयं प्रतिभाति। मानवः कुत्र सुरक्षितो भवति?
  1. Aगृहे
  2. Bपरिवारे
  3. Cग्रामे
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

गद्यांश में कहा है कि मनुष्य पर्यावरण की कुक्षि (गोद) में सुरक्षित रहता है; यह उत्तर दिए गए विकल्पों में नहीं है।

Q101BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“दूरारोहो भवति महतामप्यपभ्रंशनिष्ठः” कथनमिदं प्राप्यते -
  1. Aअभिज्ञानशाकुन्तले प्रथमेऽङ्के
  2. Bअभिज्ञानशाकुन्तले तृतीयेऽङ्के
  3. Cअभिज्ञानशाकुन्तले चतुर्थेऽङ्के
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) अभिज्ञानशाकुन्तले चतुर्थेऽङ्के

Explanation

'दूरारोहो भवति महतामप्यपभ्रंशनिष्ठः' कथन अभिज्ञानशाकुन्तल के चतुर्थ अङ्क में मिलता है।

Q102BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“शस्यमिव मर्त्यः पच्यते शस्यमिव जायते पुनः” कथनमिदं कुत्र वर्तते?
  1. Aकादम्बर्यां शुकनासोपदेशे
  2. Bकठोपनिषदि
  3. Cस्वप्नवासवदत्ते
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) कठोपनिषदि

Explanation

'शस्यमिव मर्त्यः पच्यते शस्यमिव जायते पुनः' कथन कठोपनिषद् में आया है।

Q103BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्येऽस्तीत्येके नायमस्तीति चैके। एतद्विद्यामनुशिष्टस्त्वयाहं वराणमेष ........” नचिकेतसः कतमो वरः?
  1. Aतृतीयः
  2. Bप्रथमः
  3. Cद्वितीयः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) तृतीयः

Explanation

कठोपनिषद् में नचिकेता यमराज से तीन वर माँगते हैं; मृत्यु के बाद आत्मा के अस्तित्व वाला यह प्रश्न तीसरा वर है।

Q104BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“अतः परीक्ष्य कर्त्तव्यं विशेषात्संगतं रहः। अज्ञातहृदयेष्वेवं वैरीभवति सौहृदम्॥” श्लोकोऽयं कास्मिन् ग्रन्थे वर्तते?
  1. Aरघुवंशे (द्वितीयसर्गे)
  2. Bमेघदूते (पूर्वमेघे)
  3. Cकिरातार्जुनीये (प्रथमसर्गे)
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

यह श्लोक अभिज्ञानशाकुन्तल (पञ्चम अङ्क) का है; रघुवंश, मेघदूत और किरातार्जुनीय में नहीं है, इसलिए कोई विकल्प सही नहीं।

Q105BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“अवलम्बो रोलम्बकदम्बस्य, सूत्रधारः सर्वव्यवहारस्य इनश्च दिनस्य” शिवराजविजयस्य अस्मिन् सन्दर्भे “इनः” इत्यस्य पदस्य कोऽर्थः?
  1. Aसखा
  2. Bअनुचरः
  3. Cस्वामी
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) स्वामी

Explanation

शिवराजविजय के इस सन्दर्भ में 'इनः' का अर्थ स्वामी है (दिन का स्वामी सूर्य)।

Q106BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“गर्भेश्वरत्वमभिनवयौवनत्वम्, अप्रतिमरूपत्वममानुषशक्तित्वञ्चेति महतीयं खल्वनर्थपरम्परा। यौवनारम्भे च प्रायः शास्त्रजलप्रक्षालननिर्मलापि कालुष्यमुपयाति बुद्धिः”। उद्धरणमेतत्कुत्र वर्तते?
  1. Aअभिज्ञानशाकुन्तले
  2. Bकादम्बर्यां (शुकनासोपदेशे)
  3. Cशिवराजविजये
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन् अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) कादम्बर्यां (शुकनासोपदेशे)

Explanation

यह अंश बाणभट्ट की कादम्बरी के शुकनासोपदेश का है।

Q107BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“स नः पितेव सूनवे अग्ने सूपायनो भव। सचस्वा नः स्वस्तये”॥ मन्त्रोऽयं कस्मिन् सूक्ते वर्तते ऋग्वेदे?
  1. Aअग्निसूक्ते
  2. Bविष्णुसूक्ते
  3. Cसूर्यसूक्ते
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अग्निसूक्ते

Explanation

'स नः पितेव सूनवे अग्ने सूपायनो भव' ऋग्वेद के अग्निसूक्त का मन्त्र है।

Q108BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
चित्रं देवानामुदगादनीकं चक्षुर्भित्रस्य वरूणस्याग्नेः। आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च॥ मन्त्रोऽयं ऋग्वेदे कस्मिन् सूक्ते वर्तते?
  1. Aसवितृसूक्ते
  2. Bइन्द्रसूक्ते
  3. Cसूर्यसूक्ते
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) सूर्यसूक्ते

Explanation

'चित्रं देवानामुदगादनीकम्' ऋग्वेद के सूर्यसूक्त का मन्त्र है।

Q109BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“वरं विरोधोऽपि समं महात्मभिः” इदमुद्धरणं कुत्र वर्तते?
  1. Aकादम्बर्यां शुकनासोपदेशे
  2. Bकिरातार्जुनीये प्रथमसर्गे
  3. Cरघुवंशे द्वितीयसर्गे
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) किरातार्जुनीये प्रथमसर्गे

Explanation

'वरं विरोधोऽपि समं महात्मभिः' उक्ति भारवि के किरातार्जुनीय के प्रथम सर्ग में है।

Q110BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“याच्ञ मोघा वरमधिगुणे नाधमे लब्धकामा” इदमुद्धरणं कुत्र वर्तते?
  1. Aरघुवंशे द्वितीय सर्गे
  2. Bकिरातार्जुनीये प्रथम सर्गे
  3. Cमेघदूते पूर्वमेघे
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) मेघदूते पूर्वमेघे

Explanation

'याच्ञा मोघा वरमधिगुणे नाधमे लब्धकामा' कालिदास के मेघदूत (पूर्वमेघ) का श्लोकांश है।

Q111BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (112-116) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - उत्सवे, व्यसने, दुर्भिक्षे, राष्ट्रविप्लवे, दैनन्दिनव्यवहारे च यः सहायतां करोति सः बन्धुः भवति। यदि विश्वे सर्वत्र एतादृशः भावः भवेत् तदा विश्वबन्धुत्वं सम्भवति। परन्तु अधुना निखिले संसारे कलहस्य अशान्तेः च वातावरणम् अस्ति। मानवाः परस्परं न विश्वसन्ति। ते परस्य कष्टं स्वकीयं कष्टं न गणयन्ति। अपि च समर्थाः देशाः असमर्थान् देशान् प्रति उपेक्षाभावं प्रदर्शयन्ति, तेषाम् उपरि स्वकीयं प्रभुत्वं स्थापयन्ति। संसारे सर्वत्र विद्वेषस्य, शत्रुतायाः, हिंसायाः च भावना दृश्यते। देशानां विकासः अपि अवरूद्धः भवति। इयं महती आवश्यकता वर्तते यत् एकः देशः अपरेण देशेन सह निर्मलेन हृदयेन बन्धुतायाः व्यवहारं कुर्यात्। विश्वस्य जनेषु इयं भावना आवश्यकी। ततः विकासिताविकासितदेशयोः मध्ये स्वस्था स्पर्धा भविष्यति। सर्वे देशाः ज्ञानविज्ञानयोः क्षेत्रे मैत्रीभावनया सहयोगेन च समृद्धिं प्राप्तुं समर्थाः भविष्यन्ति। सर्वे देशाः ज्ञानविज्ञानयोः क्षेत्रे केन प्रकारेण समृद्धिं प्राप्तुं समर्थाः भविष्यन्ति?
  1. Aमैत्रीभावनया
  2. Bप्रतिस्पर्धाभावनया
  3. Cस्वोन्नतिभावनया
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) मैत्रीभावनया

Explanation

गद्यांश के अनुसार सभी देश मैत्रीभावना और सहयोग से ज्ञान-विज्ञान में समृद्धि पा सकेंगे।

Q112BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (112-116) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - उत्सवे, व्यसने, दुर्भिक्षे, राष्ट्रविप्लवे, दैनन्दिनव्यवहारे च यः सहायतां करोति सः बन्धुः भवति। यदि विश्वे सर्वत्र एतादृशः भावः भवेत् तदा विश्वबन्धुत्वं सम्भवति। परन्तु अधुना निखिले संसारे कलहस्य अशान्तेः च वातावरणम् अस्ति। मानवाः परस्परं न विश्वसन्ति। ते परस्य कष्टं स्वकीयं कष्टं न गणयन्ति। अपि च समर्थाः देशाः असमर्थान् देशान् प्रति उपेक्षाभावं प्रदर्शयन्ति, तेषाम् उपरि स्वकीयं प्रभुत्वं स्थापयन्ति। संसारे सर्वत्र विद्वेषस्य, शत्रुतायाः, हिंसायाः च भावना दृश्यते। देशानां विकासः अपि अवरूद्धः भवति। इयं महती आवश्यकता वर्तते यत् एकः देशः अपरेण देशेन सह निर्मलेन हृदयेन बन्धुतायाः व्यवहारं कुर्यात्। विश्वस्य जनेषु इयं भावना आवश्यकी। ततः विकासिताविकासितदेशयोः मध्ये स्वस्था स्पर्धा भविष्यति। सर्वे देशाः ज्ञानविज्ञानयोः क्षेत्रे मैत्रीभावनया सहयोगेन च समृद्धिं प्राप्तुं समर्थाः भविष्यन्ति। ‘एतादृशः’ इत्यस्य युक्ता व्याकरण प्रक्रिया अस्ति -
  1. Aएता + दृश् + क्विन्
  2. Bएतद् + दृश् + क्स
  3. Cएतद् + दृश् + कञ्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) एतद् + दृश् + कञ्

Explanation

'एतादृश' शब्द एतद् + दृश् + कञ् से बनता है, इसलिए (C) सही है।

Q113BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (112-116) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - उत्सवे, व्यसने, दुर्भिक्षे, राष्ट्रविप्लवे, दैनन्दिनव्यवहारे च यः सहायतां करोति सः बन्धुः भवति। यदि विश्वे सर्वत्र एतादृशः भावः भवेत् तदा विश्वबन्धुत्वं सम्भवति। परन्तु अधुना निखिले संसारे कलहस्य अशान्तेः च वातावरणम् अस्ति। मानवाः परस्परं न विश्वसन्ति। ते परस्य कष्टं स्वकीयं कष्टं न गणयन्ति। अपि च समर्थाः देशाः असमर्थान् देशान् प्रति उपेक्षाभावं प्रदर्शयन्ति, तेषाम् उपरि स्वकीयं प्रभुत्वं स्थापयन्ति। संसारे सर्वत्र विद्वेषस्य, शत्रुतायाः, हिंसायाः च भावना दृश्यते। देशानां विकासः अपि अवरूद्धः भवति। इयं महती आवश्यकता वर्तते यत् एकः देशः अपरेण देशेन सह निर्मलेन हृदयेन बन्धुतायाः व्यवहारं कुर्यात्। विश्वस्य जनेषु इयं भावना आवश्यकी। ततः विकासिताविकासितदेशयोः मध्ये स्वस्था स्पर्धा भविष्यति। सर्वे देशाः ज्ञानविज्ञानयोः क्षेत्रे मैत्रीभावनया सहयोगेन च समृद्धिं प्राप्तुं समर्थाः भविष्यन्ति। संसारे कीदृशं वातावरणमस्ति?
  1. Aशान्तेः
  2. Bअशान्तेः
  3. Cभ्रातृभावस्य
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) अशान्तेः

Explanation

गद्यांश के अनुसार आज संसार में कलह और अशान्ति का वातावरण है।

Q114BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (112-116) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - उत्सवे, व्यसने, दुर्भिक्षे, राष्ट्रविप्लवे, दैनन्दिनव्यवहारे च यः सहायतां करोति सः बन्धुः भवति। यदि विश्वे सर्वत्र एतादृशः भावः भवेत् तदा विश्वबन्धुत्वं सम्भवति। परन्तु अधुना निखिले संसारे कलहस्य अशान्तेः च वातावरणम् अस्ति। मानवाः परस्परं न विश्वसन्ति। ते परस्य कष्टं स्वकीयं कष्टं न गणयन्ति। अपि च समर्थाः देशाः असमर्थान् देशान् प्रति उपेक्षाभावं प्रदर्शयन्ति, तेषाम् उपरि स्वकीयं प्रभुत्वं स्थापयन्ति। संसारे सर्वत्र विद्वेषस्य, शत्रुतायाः, हिंसायाः च भावना दृश्यते। देशानां विकासः अपि अवरूद्धः भवति। इयं महती आवश्यकता वर्तते यत् एकः देशः अपरेण देशेन सह निर्मलेन हृदयेन बन्धुतायाः व्यवहारं कुर्यात्। विश्वस्य जनेषु इयं भावना आवश्यकी। ततः विकासिताविकासितदेशयोः मध्ये स्वस्था स्पर्धा भविष्यति। सर्वे देशाः ज्ञानविज्ञानयोः क्षेत्रे मैत्रीभावनया सहयोगेन च समृद्धिं प्राप्तुं समर्थाः भविष्यन्ति। समर्थाः देशाः, असमर्थान् देशान् प्रति, कथं व्यवहरन्ति?
  1. Aमैत्रीभावनया
  2. Bसहयोगभावनया
  3. Cवैमनस्यभावनया
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

गद्यांश में समर्थ देश असमर्थ देशों के प्रति उपेक्षाभाव दिखाते हैं; यह उत्तर विकल्पों में नहीं है।

Q115BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (112-116) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - उत्सवे, व्यसने, दुर्भिक्षे, राष्ट्रविप्लवे, दैनन्दिनव्यवहारे च यः सहायतां करोति सः बन्धुः भवति। यदि विश्वे सर्वत्र एतादृशः भावः भवेत् तदा विश्वबन्धुत्वं सम्भवति। परन्तु अधुना निखिले संसारे कलहस्य अशान्तेः च वातावरणम् अस्ति। मानवाः परस्परं न विश्वसन्ति। ते परस्य कष्टं स्वकीयं कष्टं न गणयन्ति। अपि च समर्थाः देशाः असमर्थान् देशान् प्रति उपेक्षाभावं प्रदर्शयन्ति, तेषाम् उपरि स्वकीयं प्रभुत्वं स्थापयन्ति। संसारे सर्वत्र विद्वेषस्य, शत्रुतायाः, हिंसायाः च भावना दृश्यते। देशानां विकासः अपि अवरूद्धः भवति। इयं महती आवश्यकता वर्तते यत् एकः देशः अपरेण देशेन सह निर्मलेन हृदयेन बन्धुतायाः व्यवहारं कुर्यात्। विश्वस्य जनेषु इयं भावना आवश्यकी। ततः विकासिताविकासितदेशयोः मध्ये स्वस्था स्पर्धा भविष्यति। सर्वे देशाः ज्ञानविज्ञानयोः क्षेत्रे मैत्रीभावनया सहयोगेन च समृद्धिं प्राप्तुं समर्थाः भविष्यन्ति। दैनन्दिनव्यवहारे कः सहायतां करोति?
  1. Aबन्धुः
  2. Bपरिवारः
  3. Cसम्बन्धिनः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) बन्धुः

Explanation

गद्यांश के अनुसार दैनिक व्यवहार में जो सहायता करता है, वह बन्धु है।

Q116BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (117-121) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - पुरा एकस्मिन् वृक्षे एका चटका प्रतिवसति स्म। कालेन तस्याः सन्ततिः जाता। एकदा कश्चित् प्रमत्तः गजः तस्य वृक्षस्य अधः आगत्य तस्य शाखां शुण्डेन अत्रोटयत्। चटकायाः नीडं भुवि अपतत्। तेन अण्डानि विशीर्णानि। अथ सा चटका व्यलपत्। तस्याः विलापं श्रुत्वा काष्ठकूटः नाम खगः दुःखेन ताम् अपृच्छत्-“भद्रे किमर्थं विलपसि?” इति। चटकावतद्-“दुष्टेनैकेन गजेन मम सन्ततिः नाशिता। तस्य गजस्य वधेनैव मम दुःखम् अपसरेत्।” ततः काष्ठकूटः तां वीणारवा-नाम्न्याः मक्षिकायाः समीपम् अनयत्। तयोः वार्तां श्रुत्वा मक्षिकावदत्- “ममापि मित्रं मण्डूकः मेघनादः अस्ति। शीघ्रं तमुपेत्य यथोचितं करिष्यामः।” तदानीं तौ मक्षिकया सह गत्वा मेघनादस्य पुरः सर्वं वृत्तान्तं न्यवेदयताम्। काष्ठकूटः चटकां कुत्र अनयत्?
  1. Aवैद्यराजस्य समीपम्
  2. Bमक्षिकायाः समीपम्
  3. Cसिंहस्य समीपम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) मक्षिकायाः समीपम्

Explanation

गद्यांश में काष्ठकूट चटका को वीणारवा नामक मक्षिका के पास ले गया।

Q117BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (117-121) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - पुरा एकस्मिन् वृक्षे एका चटका प्रतिवसति स्म। कालेन तस्याः सन्ततिः जाता। एकदा कश्चित् प्रमत्तः गजः तस्य वृक्षस्य अधः आगत्य तस्य शाखां शुण्डेन अत्रोटयत्। चटकायाः नीडं भुवि अपतत्। तेन अण्डानि विशीर्णानि। अथ सा चटका व्यलपत्। तस्याः विलापं श्रुत्वा काष्ठकूटः नाम खगः दुःखेन ताम् अपृच्छत्-“भद्रे किमर्थं विलपसि?” इति। चटकावतद्-“दुष्टेनैकेन गजेन मम सन्ततिः नाशिता। तस्य गजस्य वधेनैव मम दुःखम् अपसरेत्।” ततः काष्ठकूटः तां वीणारवा-नाम्न्याः मक्षिकायाः समीपम् अनयत्। तयोः वार्तां श्रुत्वा मक्षिकावदत्- “ममापि मित्रं मण्डूकः मेघनादः अस्ति। शीघ्रं तमुपेत्य यथोचितं करिष्यामः।” तदानीं तौ मक्षिकया सह गत्वा मेघनादस्य पुरः सर्वं वृत्तान्तं न्यवेदयताम्। मेघनादस्य पुरः कौ न्यवेदयताम् वृतान्तम्?
  1. Aचटकाकाष्ठकूटौ
  2. Bचटकामक्षिके
  3. Cमक्षिकाकाष्ठकूटौ
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) चटकाकाष्ठकूटौ

Explanation

'तौ' (दो) ने, अर्थात् चटका और काष्ठकूट ने, मक्षिका के साथ जाकर मेघनाद को वृत्तान्त सुनाया।

Q118BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (117-121) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - पुरा एकस्मिन् वृक्षे एका चटका प्रतिवसति स्म। कालेन तस्याः सन्ततिः जाता। एकदा कश्चित् प्रमत्तः गजः तस्य वृक्षस्य अधः आगत्य तस्य शाखां शुण्डेन अत्रोटयत्। चटकायाः नीडं भुवि अपतत्। तेन अण्डानि विशीर्णानि। अथ सा चटका व्यलपत्। तस्याः विलापं श्रुत्वा काष्ठकूटः नाम खगः दुःखेन ताम् अपृच्छत्-“भद्रे किमर्थं विलपसि?” इति। चटकावतद्-“दुष्टेनैकेन गजेन मम सन्ततिः नाशिता। तस्य गजस्य वधेनैव मम दुःखम् अपसरेत्।” ततः काष्ठकूटः तां वीणारवा-नाम्न्याः मक्षिकायाः समीपम् अनयत्। तयोः वार्तां श्रुत्वा मक्षिकावदत्- “ममापि मित्रं मण्डूकः मेघनादः अस्ति। शीघ्रं तमुपेत्य यथोचितं करिष्यामः।” तदानीं तौ मक्षिकया सह गत्वा मेघनादस्य पुरः सर्वं वृत्तान्तं न्यवेदयताम्। “भद्रे किमर्थं विलपसि” कस्येदं कथनम्?
  1. Aगजस्य
  2. Bचटकायाः
  3. Cमण्डूकस्य
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

'भद्रे किमर्थं विलपसि' काष्ठकूट पक्षी ने चटका से कहा; वह विकल्पों में नहीं है।

Q119BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (117-121) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - पुरा एकस्मिन् वृक्षे एका चटका प्रतिवसति स्म। कालेन तस्याः सन्ततिः जाता। एकदा कश्चित् प्रमत्तः गजः तस्य वृक्षस्य अधः आगत्य तस्य शाखां शुण्डेन अत्रोटयत्। चटकायाः नीडं भुवि अपतत्। तेन अण्डानि विशीर्णानि। अथ सा चटका व्यलपत्। तस्याः विलापं श्रुत्वा काष्ठकूटः नाम खगः दुःखेन ताम् अपृच्छत्-“भद्रे किमर्थं विलपसि?” इति। चटकावतद्-“दुष्टेनैकेन गजेन मम सन्ततिः नाशिता। तस्य गजस्य वधेनैव मम दुःखम् अपसरेत्।” ततः काष्ठकूटः तां वीणारवा-नाम्न्याः मक्षिकायाः समीपम् अनयत्। तयोः वार्तां श्रुत्वा मक्षिकावदत्- “ममापि मित्रं मण्डूकः मेघनादः अस्ति। शीघ्रं तमुपेत्य यथोचितं करिष्यामः।” तदानीं तौ मक्षिकया सह गत्वा मेघनादस्य पुरः सर्वं वृत्तान्तं न्यवेदयताम्। चटकायाः सन्ततिः केन नाशिता?
  1. Aगजेन
  2. Bमण्डूकेन
  3. Cकाष्ठकूटेन
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) गजेन

Explanation

चटका की सन्तान को एक मतवाले हाथी (गज) ने नष्ट किया।

Q120BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (117-121) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - पुरा एकस्मिन् वृक्षे एका चटका प्रतिवसति स्म। कालेन तस्याः सन्ततिः जाता। एकदा कश्चित् प्रमत्तः गजः तस्य वृक्षस्य अधः आगत्य तस्य शाखां शुण्डेन अत्रोटयत्। चटकायाः नीडं भुवि अपतत्। तेन अण्डानि विशीर्णानि। अथ सा चटका व्यलपत्। तस्याः विलापं श्रुत्वा काष्ठकूटः नाम खगः दुःखेन ताम् अपृच्छत्-“भद्रे किमर्थं विलपसि?” इति। चटकावतद्-“दुष्टेनैकेन गजेन मम सन्ततिः नाशिता। तस्य गजस्य वधेनैव मम दुःखम् अपसरेत्।” ततः काष्ठकूटः तां वीणारवा-नाम्न्याः मक्षिकायाः समीपम् अनयत्। तयोः वार्तां श्रुत्वा मक्षिकावदत्- “ममापि मित्रं मण्डूकः मेघनादः अस्ति। शीघ्रं तमुपेत्य यथोचितं करिष्यामः।” तदानीं तौ मक्षिकया सह गत्वा मेघनादस्य पुरः सर्वं वृत्तान्तं न्यवेदयताम्। ‘विशीर्णानि’ इत्यस्य कोऽर्थ
  1. Aअण्डानि
  2. Bप्राप्तानि
  3. Cनष्टानि
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) नष्टानि

Explanation

'विशीर्णानि' का अर्थ नष्ट (टूटे-फूटे) हुए है।

Q121BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (122-126) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - अस्ति काचित् पोलण्डवास्तव्या करोलिनाख्या महिला। भारतीयेन अनुरागगोस्वामिना सा उदूढा। अतः अधुना सा स्वम् ‘करोलिनागोस्वामी’ इति परिचाययति। सा भारतम् अधिकृत्य इत्थम् अभिदधाति - “भारतस्य जनजीवनपद्धतिं वीक्ष्य अहं भारते अतीव स्निह्यामि। विश्वस्य सर्वासां समस्यानां समाधानं भारतात् प्राप्तुं शक्यते इत्यत्र अहं विश्वसिमि। एवं सत्यपि भारतं स्वं परिचाययितुं कथं न शक्तम्? कथं न अन्ये देशाः भारते रूचिं वहन्ति? मनागपि उपद्रवम् अकुर्वाणाः शान्ताः इमे भारतीयाः सर्वस्मिन् अपि जगति शिक्षणे वाणिज्ये च कौशलेन व्याप्तिं गताः सन्ति चेदपि विदेशीयेषु भारतम् अधिकृत्य कथं विप्रतिपत्तिः अस्ति?” “अधुनाऽपि अहं यदा यदा युरोपादिदेशेषु प्रवासं करोमि तदा तदा ते भारते निवसन्तीं मां समुपलक्ष्य आश्चर्यं व्यञ्जयन्तः वदन्ति- “करोलिने! इतोऽपि किं त्वं भारते निवससि! मलिनैः असभ्यैः तैः भारतीयैः सह निवसन्ती त्वं मनागपि किं न उद्विग्ना? अहो ते सहिष्णुता!” इत्थं ब्रुवाणैः तैः विदेशीयैः कदापि भारतं दृष्टमेव न, केवलं ते युरोपीयलेखकैः लिखितं वृत्तपत्रादिषु प्रकाशितं च पठित्वा इत्थम् अभिप्रयन्ति। बहुधा ते एवं मन्यन्ते यत् भारते कापि सभ्यता संस्कृतिः वा नास्ति एव, केवलं तत्र असभ्यजनानां साम्राज्यं वरीवर्तते इति। बाढम् उद्वेजिता अहम् एतस्य श्रवणात्। मया युरोपदेशाः दृष्टाः। अमेरिकादेशोऽपि दृष्टः। भारतस्य वैशाल्यं वीक्ष्य अहम् आश्चर्यमग्ना अस्मि। युरोपस्य ये देशाः सन्ति पोलण्डादयः ते भारतस्य राज्य-तुल्यपरिमाणाः एव। अतः भारते वैविध्यमस्ति। “इत्थं ब्रुवाणैः तैः विदेशीयैः कदापि भारतं दृष्टमेव न” इति कथनं कस्य?
  1. Aअनुरागस्य
  2. Bकरोलिनायाः
  3. Cसुलोचनायाः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) करोलिनायाः

Explanation

यह कथन पोलैण्ड की महिला करोलिना का है, जो अपने अनुभव बता रही हैं।

Q122BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (122-126) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - अस्ति काचित् पोलण्डवास्तव्या करोलिनाख्या महिला। भारतीयेन अनुरागगोस्वामिना सा उदूढा। अतः अधुना सा स्वम् ‘करोलिनागोस्वामी’ इति परिचाययति। सा भारतम् अधिकृत्य इत्थम् अभिदधाति - “भारतस्य जनजीवनपद्धतिं वीक्ष्य अहं भारते अतीव स्निह्यामि। विश्वस्य सर्वासां समस्यानां समाधानं भारतात् प्राप्तुं शक्यते इत्यत्र अहं विश्वसिमि। एवं सत्यपि भारतं स्वं परिचाययितुं कथं न शक्तम्? कथं न अन्ये देशाः भारते रूचिं वहन्ति? मनागपि उपद्रवम् अकुर्वाणाः शान्ताः इमे भारतीयाः सर्वस्मिन् अपि जगति शिक्षणे वाणिज्ये च कौशलेन व्याप्तिं गताः सन्ति चेदपि विदेशीयेषु भारतम् अधिकृत्य कथं विप्रतिपत्तिः अस्ति?” “अधुनाऽपि अहं यदा यदा युरोपादिदेशेषु प्रवासं करोमि तदा तदा ते भारते निवसन्तीं मां समुपलक्ष्य आश्चर्यं व्यञ्जयन्तः वदन्ति- “करोलिने! इतोऽपि किं त्वं भारते निवससि! मलिनैः असभ्यैः तैः भारतीयैः सह निवसन्ती त्वं मनागपि किं न उद्विग्ना? अहो ते सहिष्णुता!” इत्थं ब्रुवाणैः तैः विदेशीयैः कदापि भारतं दृष्टमेव न, केवलं ते युरोपीयलेखकैः लिखितं वृत्तपत्रादिषु प्रकाशितं च पठित्वा इत्थम् अभिप्रयन्ति। बहुधा ते एवं मन्यन्ते यत् भारते कापि सभ्यता संस्कृतिः वा नास्ति एव, केवलं तत्र असभ्यजनानां साम्राज्यं वरीवर्तते इति। बाढम् उद्वेजिता अहम् एतस्य श्रवणात्। मया युरोपदेशाः दृष्टाः। अमेरिकादेशोऽपि दृष्टः। भारतस्य वैशाल्यं वीक्ष्य अहम् आश्चर्यमग्ना अस्मि। युरोपस्य ये देशाः सन्ति पोलण्डादयः ते भारतस्य राज्य-तुल्यपरिमाणाः एव। अतः भारते वैविध्यमस्ति। के भारतीयजनान् निन्दन्ति?
  1. Aयूरोपादिदेशस्था जनाः
  2. Bकनाडादेशनिवासिनः
  3. Cशिक्षिता भारतीयाः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) यूरोपादिदेशस्था जनाः

Explanation

गद्यांश के अनुसार यूरोप आदि देशों में रहने वाले लोग भारतीयों की निन्दा करते हैं।

Q123BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (122-126) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - अस्ति काचित् पोलण्डवास्तव्या करोलिनाख्या महिला। भारतीयेन अनुरागगोस्वामिना सा उदूढा। अतः अधुना सा स्वम् ‘करोलिनागोस्वामी’ इति परिचाययति। सा भारतम् अधिकृत्य इत्थम् अभिदधाति - “भारतस्य जनजीवनपद्धतिं वीक्ष्य अहं भारते अतीव स्निह्यामि। विश्वस्य सर्वासां समस्यानां समाधानं भारतात् प्राप्तुं शक्यते इत्यत्र अहं विश्वसिमि। एवं सत्यपि भारतं स्वं परिचाययितुं कथं न शक्तम्? कथं न अन्ये देशाः भारते रूचिं वहन्ति? मनागपि उपद्रवम् अकुर्वाणाः शान्ताः इमे भारतीयाः सर्वस्मिन् अपि जगति शिक्षणे वाणिज्ये च कौशलेन व्याप्तिं गताः सन्ति चेदपि विदेशीयेषु भारतम् अधिकृत्य कथं विप्रतिपत्तिः अस्ति?” “अधुनाऽपि अहं यदा यदा युरोपादिदेशेषु प्रवासं करोमि तदा तदा ते भारते निवसन्तीं मां समुपलक्ष्य आश्चर्यं व्यञ्जयन्तः वदन्ति- “करोलिने! इतोऽपि किं त्वं भारते निवससि! मलिनैः असभ्यैः तैः भारतीयैः सह निवसन्ती त्वं मनागपि किं न उद्विग्ना? अहो ते सहिष्णुता!” इत्थं ब्रुवाणैः तैः विदेशीयैः कदापि भारतं दृष्टमेव न, केवलं ते युरोपीयलेखकैः लिखितं वृत्तपत्रादिषु प्रकाशितं च पठित्वा इत्थम् अभिप्रयन्ति। बहुधा ते एवं मन्यन्ते यत् भारते कापि सभ्यता संस्कृतिः वा नास्ति एव, केवलं तत्र असभ्यजनानां साम्राज्यं वरीवर्तते इति। बाढम् उद्वेजिता अहम् एतस्य श्रवणात्। मया युरोपदेशाः दृष्टाः। अमेरिकादेशोऽपि दृष्टः। भारतस्य वैशाल्यं वीक्ष्य अहम् आश्चर्यमग्ना अस्मि। युरोपस्य ये देशाः सन्ति पोलण्डादयः ते भारतस्य राज्य-तुल्यपरिमाणाः एव। अतः भारते वैविध्यमस्ति। विश्वस्य सर्वासां समस्यानां समाधानं कुतः प्राप्तुं शक्यते?
  1. Aयूरोपात्
  2. Bजापानात्
  3. Cभारतात्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) भारतात्

Explanation

करोलिना के अनुसार विश्व की सभी समस्याओं का समाधान भारत से प्राप्त किया जा सकता है।

Q124BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (122-126) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - अस्ति काचित् पोलण्डवास्तव्या करोलिनाख्या महिला। भारतीयेन अनुरागगोस्वामिना सा उदूढा। अतः अधुना सा स्वम् ‘करोलिनागोस्वामी’ इति परिचाययति। सा भारतम् अधिकृत्य इत्थम् अभिदधाति - “भारतस्य जनजीवनपद्धतिं वीक्ष्य अहं भारते अतीव स्निह्यामि। विश्वस्य सर्वासां समस्यानां समाधानं भारतात् प्राप्तुं शक्यते इत्यत्र अहं विश्वसिमि। एवं सत्यपि भारतं स्वं परिचाययितुं कथं न शक्तम्? कथं न अन्ये देशाः भारते रूचिं वहन्ति? मनागपि उपद्रवम् अकुर्वाणाः शान्ताः इमे भारतीयाः सर्वस्मिन् अपि जगति शिक्षणे वाणिज्ये च कौशलेन व्याप्तिं गताः सन्ति चेदपि विदेशीयेषु भारतम् अधिकृत्य कथं विप्रतिपत्तिः अस्ति?” “अधुनाऽपि अहं यदा यदा युरोपादिदेशेषु प्रवासं करोमि तदा तदा ते भारते निवसन्तीं मां समुपलक्ष्य आश्चर्यं व्यञ्जयन्तः वदन्ति- “करोलिने! इतोऽपि किं त्वं भारते निवससि! मलिनैः असभ्यैः तैः भारतीयैः सह निवसन्ती त्वं मनागपि किं न उद्विग्ना? अहो ते सहिष्णुता!” इत्थं ब्रुवाणैः तैः विदेशीयैः कदापि भारतं दृष्टमेव न, केवलं ते युरोपीयलेखकैः लिखितं वृत्तपत्रादिषु प्रकाशितं च पठित्वा इत्थम् अभिप्रयन्ति। बहुधा ते एवं मन्यन्ते यत् भारते कापि सभ्यता संस्कृतिः वा नास्ति एव, केवलं तत्र असभ्यजनानां साम्राज्यं वरीवर्तते इति। बाढम् उद्वेजिता अहम् एतस्य श्रवणात्। मया युरोपदेशाः दृष्टाः। अमेरिकादेशोऽपि दृष्टः। भारतस्य वैशाल्यं वीक्ष्य अहम् आश्चर्यमग्ना अस्मि। युरोपस्य ये देशाः सन्ति पोलण्डादयः ते भारतस्य राज्य-तुल्यपरिमाणाः एव। अतः भारते वैविध्यमस्ति। “यूरोपीयलेखकैः लिखितं वृत्तपत्रादिषु प्रकाशितं च पठित्वा” इति वाक्ये ‘वृत्तपत्रादिषु’ इत्यस्य क आशयः-
  1. Aताडपत्रादिषु
  2. Bसमाचारपत्रादिषु
  3. Cपारस्परिकव्यवहारार्थं प्रयुक्तेषु डाकपत्रादिषु
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) समाचारपत्रादिषु

Explanation

'वृत्तपत्र' का अर्थ समाचार-पत्र है।

Q125BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानां (122-126) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत - अस्ति काचित् पोलण्डवास्तव्या करोलिनाख्या महिला। भारतीयेन अनुरागगोस्वामिना सा उदूढा। अतः अधुना सा स्वम् ‘करोलिनागोस्वामी’ इति परिचाययति। सा भारतम् अधिकृत्य इत्थम् अभिदधाति - “भारतस्य जनजीवनपद्धतिं वीक्ष्य अहं भारते अतीव स्निह्यामि। विश्वस्य सर्वासां समस्यानां समाधानं भारतात् प्राप्तुं शक्यते इत्यत्र अहं विश्वसिमि। एवं सत्यपि भारतं स्वं परिचाययितुं कथं न शक्तम्? कथं न अन्ये देशाः भारते रूचिं वहन्ति? मनागपि उपद्रवम् अकुर्वाणाः शान्ताः इमे भारतीयाः सर्वस्मिन् अपि जगति शिक्षणे वाणिज्ये च कौशलेन व्याप्तिं गताः सन्ति चेदपि विदेशीयेषु भारतम् अधिकृत्य कथं विप्रतिपत्तिः अस्ति?” “अधुनाऽपि अहं यदा यदा युरोपादिदेशेषु प्रवासं करोमि तदा तदा ते भारते निवसन्तीं मां समुपलक्ष्य आश्चर्यं व्यञ्जयन्तः वदन्ति- “करोलिने! इतोऽपि किं त्वं भारते निवससि! मलिनैः असभ्यैः तैः भारतीयैः सह निवसन्ती त्वं मनागपि किं न उद्विग्ना? अहो ते सहिष्णुता!” इत्थं ब्रुवाणैः तैः विदेशीयैः कदापि भारतं दृष्टमेव न, केवलं ते युरोपीयलेखकैः लिखितं वृत्तपत्रादिषु प्रकाशितं च पठित्वा इत्थम् अभिप्रयन्ति। बहुधा ते एवं मन्यन्ते यत् भारते कापि सभ्यता संस्कृतिः वा नास्ति एव, केवलं तत्र असभ्यजनानां साम्राज्यं वरीवर्तते इति। बाढम् उद्वेजिता अहम् एतस्य श्रवणात्। मया युरोपदेशाः दृष्टाः। अमेरिकादेशोऽपि दृष्टः। भारतस्य वैशाल्यं वीक्ष्य अहम् आश्चर्यमग्ना अस्मि। युरोपस्य ये देशाः सन्ति पोलण्डादयः ते भारतस्य राज्य-तुल्यपरिमाणाः एव। अतः भारते वैविध्यमस्ति। भारतस्य वैशाल्यं वीक्ष्य करोलिनायाः मनसि किम् उद्भूतम्?
  1. Aनैराश्यम्
  2. Bउत्साहम्
  3. Cहर्षम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

भारत की विशालता देखकर करोलिना को आश्चर्य हुआ; आश्चर्य विकल्पों में नहीं है।

Q126BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
कारकप्रकरणानुसारं ‘बहवः’ इत्यत्र प्रथमा विभक्तिविधायकं सूत्रमस्ति -
  1. Aसम्बोधने च
  2. Bकर्मप्रवचनीयाः
  3. Cहेतौ
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

'बहवः' में प्रथमा 'प्रातिपदिकार्थलिङ्गपरिमाणवचनमात्रे प्रथमा' सूत्र से होती है, जो दिए गए सूत्रों में नहीं है।

Q127BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अपादानादिविशेषैरविवक्षितस्य कारकस्य कर्मसंज्ञा केन सूत्रेण विधीयते?
  1. Aअकथितं च
  2. Bकर्त्तुरीप्सिततमं कर्म
  3. Cअनभिहिते
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अकथितं च

Explanation

'अकथितं च' सूत्र से अपादान आदि विशेष कारक की विवक्षा न होने पर कारक की कर्मसंज्ञा होती है।

Q128BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
कारकप्रकरणानुसारं किं शुद्धमस्ति अधोऽङ्कितेषु?
  1. Aग्रामस्य दूरम्
  2. Bग्रामस्य दूरात्
  3. Cग्रामस्य दूरेण
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

'दूर' के योग में द्वितीया, तृतीया, पञ्चमी और षष्ठी चलती हैं, इसलिए ग्रामस्य दूरम्, दूरात् और दूरेण तीनों शुद्ध हैं।

Q129BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु युग्मेषु उचितं युग्मं चिनुत -
  1. Aविशेषसंज्ञाविनिर्मुक्तः समासः - कर्मधारय
  2. Bयथाशक्ति - द्विगुः
  3. Cअहश्च रात्रिश्च - अहोरात्रम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) अहश्च रात्रिश्च - अहोरात्रम्

Explanation

आधिकारिक कुञ्जी के अनुसार (C) 'अहश्च रात्रिश्च – अहोरात्रम्' ही उचित युग्म है; 'यथाशक्ति' अव्ययीभाव है, द्विगु नहीं।

Q130BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
तालिका-क तथा च तालिका-ख, इत्यनयोर्मध्ये उचितं सम्बन्धं स्थापयित्वा, अधोऽङ्कितेषु कूटेषु उचितम् उत्तरं चिनुत – तालिका – क: (अ) यण् (इ) यञ् (उ) झष् (ए) उक् तालिका – ख: (i) 11 वर्णाः (ii) 3 वर्णाः (iii) 4 वर्णाः (iv) 5 वर्णाः कूटम्
  1. Aअ-iii, इ-ii, उ-i, ए-iv
  2. Bअ-ii, इ-iv, उ-iii, ए-i
  3. Cअ-iii, इ-i, उ-iv, ए-ii
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) अ-iii, इ-i, उ-iv, ए-ii

Explanation

यण् = य, व, र, ल (4 वर्ण); यञ् = 11 वर्ण; झष् = झ, भ, घ, ढ, ध (5); उक् = उ, ऋ, ऌ (3)। इसलिए अ-iii, इ-i, उ-iv, ए-ii सही है।

Q131BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
तालिका-क तथा च तालिका-ख, इत्यनयोर्मध्ये उचितं सम्बन्धं स्थापयित्वा, अधोऽङ्कितेषु कूटेषु उचितम् उत्तरं चिनुत – तालिका – क: (अ) त्वयि (इ) मह्यम् (उ) तासु (ए) अमू तालिका – ख: (i) अस्मद् (ii) तद् (iii) अदस् (iv) युष्मद् कूटम्
  1. Aअ-iii, इ-iv, उ-i, ए-ii
  2. Bअ-iv, इ-i, उ-ii, ए-iii
  3. Cअ-ii, इ-i, उ-iii, ए-iv
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) अ-iv, इ-i, उ-ii, ए-iii

Explanation

त्वयि 'युष्मद्' का, मह्यम् 'अस्मद्' का, तासु 'तद्' का और अमू 'अदस्' का रूप है; अतः अ-iv, इ-i, उ-ii, ए-iii सही है।

Q132BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“कृ” (डुकृञ् करणे) धातोः अधस्तनेषु शुद्धं रूपमस्ति -
  1. Aकुर्वाते
  2. Bकुरूतः
  3. Cकुरूषे
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) कुर्वाते

Explanation

डुकृञ् धातु का आत्मनेपद रूप 'कुर्वाते' शुद्ध है; (B) 'कुरूतः' और (C) 'कुरूषे' की वर्तनी अशुद्ध है, इसलिए (A) सही माना गया।

Q133BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
‘दृश्’ (दृशिर् प्रेक्षणे) धातोः लृट् लकारे मध्यमपुरूषे बहुवचने किं रूपं भवति?
  1. Aपश्यथ
  2. Bद्रष्टास्थ
  3. Cद्रक्ष्यथः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

लृट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन में रूप 'द्रक्ष्यथ' बनता है; (C) में 'द्रक्ष्यथः' विसर्ग के कारण अशुद्ध है, इसलिए कोई विकल्प सही नहीं।

Q134BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
‘श्रोता’ इति रूपं कस्यधातोः कस्मिन् लकारे, कस्मिन् वचने च भवति?
  1. A“श्रु” इत्यस्य धातोः लोट् लकारे प्रथमपुरूषस्य एकवचने
  2. B“श्रु” इत्यस्य धातोः लुट्लकारे प्रथमपुरूषस्य एकवचने
  3. C“श्रु” इत्यस्य धातोः ल्टलकारे मध्यमपुरूषस्य एकवचने
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) “श्रु” इत्यस्य धातोः लुट्लकारे प्रथमपुरूषस्य एकवचने

Explanation

'श्रोता' श्रु धातु का लुट् (अनद्यतन भविष्यत्) लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन का रूप है।

Q135BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“वारि” इत्यस्य शब्दस्य द्वितीयाविभक्तौ द्विवचने किं रूपं भवति?
  1. Aवारौ
  2. Bवारीणि
  3. Cवारीन्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

'वारि' का द्वितीया द्विवचन 'वारिणी' होता है, जो विकल्पों में नहीं है।

Q136BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
कस्मिन् वाच्ये कर्तरि तृतीया विभक्तिः, कर्मणि प्रथमा विभक्तिः, क्रिया च कर्मानुसारं भवति?
  1. Aकर्मवाच्ये
  2. Bभाववाच्ये
  3. Cकर्तृवाच्ये
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) कर्मवाच्ये

Explanation

कर्मवाच्य में कर्ता में तृतीया, कर्म में प्रथमा होती है और क्रिया कर्म के अनुसार चलती है।

Q137BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“मैंने ऋग्वेदादिभाष्य भूमिका पढी।” इत्यस्य कर्मवाच्ये अनुवादो भवति -
  1. Aअहं ऋग्वेदादिभाष्यभूमिकां पठितवान्।
  2. Bअहं ऋग्वेदादिभाष्यभूमिकां पठितम्।
  3. Cमया ऋग्वेदादिभाष्य भूमिका पठिता।
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) मया ऋग्वेदादिभाष्य भूमिका पठिता।

Explanation

कर्मवाच्य में कर्ता तृतीया में (मया), कर्म प्रथमा में (भूमिका) और क्रिया कर्म के अनुसार (पठिता) होती है; यह (C) में है।

Q138BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“धनिनोऽपि निरून्मादा युवानोऽपि न चञ्चताः। प्रभवोऽप्यप्रमत्तास्ते महामहिम शालिनः॥” इत्यत्र कतमोऽलङ्कारः?
  1. Aअन्योक्तिः
  2. Bविशेषोक्तिः
  3. Cअतिशयोक्तिः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) विशेषोक्तिः

Explanation

वाक्य में धन, यौवन और प्रभुता रूपी कारण होने पर भी मद या चञ्चलता रूपी कार्य नहीं होता; यह विशेषोक्ति अलङ्कार है।

Q139BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“प्रकृत्या हिमकोशाढ्यो दूरसूर्यश्चसाम्प्रतम्। यथार्थनामा सुव्यक्तं हिमवान् हिमवान् गिरिः॥” इत्यत्र कतमोऽलङ्कारः?
  1. Aयमक-अलङ्कार
  2. Bविभावना
  3. Cअनन्वयः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) यमक-अलङ्कार

Explanation

'हिमवान् हिमवान्' में एक ही शब्द दो भिन्न अर्थों में आया है (हिम वाला और पर्वत का नाम); यह यमक अलङ्कार है।

Q140BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“शुद्धान्तदुर्लभमिदं वपुराश्रमवासिनो यदि जनस्य। दूरीकृताः खलु गुणैरूद्यानलता वनलताभिः॥” अस्मिन् श्लोके किं छन्दः?
  1. Aइन्द्रवज्रा
  2. Bआर्या
  3. Cउपेन्द्रवज्रा
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) आर्या

Explanation

श्लोक मात्रा-गणना पर आधारित है, इसलिए यह आर्या छन्द है।

Q141BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“मुक्तेषु रश्मिषु निरायतपूर्वकाया, निष्कम्पचामरशिखा निभृतोच्चकर्णाः। आत्मोद्धतैरपि रजोभिरलङ्घनीया, धावन्त्यमी मृगजवाक्षमयैवरथ्याः॥” अस्मिन् श्लोके किं छन्दः?
  1. Aमालिनी
  2. Bशिखरिणी
  3. Cवसन्ततिलका
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) वसन्ततिलका

Explanation

श्लोक के प्रत्येक चरण में चौदह वर्ण हैं और गण त-भ-ज-ज-ग-ग हैं; यह वसन्ततिलका छन्द है।

Q142BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
आप कहाँ ठहरते हैं? इत्यस्य भाववाच्ये अनुवादो भवति -
  1. Aभवन्तः कुत्र तिष्ठान्ति?
  2. Bभवद्भिः कुत्र स्थीयते?
  3. Cभवद्भिः कुत्र स्थीयन्ते?
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) भवद्भिः कुत्र स्थीयते?

Explanation

भाववाच्य में कर्ता तृतीया में (भवद्भिः) और क्रिया प्रथम पुरुष एकवचन (स्थीयते) में होती है।

Q143BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
कस्मिन् वाच्ये सर्वेषु लकारेषु प्रथमपुरूषैकवचनस्यैव प्रयोगो भवति?
  1. Aभाववाच्ये
  2. Bकर्मवाच्ये
  3. Cकर्तृवाच्ये
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) भाववाच्ये

Explanation

भाववाच्य में सभी लकारों में केवल प्रथम पुरुष एकवचन का ही प्रयोग होता है।

Q144BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु संख्यावाचकपदेषु कस्य रूपाणि त्रिषु लिङ्गेषु समानानि, नित्य-बहुवचनान्ते च भवन्ति?
  1. Aपञ्चन्
  2. Bएकादशन्
  3. Cअष्टन्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

पञ्चन्, एकादशन् और अष्टन् जैसी संख्याओं के रूप तीनों लिङ्गों में समान होते हैं और वे नित्य बहुवचनान्त हैं; इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q145BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु कतमः शब्दः नित्य-बहुवचनान्तोऽस्ति?
  1. Aएकम् (1)
  2. Bद्वौ (2)
  3. Cनवन् (नव 79)
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

आधिकारिक कुञ्जी में (E) माना गया, क्योंकि विकल्प (C) में 'नवन्' के साथ संख्या गलत छपी है और एकम् व द्वौ नित्य बहुवचनान्त नहीं हैं।

Q146BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु ‘उपसर्ग संज्ञा’ विधायकं सूत्रमस्ति -
  1. Aउपसर्गादृति धातौ
  2. Bउपसर्गाः धातुयोगे
  3. Cउपसर्गाः क्रियायोगे
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) उपसर्गाः क्रियायोगे

Explanation

'उपसर्गाः क्रियायोगे' पाणिनि का उपसर्ग-संज्ञा बताने वाला सूत्र है।

Q147BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु कतमः पदसंज्ञकम् अस्ति?
  1. Aसुरेशः
  2. Bभवति
  3. Cप्र
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

'सुप्तिङन्तं पदम्' के अनुसार सुरेशः (सुबन्त) और भवति (तिङन्त) दोनों पद हैं, इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q148BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
‘सच्चित्’ अस्मिन् पदे कतमा सन्धि रस्ति?
  1. Aअच् सन्धिः
  2. Bहल् सन्धिः
  3. Cविसर्ग सन्धिः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) हल् सन्धिः

Explanation

'सत् + चित्' में त् के स्थान पर श्चुत्व से च् होता है; यह हल् (व्यञ्जन) सन्धि है।

Q149BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10
“सर्वस्मिन्नात्मास्ति” इत्यत्र कतम आधारः?
  1. Aअभिव्यापकः
  2. Bऔपश्लेषिकः
  3. Cवैषयिकः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अभिव्यापकः

Explanation

'सर्वस्मिन् आत्मा अस्ति' में आत्मा सब में व्याप्त है, इसलिए यहाँ अभिव्यापक आधार है।

Practise it as a real test

Reading answers is not the same as solving under time pressure. Attempt BPSC TRE 3.0 (2024) Sanskrit Class 9-10 — Previous Year Paper online with the real 150-minute timer and marking scheme to get your score and all-India rank, or browse the other tests in the BPSC TRE Sanskrit (Class 9-10) Mock Test & PYQ.