Previous Year Paper · Questions with answers

BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 — Previous Year Paper

All 120 questions of BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 — Previous Year Paper with the correct answer from the official answer key and a solution, in English and Hindi. Read them free on UTpaper, or attempt the paper as a timed online test.

  • 120 questions
  • 120 explained
  • Official answer key
  • Free

General Studies 40 questions

Q1BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
10 years ago the ratio of ages of Ramesh and Rajeev was 1 : 3. 5 years hence this ratio will become 2 : 3. What is the ratio of their ages at present?10 वर्ष पूर्व रमेश एवं राजीव की आयु का अनुपात 1 : 3 था। अब से 5 वर्ष पश्चात् यह अनुपात 2 : 3 हो जायेगा। वर्तमान में उनकी आयु का अनुपात क्या है?
  1. A2 : 52 : 5
  2. B3 : 53 : 5
  3. C1 : 21 : 2
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 3 : 53 : 5

Explanation

Let the present ages be R and J. (R − 10) : (J − 10) = 1 : 3 gives J = 3R − 20; (R + 5) : (J + 5) = 2 : 3 gives 3R + 15 = 6R − 30, so R = 15 and J = 25. The ratio is 15 : 25 = 3 : 5.माना रमेश और राजीव की वर्तमान आयु R और J है। पहली शर्त से J = 3R − 20 और दूसरी से 3R + 15 = 6R − 30, अतः R = 15 और J = 25। अनुपात 15 : 25 = 3 : 5 है।

Q2BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
If I walk with a speed of 5 km per hour from my house to the station, my train would have left the station 7 minutes before my arrival. But, if I walk with a speed of 6 km per hour, I will reach the station 5 minutes before the departure of my train. Accordingly, what is the distance between my house and the station?यदि मैं अपने घर से 5 कि.मी. प्रति घंटा की गति से स्टेशन के लिए चलता हूँ, तो मेरी गाड़ी मेरे स्टेशन पहुँचने से 7 मिनट पहले छूट चुकी होती है। किन्तु यदि मैं 6 कि.मी. प्रति घंटा की गति से चलता हूँ, तो मैं स्टेशन पर गाड़ी के छूटने से 5 मिनट पहले पहुँच जाता हूँ। तदनुसार, मेरे घर और स्टेशन के बीच की दूरी क्या है?
  1. A7 km7 कि.मी.
  2. B6.5 km6.5 कि.मी.
  3. C6 km6 कि.मी.
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 6 km6 कि.मी.

Explanation

The extra time between the two walks is 7 + 5 = 12 minutes = 1/5 hour. So d/5 − d/6 = 1/5, i.e. d/30 = 1/5 and d = 6 km.दोनों स्थितियों में समय का अन्तर 7 + 5 = 12 मिनट = 1/5 घंटा है। अतः d/5 − d/6 = 1/5, यानी d/30 = 1/5 और d = 6 कि.मी.।

Q3BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The average monthly income of P and Q is ₹5,050. The average monthly income of Q and R is ₹6,250 and the average monthly income of P and R is ₹5,200. The monthly income of P isP और Q की औसत मासिक आय ₹5,050 है। Q और R की औसत मासिक आय ₹6,250 है तथा P और R की औसत मासिक आय ₹5,200 है। P की मासिक आय है
  1. A₹3,500₹3,500
  2. B₹4,050₹4,050
  3. C₹4,000₹4,000
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) ₹4,000₹4,000

Explanation

P + Q = 10,100, Q + R = 12,500 and P + R = 10,400. Adding gives P + Q + R = 16,500, so P = 16,500 − 12,500 = ₹4,000.P + Q = 10,100, Q + R = 12,500 और P + R = 10,400। जोड़ने पर P + Q + R = 16,500, अतः P = 16,500 − 12,500 = ₹4,000।

Q4BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
If 30% of P is added to 40% of Q, it becomes 80% of Q. Accordingly, what is the percentage of Q with respect to P ?यदि P का 30%, Q के 40% में जोड़ दिया जाय, तो वह Q का 80% हो जाता है। तदनुसार Q, P का कितना प्रतिशत है?
  1. A40%40%
  2. B50%50%
  3. C75%75%
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 75%75%

Explanation

0.3P + 0.4Q = 0.8Q gives 0.3P = 0.4Q, so Q/P = 3/4 = 75%.0.3P + 0.4Q = 0.8Q से 0.3P = 0.4Q, अतः Q/P = 3/4 = 75%।

Q5BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
A sum of money is to be distributed among A, B, C, D in the proportion of 5 : 2 : 4 : 3. If C gets ₹1,000 more than D, what is B’s share?A, B, C, D के बीच 5 : 2 : 4 : 3 के अनुपात में धन का वितरण किया जाना है। यदि C को D से ₹1,000 अधिक मिलते हैं, तो B का हिस्सा क्या है?
  1. A₹500₹500
  2. B₹1,500₹1,500
  3. C₹2,000₹2,000
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) ₹2,000₹2,000

Explanation

C − D = (4 − 3) parts = ₹1,000, so one part is ₹1,000 and B's share is 2 parts = ₹2,000.C − D = (4 − 3) भाग = ₹1,000, इसलिए एक भाग ₹1,000 का है और B का हिस्सा 2 भाग = ₹2,000 है।

Q6BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
A shopkeeper gives a discount of 5% on the selling price of a watch. If he gives a discount of 6%, he will earn a profit which is ₹15 less than before. Accordingly, what is the marked selling price of that watch?एक दुकानदार एक घड़ी बेचते समय बिक्री मूल्य पर 5% छूट देता है। यदि वह उस पर 6% छूट दे देता है, तो उसे पहले से ₹15 कम का लाभ मिलेगा। तदनुसार, उस घड़ी का अंकित बिक्री मूल्य क्या है?
  1. A₹1,400₹1,400
  2. B₹1,500₹1,500
  3. C₹1,800₹1,800
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) ₹1,500₹1,500

Explanation

The extra 1% discount reduces the profit by ₹15, so 1% of the marked price is ₹15 and the marked price is ₹1,500.अतिरिक्त 1% छूट से लाभ ₹15 घटता है, अतः अंकित मूल्य का 1% = ₹15 और अंकित मूल्य ₹1,500 है।

Q7BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Three numbers are in the ratio 3 : 4 : 5. The total of the largest and the smallest numbers is equal to the other number plus 52. Accordingly, which is the smallest number?तीन संख्याएँ 3 : 4 : 5 के अनुपात में हैं। उनमें सबसे बड़ी एवं सबसे छोटी संख्याओं का योग, दूसरी संख्या तथा 52 के योग के बराबर है। तदनुसार, सबसे छोटी संख्या कौन-सी है?
  1. A2727
  2. B3939
  3. C5252
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 3939

Explanation

Let the numbers be 3k, 4k, 5k. Then 3k + 5k = 4k + 52, so k = 13 and the smallest number is 39.संख्याएँ 3k, 4k, 5k मानें। 3k + 5k = 4k + 52 से k = 13, अतः सबसे छोटी संख्या 39 है।

Q8BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
If 2²ⁿ⁻¹ = 1/8ⁿ⁻³, then the value of n isयदि 2²ⁿ⁻¹ = 1/8ⁿ⁻³, तो n का मान है
  1. A33
  2. B22
  3. C–2–2
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 22

Explanation

2²ⁿ⁻¹ = 1/8ⁿ⁻³ = 2⁻³⁽ⁿ⁻³⁾, so 2n − 1 = −3n + 9, giving n = 2.2²ⁿ⁻¹ = 1/8ⁿ⁻³ = 2⁻³⁽ⁿ⁻³⁾, अतः 2n − 1 = −3n + 9, जिससे n = 2।

Q9BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which of the following photo- electric devices is the most suitable for digital applications?निम्नलिखित में से कौन-सा फोटो-इलेक्ट्रिक उपकरण डिजिटल अनुप्रयोगों के लिए सबसे उपयुक्त है?
  1. APhoto-voltaic cellफोटो-वोल्टिक सेल
  2. BPhoto-emissive cellफोटो-उत्सर्जक सेल
  3. CPhoto-diodeफोटो-डायोड
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Photo-voltaic cellफोटो-वोल्टिक सेल

Explanation

Note: the official key gives (A) photo-voltaic cell; photodiodes are usually preferred for digital (switching) uses because of their very fast response, so this key is doubtful. Key kept as published.टिप्पणी: आधिकारिक कुंजी (A) फोटो-वोल्टिक सेल देती है; डिजिटल (स्विचिंग) उपयोग के लिए सामान्यतः तीव्र अनुक्रिया के कारण फोटो-डायोड को वरीयता दी जाती है, इसलिए यह कुंजी संदिग्ध है। कुंजी जस की तस रखी गई है।

Q10BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The critical mass of a fissionable material isकिसी विखण्डनीय द्रव्य का क्रान्तिक द्रव्यमान होगा
  1. Aone kilogram equivalentएक किलोग्राम समतुल्य
  2. Bthe minimum mass needed for chain reactionशृंखला अभिक्रिया हेतु आवश्यक न्यूनतम द्रव्यमान
  3. Cthe rest mass equivalent to 10¹⁰ joules10¹⁰ जूल के समतुल्य विराम द्रव्यमान
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) the minimum mass needed for chain reactionशृंखला अभिक्रिया हेतु आवश्यक न्यूनतम द्रव्यमान

Explanation

The critical mass is the minimum mass of fissionable material needed to sustain a chain reaction.क्रान्तिक द्रव्यमान विखण्डनीय पदार्थ का वह न्यूनतम द्रव्यमान है जो शृंखला अभिक्रिया बनाए रखने के लिए आवश्यक है।

Q11BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which of the following gases is used to force the ripening of fruits?फलों को जबरदस्ती पकाने के लिए निम्नलिखित में से किस गैस का उपयोग किया जाता है?
  1. AEthaneईथेन
  2. BEthyleneएथिलीन
  3. CMethyleneमेथिलीन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Ethyleneएथिलीन

Explanation

Ethylene is the plant hormone/gas used to ripen fruits artificially.फलों को कृत्रिम रूप से पकाने के लिए एथिलीन गैस का उपयोग किया जाता है।

Q12BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which one of the following has zero octane number?निम्नलिखित में से किसकी ऑक्टेन संख्या शून्य है?
  1. AIso-octaneआइसो-ऑक्टेन
  2. BNeo-octaneनिओ-ऑक्टेन
  3. Cn-octanen-ऑक्टेन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

Zero octane number is assigned to n-heptane (iso-octane is 100); none of the given options is n-heptane, so the answer is None of the above.शून्य ऑक्टेन संख्या n-हेप्टेन की मानी जाती है (आइसो-ऑक्टेन की 100); दिए गए विकल्पों में यह नहीं है, इसलिए उत्तर 'उपर्युक्त में से कोई नहीं' है।

Q13BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The edible part of Litchis isलीची का खाद्य भाग है
  1. Aarilएरिल
  2. Bthalamusथैलेमस
  3. Cseed coatबीज कोट
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) arilएरिल

Explanation

The edible part of the litchi is the fleshy aril around the seed.लीची का खाने योग्य भाग बीज के चारों ओर का गूदेदार एरिल है।

Q14BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The physical process involved in the release of molecular oxygen from leaves isआणविक ऑक्सीजन का पत्तियों से निकलना कौन-सी भौतिक क्रिया है?
  1. Adiffusionविसरण
  2. Btranspirationवाष्पोत्सर्जन
  3. Cosmosisपरासरण
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) diffusionविसरण

Explanation

Oxygen leaves the leaf through the stomata by simple diffusion along its concentration gradient.ऑक्सीजन रन्ध्रों के माध्यम से सान्द्रता प्रवणता के अनुदिश विसरण द्वारा पत्तियों से बाहर निकलती है।

Q15BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The process of finding the relative location of genes on a chromosome is calledकिसी गुणसूत्र पर जीनों की आपेक्षिक स्थिति ज्ञात करने की प्रक्रिया कहलाती है
  1. Agenome walkingजीनोम का चलना
  2. Bchromosome walkingगुणसूत्र का चलना
  3. Cgene mappingजीन मानचित्रण
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) gene mappingजीन मानचित्रण

Explanation

Determining the relative positions of genes on a chromosome is called gene mapping.गुणसूत्र पर जीनों की आपेक्षिक स्थिति ज्ञात करने की प्रक्रिया जीन मानचित्रण कहलाती है।

Q16BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Spore mother cell in bryophytes isब्रायोफाइट में बीजाणु मातृ कोशिका होती है
  1. Ahaploidअगुणित
  2. Bdiploidद्विगुणित
  3. Ctriploidत्रिगुणित
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) diploidद्विगुणित

Explanation

The spore mother cell is a diploid (2n) cell of the sporophyte which divides by meiosis to form haploid spores.बीजाणु मातृ कोशिका बीजाणुउद्भिद की द्विगुणित (2n) कोशिका होती है, जो अर्धसूत्री विभाजन से अगुणित बीजाणु बनाती है।

Q17BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
In which year was NGT (National Green Tribunal) for protection of environment and forest established by the Government of India?भारत सरकार द्वारा पर्यावरण और वन की सुरक्षा के लिए किस वर्ष NGT (नैशनल ग्रीन ट्रिब्यूनल) की स्थापना की गई थी?
  1. A20102010
  2. B20112011
  3. C20122012
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 20102010

Explanation

The National Green Tribunal was established in 2010 under the NGT Act, 2010.राष्ट्रीय हरित अधिकरण (NGT) की स्थापना 2010 में NGT अधिनियम, 2010 के अन्तर्गत की गई थी।

Q18BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which city of India started first under-water metro?भारत के किस शहर ने सबसे पहले पानी के नीचे मेट्रो की शुरुआत की?
  1. AKochiकोच्चि
  2. BVisakhapatnamविशाखापत्तनम
  3. CBengaluruबेंगलुरु
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

India's first under-water metro section is in Kolkata (Hooghly river), which is not among options A-C, so the answer is None of the above.भारत की पहली जल-नीचे मेट्रो कोलकाता (हुगली नदी के नीचे) में है, जो विकल्प A-C में नहीं है, इसलिए उत्तर 'उपर्युक्त में से कोई नहीं' है।

Q19BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Under India’s G20 Presidency, where was the Tourism Working Group Meeting held?भारत की G20 अध्यक्षता में पर्यटन कार्यसमूह की बैठक कहाँ हुई थी?
  1. APatna (Bihar)पटना (बिहार)
  2. BSrinagar (Jammu and Kashmir)श्रीनगर (जम्मू और कश्मीर)
  3. CRamnagar (Uttarakhand)रामनगर (उत्तराखंड)
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Srinagar (Jammu and Kashmir)श्रीनगर (जम्मू और कश्मीर)

Explanation

The Tourism Working Group meeting of India's G20 Presidency was held in Srinagar, Jammu and Kashmir.भारत की G20 अध्यक्षता में पर्यटन कार्यसमूह की बैठक श्रीनगर (जम्मू और कश्मीर) में हुई थी।

Q20BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who among the following got the Silver Medal in the National Under-17 Girls Wrestling Championship?इनमें से किसने राष्ट्रीय अंडर-17 बालिका कुश्ती चैम्पीयनशिप में रजत पदक प्राप्त किया?
  1. ALiza Tomarलीज़ा तोमर
  2. BNirjalaनिर्जला
  3. CPushpa Yadavपुष्पा यादव
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Nirjalaनिर्जला

Explanation

As per the official key, Nirjala won the silver medal in the National Under-17 Girls Wrestling Championship.आधिकारिक कुंजी के अनुसार राष्ट्रीय अंडर-17 बालिका कुश्ती चैम्पीयनशिप में रजत पदक निर्जला ने जीता।

Q21BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who won the International Booker Prize, 2022 for the novel, Tomb of Sand ?उपन्यास टॉम्ब ऑफ सैंड के लिए अन्तर्राष्ट्रीय बुकर पुरस्कार, 2022 किसने जीता?
  1. AGeetanjali Shree and Daisy Rockwellगीतांजलि श्री और डेज़ी रॉकवेल
  2. BDavid Diop and Anna Moschovakisडेविड डिओप और अन्ना मोस्कोवाकिस
  3. CMarilyn Booth and Jokha Alharthiमैरीलिन बूथ और जोखा अल्हार्थी
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Geetanjali Shree and Daisy Rockwellगीतांजलि श्री और डेज़ी रॉकवेल

Explanation

The International Booker Prize 2022 for 'Tomb of Sand' went to author Geetanjali Shree and translator Daisy Rockwell.‘टॉम्ब ऑफ सैंड’ के लिए अन्तर्राष्ट्रीय बुकर पुरस्कार 2022 गीतांजलि श्री और अनुवादक डेज़ी रॉकवेल को मिला।

Q22BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who was the Chief Guest on India’s 74th Republic Day?भारत के 74वें गणतंत्र दिवस पर कौन मुख्य अतिथि थे?
  1. AMohammed bin Salmanमोहम्मद बिन सलमान
  2. BAbdel Fattah El-Sisiअब्देल फतह अल-सिसी
  3. CSheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoumशेख मोहम्मद बिन राशिद अल मकतूम
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Abdel Fattah El-Sisiअब्देल फतह अल-सिसी

Explanation

Egyptian President Abdel Fattah El-Sisi was the Chief Guest at India's 74th Republic Day (2023).भारत के 74वें गणतंत्र दिवस (2023) पर मिस्र के राष्ट्रपति अब्देल फतह अल-सिसी मुख्य अतिथि थे।

Q23BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
In which district of Bihar, the first floating solar power plant has been built?बिहार के किस ज़िले में प्रथम तैरता हुआ सोलर ऊर्जा संयंत्र बनाया गया है?
  1. ADarbhangaदरभंगा
  2. BWest Champaranपश्चिम चम्पारण
  3. CMadhubaniमधुबनी
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Darbhangaदरभंगा

Explanation

Bihar's first floating solar power plant was built in Darbhanga.बिहार का पहला तैरता सोलर ऊर्जा संयंत्र दरभंगा में बनाया गया।

Q24BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which of the following has got GI Tag in Bihar?बिहार में निम्नलिखित में से किसे GI टैग मिला है?
  1. AMaghai Paanमगही पान
  2. BBasmati Riceबासमती चावल
  3. CChanderi Sareeचंदेरी साड़ी
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Maghai Paanमगही पान

Explanation

Maghai Paan (Magahi betel leaf) has the GI tag in Bihar; Basmati rice and Chanderi saree belong to other regions.बिहार में मगही पान को GI टैग मिला है; बासमती चावल और चंदेरी साड़ी अन्य क्षेत्रों से जुड़े हैं।

Q25BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Match List–I with List–II : List–I a. Char b. Kankar c. Kayal d. Mand List–II 1. Punjab plain 2. Delta 3. Bangar 4. Coastal plain Select the correct answer using the codes given below.सूची-I को सूची-II से सुमेलित कीजिए : सूची–I a. चार b. कंकर c. कायल d. मांड सूची–II 1. पंजाब का मैदान 2. डेल्टा 3. बांगर 4. तटीय मैदान नीचे दिए गए कूट का प्रयोग कर सही उत्तर चुनिए।
  1. Aa-1, b-4, c-2, d-3a-1, b-4, c-2, d-3
  2. Ba-2, b-3, c-4, d-1a-2, b-3, c-4, d-1
  3. Ca-3, b-1, c-4, d-2a-3, b-1, c-4, d-2
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) a-2, b-3, c-4, d-1a-2, b-3, c-4, d-1

Explanation

As per the official key the correct matching is a-2, b-3, c-4, d-1 (Char - Delta, Kankar - Bangar, Kayal - Coastal plain, Mand - Punjab plain).आधिकारिक कुंजी के अनुसार सही सुमेल a-2, b-3, c-4, d-1 है (चार - डेल्टा, कंकर - बांगर, कायल - तटीय मैदान, मांड - पंजाब का मैदान)।

Q26BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which of the following tributaries does not join Brahmaputra river from north?निम्नलिखित में से कौन-सी सहायक नदी ब्रह्मपुत्र से उत्तर दिशा से नहीं मिलती है?
  1. ASubansiriसुबनसिरी
  2. BBelsiriबेलसिरी
  3. CManasमानस
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (E) None of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं

Explanation

Subansiri, Belsiri and Manas all join the Brahmaputra from the north, so none of the options is a tributary that does not join from the north.सुबनसिरी, बेलसिरी और मानस तीनों ब्रह्मपुत्र से उत्तर दिशा से मिलती हैं, इसलिए कोई भी विकल्प ऐसी सहायक नदी नहीं है जो उत्तर से न मिलती हो।

Q27BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Likhapani glacier is located in which State of India?लिखापानी हिमनद भारत के निम्नलिखित में से किस राज्य में स्थित है?
  1. AArunachal Pradeshअरुणाचल प्रदेश
  2. BHimachal Pradeshहिमाचल प्रदेश
  3. CSikkimसिक्किम
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Arunachal Pradeshअरुणाचल प्रदेश

Explanation

As per the official key, the Likhapani glacier is located in Arunachal Pradesh.आधिकारिक कुंजी के अनुसार लिखापानी हिमनद अरुणाचल प्रदेश में स्थित है।

Q28BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Magadha and Anga plains are parts ofमगध एवं अंग का मैदान किसके हिस्से हैं?
  1. Aupper Ganga plainऊपरी गंगा का मैदान
  2. Bmiddle Ganga plainमध्य गंगा का मैदान
  3. Clower Ganga plainनिम्न गंगा का मैदान
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) middle Ganga plainमध्य गंगा का मैदान

Explanation

The Magadha and Anga plains of Bihar are part of the middle Ganga plain.बिहार के मगध और अंग के मैदान मध्य गंगा मैदान के भाग हैं।

Q29BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which of the following pairs of waterfalls and rivers is not correctly matched?जलप्रपात और नदी के निम्नलिखित जोड़ों में से कौन-सा जोड़ा सही सुमेलित नहीं है?
  1. AJog—Sharavatiजोग—शरावती
  2. BKapildhara—Kaveriकपिलधारा—कावेरी
  3. CDhuandhar—Godavariधुआँधार—गोदावरी
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (D) More than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक

Explanation

Kapildhara and Dhuandhar are both waterfalls on the Narmada, so both pairs B and C are wrongly matched; hence more than one option is correct.कपिलधारा और धुआँधार दोनों नर्मदा नदी पर हैं, इसलिए जोड़े B और C दोनों गलत हैं; अतः एक से अधिक विकल्प सही हैं।

Q30BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Arrange the following seaports of India from north to south : 1. Kakinada 2. Machilipatnam 3. Nagapattinam 4. Visakhapatnam Select the correct answer using the codes given below.भारत के निम्नलिखित बंदरगाहों को उत्तर से दक्षिण दिशा में व्यवस्थित कीजिए : 1. काकीनाड़ा 2. मछलीपट्टनम 3. नागपट्टिनम 4. विशाखापत्तनम नीचे दिए गए कूट का प्रयोग कर सही उत्तर चुनिए।
  1. A1, 2, 3, 41, 2, 3, 4
  2. B4, 1, 2, 34, 1, 2, 3
  3. C1, 3, 2, 41, 3, 2, 4
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 4, 1, 2, 34, 1, 2, 3

Explanation

From north to south the ports are Visakhapatnam, Kakinada, Machilipatnam and Nagapattinam: 4, 1, 2, 3.उत्तर से दक्षिण क्रम: विशाखापत्तनम, काकीनाड़ा, मछलीपट्टनम और नागपट्टिनम, यानी 4, 1, 2, 3।

Q31BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The Agreement of Kosi Irrigation and Hydroelectricity Plan in 1954 was signed between which two countries?1954 में किन दो देशों के बीच कोसी सिंचाई एवं जलविद्युत् परियोजना समझौता हस्ताक्षरित हुआ था?
  1. AIndia and Bangladeshभारतवर्ष और बांग्लादेश
  2. BIndia and Chinaभारतवर्ष और चीन
  3. CIndia and Nepalभारतवर्ष और नेपाल
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) India and Nepalभारतवर्ष और नेपाल

Explanation

The Kosi Agreement of 1954 was signed between India and Nepal.1954 का कोसी समझौता भारत और नेपाल के बीच हुआ था।

Q32BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
In which climatic division does Bihar fall as per R. L. Singh’s classification scheme?आर.एल. सिंह के वर्गीकरण स्कीम के अनुसार, बिहार किस प्रकार के जलवायु प्रदेश में आता है?
  1. AHumid south-eastआर्द्र दक्षिण-पूर्व
  2. BSubhumid transitionalउपार्द्र संक्रमणकालीन
  3. CSubhumid continentalउपार्द्र महाद्वीपीय
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Subhumid transitionalउपार्द्र संक्रमणकालीन

Explanation

As per R. L. Singh's classification the Bihar plain falls in the sub-humid transitional climatic region.आर. एल. सिंह के वर्गीकरण के अनुसार बिहार का मैदान उपार्द्र संक्रमणकालीन जलवायु प्रदेश में आता है।

Q33BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
In which Session of the Indian National Congress was the resolution of ‘Purna Swaraj’ adopted?भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस के किस अधिवेशन में ‘पूर्ण स्वराज’ का सिद्धान्त गृहीत हुआ था?
  1. AKanpur Session, 1925कानपुर अधिवेशन, 1925
  2. BLahore Session, 1929लाहौर अधिवेशन, 1929
  3. CKarachi Session, 1931कराची अधिवेशन, 1931
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Lahore Session, 1929लाहौर अधिवेशन, 1929

Explanation

The 'Purna Swaraj' resolution was adopted at the Lahore Session of 1929 (Jawaharlal Nehru presiding).‘पूर्ण स्वराज’ का प्रस्ताव 1929 के लाहौर अधिवेशन (अध्यक्ष जवाहरलाल नेहरू) में पारित हुआ।

Q34BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
What was an initial objective of ‘Kuka Movement’ in Punjab?पंजाब में ‘कूका आन्दोलन’ का प्रारम्भिक उद्देश्य क्या था?
  1. ATo purify the Sikh religionसिक्ख धर्म को परिष्कृत करना
  2. BTo gain political power in Punjabपंजाब में राजनीतिक शक्ति प्राप्त करना
  3. COrganization of peasant movementकृषक आन्दोलन का संगठन
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) To purify the Sikh religionसिक्ख धर्म को परिष्कृत करना

Explanation

The Kuka (Namdhari) Movement began as a Sikh reform movement aiming to purify the Sikh religion.कूका (नामधारी) आन्दोलन आरम्भ में सिक्ख धर्म को शुद्ध करने का सुधार आन्दोलन था।

Q35BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who described the Revolt of 1857 as the ‘First Indian War of Independence’?1857 के विद्रोह को किसके द्वारा ‘प्रथम भारतीय स्वतंत्रता संग्राम’ के रूप में वर्णित किया गया था?
  1. AV. D. Savarkarवी.डी. सावरकर
  2. BBal Gangadhar Tilakबाल गंगाधर तिलक
  3. CBipin Chandra Palबिपिन चन्द्र पाल
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) V. D. Savarkarवी.डी. सावरकर

Explanation

V. D. Savarkar called the Revolt of 1857 the 'First War of Indian Independence' in his book.वी. डी. सावरकर ने अपनी पुस्तक में 1857 के विद्रोह को ‘प्रथम भारतीय स्वतंत्रता संग्राम’ कहा।

Q36BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Where was the first instance of organized non-cooperation in the history of Indian peasantry held?भारतीय किसानों के इतिहास में संगठित असहयोग का प्रथम उदाहरण कहाँ घटित हुआ था?
  1. ABihar and Bengalबिहार और बंगाल
  2. BMadras Presidencyमद्रास प्रेसीडेंसी
  3. CPunjab Provinceपंजाब प्रॉविन्स
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) Bihar and Bengalबिहार और बंगाल

Explanation

The first organized non-cooperation by peasants was the indigo (Neel) revolt of Bihar and Bengal.किसानों का संगठित असहयोग का पहला उदाहरण बिहार और बंगाल का नील विद्रोह था।

Q37BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Which portfolio did Dr. Rajendra Prasad hold during the Interim Government of 1946?वर्ष 1946 में बनी अन्तरिम सरकार में डॉ. राजेन्द्र प्रसाद के पास कौन-सा विभाग था?
  1. ADefenceरक्षा
  2. BHomeगृह
  3. CFood and Agricultureखाद्य एवं कृषि
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Food and Agricultureखाद्य एवं कृषि

Explanation

Dr. Rajendra Prasad held the Food and Agriculture portfolio in the 1946 Interim Government.1946 की अन्तरिम सरकार में डॉ. राजेन्द्र प्रसाद के पास खाद्य एवं कृषि विभाग था।

Q38BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who among the following particularly urged Gandhiji to visit Champaran to witness the miseries of the Ryots?गाँधीजी को विशेष रूप से चम्पारण आने और वहाँ के कृषकों की दयनीय स्थिति को देखने हेतु किसने अनुग्रह किया था?
  1. ABrijkishore Prasadबृजकिशोर प्रसाद
  2. BRajkumar Shuklaराजकुमार शुक्ल
  3. CSukhram Ganeshसुखराम गणेश
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (B) Rajkumar Shuklaराजकुमार शुक्ल

Explanation

Rajkumar Shukla, a Champaran indigo farmer, persuaded Gandhiji to visit Champaran.चम्पारण के नील कृषक राजकुमार शुक्ल ने गाँधीजी से चम्पारण आने का अनुरोध किया।

Q39BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
The ‘Day of Deliverance’ was observed by the Muslim League on which date?मुस्लिम लीग द्वारा किस तिथि को ‘मुक्ति दिवस’ मनाया गया था?
  1. A22nd December, 193922 दिसम्बर, 1939
  2. B17th October, 193917 अक्तूबर, 1939
  3. C22nd December, 194022 दिसम्बर, 1940
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 22nd December, 193922 दिसम्बर, 1939

Explanation

The Muslim League observed the 'Day of Deliverance' on 22 December 1939 after the Congress ministries resigned.कांग्रेस मंत्रिमंडलों के त्यागपत्र के बाद मुस्लिम लीग ने 22 दिसम्बर 1939 को ‘मुक्ति दिवस’ मनाया।

Q40BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 · General Studies
Who laid the foundation stone of National College and Bihar Vidyapeeth?नैशनल कॉलेज और बिहार विद्यापीठ का शिलान्यास किसने किया था?
  1. ADr. Rajendra Prasadडॉ. राजेन्द्र प्रसाद
  2. BMaulana Abdul Bariमौलाना अब्दुल बारी
  3. CMahatma Gandhiमहात्मा गाँधी
  4. DMore than one of the aboveउपर्युक्त में से एक से अधिक
  5. ENone of the aboveउपर्युक्त में से कोई नहीं
Show answerHide answer

Correct answer: (C) Mahatma Gandhiमहात्मा गाँधी

Explanation

Mahatma Gandhi laid the foundation stone of the National College and Bihar Vidyapeeth in Patna (1921).महात्मा गाँधी ने पटना में नैशनल कॉलेज और बिहार विद्यापीठ (1921) का शिलान्यास किया था।

Sanskrit 80 questions

Q41BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
यौवनप्रभवं तमः कीदृशो भवति?
  1. Aअरत्नालोकच्छेद्यम्
  2. Bअहङ्कारजन्यः
  3. Cमहोजन्यः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अरत्नालोकच्छेद्यम्

Explanation

कादम्बरी के शुकनासोपदेश में कहा गया है कि यौवन से उत्पन्न अज्ञान-अन्धकार रत्नों के प्रकाश से भी नहीं मिटता (अरत्नालोकच्छेद्य)। इसलिए (A) सही है।

Q42BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
अधोलिखितेषु शुकनासोपदेशानुसारं का अनर्थपरम्परा नास्ति?
  1. Aअभिनवयौवनत्वम्
  2. Bअमानुषशक्तित्वम्
  3. Cअप्रतिमरूपत्वम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

शुकनासोपदेश में नवयौवन, अलौकिक शक्ति और अनुपम रूप तीनों को अनर्थों की परम्परा बताया गया है। इसलिए "अनर्थपरम्परा नहीं है" वाला कोई विकल्प नहीं बचता। अतः (E)।

Q43BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
कं ब्रह्मापि रञ्जयितुम् असमर्थः? नीतिशतकमधिकृत्य उत्तरं लिखत।
  1. Aमोहग्रस्तं जनम्
  2. Bअज्ञानोपहितं जनम्
  3. Cक्रुधं भुजङ्गम् इव नरम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

नीतिशतक के अनुसार अधकचरे ज्ञान से अहंकारी बने व्यक्ति को ब्रह्मा भी प्रसन्न नहीं कर सकते (ज्ञानलवदुर्विदग्ध)। यह उत्तर दिए गए तीनों विकल्पों में नहीं है, इसलिए आधिकारिक उत्तर (E) है।

Q44BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘नीतिशतकम्’ इत्यनुसारं किं विभूषणम् अस्ति—अपण्डितानाम्?
  1. Aज्ञानम्
  2. Bमौनम्
  3. Cअध्ययनम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) मौनम्

Explanation

नीतिशतक का वचन है "मौनं विभूषणम् अपण्डितानाम्", अर्थात् मूर्खों के लिए चुप रहना ही आभूषण है। उत्तर (B)।

Q45BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु भगवद्गीता-अनुसारम् आत्मनो विशेषणं नास्ति
  1. Aअच्छेद्यः
  2. Bअनित्यः
  3. Cअदाह्यः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) अनित्यः

Explanation

गीता में आत्मा को अच्छेद्य, अदाह्य, अक्लेद्य, अशोष्य और नित्य कहा गया है; "अनित्य" उसका विशेषण नहीं है। उत्तर (B)।

Q46BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
अधोऽङ्कितेषु भगवद्गीता-अनुसारम् आत्मनो विशेषणमस्ति
  1. Aअजः
  2. Bअशाश्वतः
  3. Cव्यक्तः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) अजः

Explanation

गीता में आत्मा को अज (अजन्मा), नित्य, शाश्वत और अव्यक्त कहा गया है। दिए गए विकल्पों में केवल "अजः" आत्मा का विशेषण है। उत्तर (A)।

Q47BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ। ______ सोऽमृतत्वाय कल्पते॥ अस्मिन् श्लोके निम्नाङ्कितेषु किमस्ति पदपूर्त्यर्थकं वाक्यांशम्? भगवद्गीतानुसारमुत्तरयत।
  1. Aकथं स पुरुषः पार्थ!
  2. Bविनाशमव्ययस्यास्य
  3. Cसमदुःखसुखं धीरं
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) समदुःखसुखं धीरं

Explanation

गीता (2.15) का श्लोक है "यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ। समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते॥" खाली स्थान की पूर्ति "समदुःखसुखं धीरं" से होती है। उत्तर (C)।

Q48BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
बुद्धचरिततृतीयसर्गस्य किं नाम?
  1. Aअन्तःपुरविलापः
  2. Bसंवेगोत्पत्तिः
  3. Cअन्तःपुरविहारः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) संवेगोत्पत्तिः

Explanation

अश्वघोष के बुद्धचरित के तृतीय सर्ग का नाम "संवेगोत्पत्ति" है, जिसमें सिद्धार्थ के मन में संसार से वैराग्य उत्पन्न होता है। उत्तर (B)।

Q49BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“बहिःप्रयाणाय चकार बुद्धिमन्तर्गृहे नाग इवावरुद्धः।” इत्यत्र ‘नाग’ इत्यस्य कोऽर्थः?
  1. Aसर्पः
  2. Bपर्वतः
  3. Cहस्तिः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) हस्तिः

Explanation

श्लोकांश में राजकुमार के घर में रोके जाने की तुलना बाँधे गए "नाग" से की गई है; नाग का एक अर्थ हाथी (हस्ती) है। आधिकारिक उत्तर (C)।

Q50BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“कोटरसम्भवापि मधुकरी पुष्करमधुकमेव अभिलषति” अभिज्ञानशाकुन्तले चतुर्थाङ्के कस्येदं कथनम्?
  1. Aकण्वस्य
  2. Bप्रियम्वदायाः
  3. Cअनसूयायाः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) प्रियम्वदायाः

Explanation

अभिज्ञानशाकुन्तल के चतुर्थ अंक में यह कथन प्रियम्वदा का है। उत्तर (B)।

Q51BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“अर्थो हि कन्या परकीय एव” अभिज्ञानशाकुन्तले चतुर्थाङ्के कस्येदं कथनम्?
  1. Aशार्ङ्गरवस्य
  2. Bऋषिकुमारस्य
  3. Cअनसूयायाः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

"कन्या पराया धन ही है" वाला कथन चतुर्थ अंक में कण्व का है। यह नाम दिए गए विकल्पों में नहीं है, इसलिए आधिकारिक उत्तर (E) है।

Q52BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
अभिज्ञानशाकुन्तले नाटके कति अङ्काः सन्ति?
  1. A8
  2. B7
  3. C6
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 7

Explanation

अभिज्ञानशाकुन्तल नाटक में सात अंक हैं। उत्तर (B)।

Q53BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘स्वप्नवासवदत्तम्’ इति नाटके कति अङ्काः सन्ति?
  1. A5
  2. B8
  3. C6
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 6

Explanation

भास रचित स्वप्नवासवदत्तम् नाटक छह अंकों का है। उत्तर (C)।

Q54BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“इमां सागरपर्यन्तां हिमवद्विन्ध्यकुण्डलाम्। महीमेकातपत्राङ्कां राजसिंहः प्रशास्तु नः॥” इति भरतवाक्यं कस्मिन्नाटकेऽस्ति?
  1. A‘अभिज्ञानशाकुन्तलम्’ इति नाटके
  2. B‘उत्तररामचरितम्’ इति नाटके
  3. C‘मुद्राराक्षसम्’ इति नाटके
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

आधिकारिक कुञ्जी के अनुसार यह भरतवाक्य दिए गए तीनों नाटकों (शाकुन्तल, उत्तररामचरित, मुद्राराक्षस) में से किसी का नहीं है; इसलिए उत्तर (E) है।

Q55BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
मेघदूतानुसारं यक्षेण शापानन्तरमेकवर्षपर्यन्तं कुत्र निवासः कृतः?
  1. Aहिमालयस्थाश्रमेषु
  2. Bरामगिर्याश्रमेषु
  3. Cविन्ध्याश्रमेषु
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) रामगिर्याश्रमेषु

Explanation

मेघदूत में शापग्रस्त यक्ष रामगिरि के आश्रमों में एक वर्ष तक रहता है। उत्तर (B)।

Q56BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘मेघदूतम्’ कीदृशं काव्यमस्ति?
  1. Aमहाकाव्यम्
  2. Bरूपकम्
  3. Cखण्डकाव्यम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) खण्डकाव्यम्

Explanation

कालिदास का मेघदूत एक खण्डकाव्य (गीतिकाव्य) है। उत्तर (C)।

Q57BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
कठोपनिषदनुसारं मनसस्तु परा का भवति?
  1. Aतन्मात्रा
  2. Bइन्द्रियाणि
  3. Cआत्मा
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

कठोपनिषद् में कहा है "मनसस्तु परा बुद्धिः"; मन से परे बुद्धि है। यह उत्तर विकल्पों में नहीं है, इसलिए (E)।

Q58BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
कठोपनिषदनुसारम् अर्थेभ्यः परं किम्भवति?
  1. Aमनः
  2. Bतन्मात्रा
  3. Cचक्षुः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) मनः

Explanation

कठोपनिषद् के अनुसार "अर्थेभ्यश्च परं मनः", अर्थात् विषयों से परे मन है। उत्तर (A)।

Q59BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘मेघदूतम्’ इत्यनुसारं संतप्तानां कः शरणमसि?
  1. Aमेघः/पयोदः
  2. Bयक्षेश्वरः
  3. Cधनपतिः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) मेघः/पयोदः

Explanation

मेघदूत में यक्ष मेघ से कहता है "संतप्तानां त्वमसि शरणम्"; मेघ ही तपे हुए लोगों का आश्रय है। उत्तर (A) मेघः / पयोदः।

Q60BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“सद्यःपाति प्रणयि हृदयं विप्रयोगे रुणद्धि” इत्यत्र ‘विप्रयोगे’ इत्यस्य कोऽर्थः?
  1. Aविशिष्टप्रयोगे
  2. Bअनुयोगे
  3. Cवियोगे
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) वियोगे

Explanation

"विप्रयोग" का अर्थ वियोग (बिछोह) है। उत्तर (C)।

Q61BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
नीतिशतकानुसारं कः सुखतरम् आराध्यते?
  1. Aअज्ञः
  2. Bविशेषज्ञः
  3. Cकृषकः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) विशेषज्ञः

Explanation

नीतिशतक के अनुसार "अज्ञः सुखमाराध्यः, सुखतरमाराध्यते विशेषज्ञः": अज्ञानी को समझाना सरल है और विशेषज्ञ को उससे भी सरल। उत्तर (B) विशेषज्ञः।

Q62BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘दण्डनीतिरेका विद्या’ इति के स्वीकुर्वन्ति?
  1. Aमानवाः
  2. Bऔशनसाः
  3. Cबार्हस्पत्याः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) औशनसाः

Explanation

कौटिल्य के अर्थशास्त्र के अनुसार औशनस (शुक्राचार्य के अनुयायी) "दण्डनीति ही एकमात्र विद्या है" मानते हैं। उत्तर (B)।

Q63BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
कौटिल्यमते कति विद्याः सन्ति?
  1. Aद्वे
  2. Bतिस्रः
  3. Cचतस्रः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) चतस्रः

Explanation

कौटिल्य के मत में आन्वीक्षिकी, त्रयी, वार्ता और दण्डनीति ये चार विद्याएँ हैं। उत्तर (C) चतस्रः।

Q64BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
बार्हस्पत्या अधोऽङ्कितासु कां विद्यां स्वीकुर्वन्ति? कौटिल्य-अर्थशास्त्रानुसारमुत्तरयत—
  1. Aआन्वीक्षिकीम्
  2. Bत्रयीम्
  3. Cसांख्यम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

बार्हस्पत्य वार्ता और दण्डनीति ये दो विद्याएँ मानते हैं। ये दोनों दिए गए विकल्पों में नहीं हैं, इसलिए (E)।

Q65BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
उत्तररामचरिते कति अङ्काः सन्ति?
  1. Aपञ्च
  2. Bषट्
  3. Cसप्त
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) सप्त

Explanation

भवभूति के उत्तररामचरित में सात अंक हैं। उत्तर (C)।

Q66BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
उत्तररामचरितस्य तृतीयोऽङ्कः केन नाम्ना प्रसिद्धः?
  1. Aचित्रदर्शनम्
  2. Bछाया
  3. Cपञ्चवटीप्रवेशः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) छाया

Explanation

उत्तररामचरित का तृतीय अंक "छाया" नाम से प्रसिद्ध है, क्योंकि इसमें सीता छाया-रूप में दिखती हैं। उत्तर (B)।

Q67BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
“त्वमेव ननु कल्याणि! सञ्जीवय जगत्पतिम्। प्रियस्पर्शो हि पाणिस्ते तत्रैष निरतो जनः॥” उत्तररामचरितस्य तृतीयेऽङ्के कस्येदं कथनम्?
  1. Aसीतायाः
  2. Bतमसायाः
  3. Cमुरलायाः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) तमसायाः

Explanation

तृतीय अंक में सीता को मूर्छित देखकर तमसा राम से स्पर्श द्वारा उन्हें जीवित करने को कहती हैं; यह कथन तमसा का है। उत्तर (B)।

Q68BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 68–72 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। ग्राम्यजीवनं सुव्यवस्थितं भवति। ग्रामे प्रायेण सर्वे स्वस्थाः भवन्ति। वनेषु नगरेषु च तथा जीवनं न भवति वस्तुतः ग्रामाः वननगरयोः मध्ये सन्ति। ग्रामीणाः जनाः प्रायेण कृषीवलाः भवन्ति। ते च प्रातः कालात् सायं यावत् क्षेत्रेषु कर्म कुर्वन्ति। क्षेत्राणि परितः वारिणा पूर्णा कुल्याः भवन्ति। कृषकाः क्षेत्राणि हलेन कर्षन्ति। कुल्याजलेन तानि सिञ्चन्ति। तत्र बीजानि वपन्ति च। ग्राम्यजीवनं कथं भवति?
  1. Aदुष्करम्
  2. Bव्ययसाध्यम्
  3. Cसुव्यवस्थितम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) सुव्यवस्थितम्

Explanation

गद्यांश का प्रथम वाक्य है "ग्राम्यजीवनं सुव्यवस्थितं भवति"। उत्तर (C)।

Q69BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 68–72 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। ग्राम्यजीवनं सुव्यवस्थितं भवति। ग्रामे प्रायेण सर्वे स्वस्थाः भवन्ति। वनेषु नगरेषु च तथा जीवनं न भवति वस्तुतः ग्रामाः वननगरयोः मध्ये सन्ति। ग्रामीणाः जनाः प्रायेण कृषीवलाः भवन्ति। ते च प्रातः कालात् सायं यावत् क्षेत्रेषु कर्म कुर्वन्ति। क्षेत्राणि परितः वारिणा पूर्णा कुल्याः भवन्ति। कृषकाः क्षेत्राणि हलेन कर्षन्ति। कुल्याजलेन तानि सिञ्चन्ति। तत्र बीजानि वपन्ति च। ग्रामीणाः जनाः प्रायेण कीदृशाः भवन्ति?
  1. Aसर्वे स्वस्थाः
  2. Bरुग्णा
  3. Cनिष्कपटाः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) सर्वे स्वस्थाः

Explanation

गद्यांश में लिखा है "ग्रामे प्रायेण सर्वे स्वस्थाः भवन्ति"। उत्तर (A)।

Q70BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 68–72 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। ग्राम्यजीवनं सुव्यवस्थितं भवति। ग्रामे प्रायेण सर्वे स्वस्थाः भवन्ति। वनेषु नगरेषु च तथा जीवनं न भवति वस्तुतः ग्रामाः वननगरयोः मध्ये सन्ति। ग्रामीणाः जनाः प्रायेण कृषीवलाः भवन्ति। ते च प्रातः कालात् सायं यावत् क्षेत्रेषु कर्म कुर्वन्ति। क्षेत्राणि परितः वारिणा पूर्णा कुल्याः भवन्ति। कृषकाः क्षेत्राणि हलेन कर्षन्ति। कुल्याजलेन तानि सिञ्चन्ति। तत्र बीजानि वपन्ति च। के प्रातः कालात् सायं यावत् क्षेत्रेषु कर्म कुर्वन्ति?
  1. Aनागरिकाः
  2. Bग्रामीणाः
  3. Cकृषकाः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) ग्रामीणाः

Explanation

गद्यांश के अनुसार ग्रामीण लोग प्रातः से सायं तक खेतों में काम करते हैं। उत्तर (B)।

Q71BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 68–72 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। ग्राम्यजीवनं सुव्यवस्थितं भवति। ग्रामे प्रायेण सर्वे स्वस्थाः भवन्ति। वनेषु नगरेषु च तथा जीवनं न भवति वस्तुतः ग्रामाः वननगरयोः मध्ये सन्ति। ग्रामीणाः जनाः प्रायेण कृषीवलाः भवन्ति। ते च प्रातः कालात् सायं यावत् क्षेत्रेषु कर्म कुर्वन्ति। क्षेत्राणि परितः वारिणा पूर्णा कुल्याः भवन्ति। कृषकाः क्षेत्राणि हलेन कर्षन्ति। कुल्याजलेन तानि सिञ्चन्ति। तत्र बीजानि वपन्ति च। ‘कृषीवला’-शब्दस्य कः अर्थः?
  1. Aगोपालः
  2. Bव्यवसायिकाः
  3. Cकृषकाः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) कृषकाः

Explanation

"कृषीवल" का अर्थ किसान (कृषक) है। उत्तर (C)।

Q72BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 68–72 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। ग्राम्यजीवनं सुव्यवस्थितं भवति। ग्रामे प्रायेण सर्वे स्वस्थाः भवन्ति। वनेषु नगरेषु च तथा जीवनं न भवति वस्तुतः ग्रामाः वननगरयोः मध्ये सन्ति। ग्रामीणाः जनाः प्रायेण कृषीवलाः भवन्ति। ते च प्रातः कालात् सायं यावत् क्षेत्रेषु कर्म कुर्वन्ति। क्षेत्राणि परितः वारिणा पूर्णा कुल्याः भवन्ति। कृषकाः क्षेत्राणि हलेन कर्षन्ति। कुल्याजलेन तानि सिञ्चन्ति। तत्र बीजानि वपन्ति च। एतस्य गद्यखण्डस्य समुचितं शीर्षकं किम्?
  1. Aग्राम्यजीवनम्
  2. Bकृषीवलाः
  3. Cनागरिकाः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) ग्राम्यजीवनम्

Explanation

पूरा गद्यांश गाँव के जीवन के बारे में है, इसलिए उचित शीर्षक "ग्राम्यजीवनम्" है। उत्तर (A)।

Q73BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 73–77 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषायाः व्याकरणशास्त्रे पाणिनिर्महान् वैयाकरण अभवत्। अस्य पितुर्नाम पणिनः मातुश्च नाम दाक्षी आसीत्। तस्मादेव दाक्षीपुत्रः पाणिनिः कथ्यते। छन्दशास्त्रस्य रचयिता पिंगलः पाणिने अनुजः आसीत्। अतः छन्दशास्त्रं ‘पिंगलशास्त्रम्’ इत्युच्यते। पाणिनि ख्रिष्टाब्दात् पञ्चशतवर्षपूर्वम् (500 ई० पू०) अजायत्। तस्य जन्म शालातुरग्रामे अभवत्, तस्माद् अयं शालातुरीयः अपि उच्यते। शालातुरग्रामस्यैव नाम सम्प्रति लाहौर इति जातम्। कस्मिन् ग्रामे पाणिनिः अजायत्?
  1. Aशालापुरः
  2. Bशिवपुरः
  3. Cशलातुरः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) शलातुरः

Explanation

गद्यांश के अनुसार पाणिनि का जन्म शालातुर ग्राम में हुआ था। उत्तर (C)।

Q74BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 73–77 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषायाः व्याकरणशास्त्रे पाणिनिर्महान् वैयाकरण अभवत्। अस्य पितुर्नाम पणिनः मातुश्च नाम दाक्षी आसीत्। तस्मादेव दाक्षीपुत्रः पाणिनिः कथ्यते। छन्दशास्त्रस्य रचयिता पिंगलः पाणिने अनुजः आसीत्। अतः छन्दशास्त्रं ‘पिंगलशास्त्रम्’ इत्युच्यते। पाणिनि ख्रिष्टाब्दात् पञ्चशतवर्षपूर्वम् (500 ई० पू०) अजायत्। तस्य जन्म शालातुरग्रामे अभवत्, तस्माद् अयं शालातुरीयः अपि उच्यते। शालातुरग्रामस्यैव नाम सम्प्रति लाहौर इति जातम्। पाणिनेर्मातुर्नाम किम्?
  1. Aगोणिका
  2. Bदाक्षायणी
  3. Cदाक्षी
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) दाक्षी

Explanation

गद्यांश में पाणिनि की माता का नाम दाक्षी बताया गया है। उत्तर (C)।

Q75BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 73–77 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषायाः व्याकरणशास्त्रे पाणिनिर्महान् वैयाकरण अभवत्। अस्य पितुर्नाम पणिनः मातुश्च नाम दाक्षी आसीत्। तस्मादेव दाक्षीपुत्रः पाणिनिः कथ्यते। छन्दशास्त्रस्य रचयिता पिंगलः पाणिने अनुजः आसीत्। अतः छन्दशास्त्रं ‘पिंगलशास्त्रम्’ इत्युच्यते। पाणिनि ख्रिष्टाब्दात् पञ्चशतवर्षपूर्वम् (500 ई० पू०) अजायत्। तस्य जन्म शालातुरग्रामे अभवत्, तस्माद् अयं शालातुरीयः अपि उच्यते। शालातुरग्रामस्यैव नाम सम्प्रति लाहौर इति जातम्। पाणिने जन्म कदा अभवत्?
  1. A200 ई० पू०
  2. B50 ई० पू०
  3. C300 ई० पू०
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

गद्यांश में पाणिनि का जन्म 500 ई० पू० बताया गया है, जो किसी विकल्प में नहीं है; इसलिए (E)।

Q76BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 73–77 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषायाः व्याकरणशास्त्रे पाणिनिर्महान् वैयाकरण अभवत्। अस्य पितुर्नाम पणिनः मातुश्च नाम दाक्षी आसीत्। तस्मादेव दाक्षीपुत्रः पाणिनिः कथ्यते। छन्दशास्त्रस्य रचयिता पिंगलः पाणिने अनुजः आसीत्। अतः छन्दशास्त्रं ‘पिंगलशास्त्रम्’ इत्युच्यते। पाणिनि ख्रिष्टाब्दात् पञ्चशतवर्षपूर्वम् (500 ई० पू०) अजायत्। तस्य जन्म शालातुरग्रामे अभवत्, तस्माद् अयं शालातुरीयः अपि उच्यते। शालातुरग्रामस्यैव नाम सम्प्रति लाहौर इति जातम्। पाणिनिः कस्य शास्त्रस्य ज्ञाता आसीत्?
  1. Aछन्दशास्त्रम्
  2. Bव्याकरणशास्त्रम्
  3. Cपिंगलशास्त्रस्य
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) व्याकरणशास्त्रम्

Explanation

पाणिनि व्याकरणशास्त्र के महान् आचार्य थे। उत्तर (B)।

Q77BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 73–77 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। संस्कृतभाषायाः व्याकरणशास्त्रे पाणिनिर्महान् वैयाकरण अभवत्। अस्य पितुर्नाम पणिनः मातुश्च नाम दाक्षी आसीत्। तस्मादेव दाक्षीपुत्रः पाणिनिः कथ्यते। छन्दशास्त्रस्य रचयिता पिंगलः पाणिने अनुजः आसीत्। अतः छन्दशास्त्रं ‘पिंगलशास्त्रम्’ इत्युच्यते। पाणिनि ख्रिष्टाब्दात् पञ्चशतवर्षपूर्वम् (500 ई० पू०) अजायत्। तस्य जन्म शालातुरग्रामे अभवत्, तस्माद् अयं शालातुरीयः अपि उच्यते। शालातुरग्रामस्यैव नाम सम्प्रति लाहौर इति जातम्। छन्दशास्त्रस्य रचनाकारः कः आसीत्?
  1. Aपाणिनिः
  2. Bपिंगलः
  3. Cकात्यायनः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) पिंगलः

Explanation

गद्यांश के अनुसार छन्दशास्त्र के रचयिता पिंगल थे। उत्तर (B)।

Q78BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 78–82 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्माकं प्रदेशस्य राजधानी लखनऊ-नगरमस्ति। तद् नगरं निकषा नैमिषारण्यं प्राचीनं तीर्थस्थलम् अतीव प्रसिद्धम् अस्ति। तत्र पुरा एकस्मिन् आश्रमे ऋषयः मुनयः गुरवः कवयः छात्राश्च निवसन्ति स्म। आश्रमस्य विशालपरिसरे अश्वत्थ-वट-निम्बाशोकवृक्षाणां गहना छाया भवन्ति स्म। तत्र फालिशालिनः आम्राऽमलक-पनस-पेरुवृक्षाः अपि विपुला आसन्। एभिः वृक्षैः तत्र पर्यावरणम् अत्यन्तं शुद्धमासीत्। येन शीतला वायवः मन्दं मन्दं निरन्तरं वहन्ति स्म। काले काले च मेघः वर्षति स्म। ‘अश्वत्थ’ इति पदस्य कोऽर्थः?
  1. Aपारेवत
  2. Bपिप्पल
  3. Cन्यग्रोध
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) पिप्पल

Explanation

"अश्वत्थ" पीपल (पिप्पल) वृक्ष का नाम है। उत्तर (B)।

Q79BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 78–82 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्माकं प्रदेशस्य राजधानी लखनऊ-नगरमस्ति। तद् नगरं निकषा नैमिषारण्यं प्राचीनं तीर्थस्थलम् अतीव प्रसिद्धम् अस्ति। तत्र पुरा एकस्मिन् आश्रमे ऋषयः मुनयः गुरवः कवयः छात्राश्च निवसन्ति स्म। आश्रमस्य विशालपरिसरे अश्वत्थ-वट-निम्बाशोकवृक्षाणां गहना छाया भवन्ति स्म। तत्र फालिशालिनः आम्राऽमलक-पनस-पेरुवृक्षाः अपि विपुला आसन्। एभिः वृक्षैः तत्र पर्यावरणम् अत्यन्तं शुद्धमासीत्। येन शीतला वायवः मन्दं मन्दं निरन्तरं वहन्ति स्म। काले काले च मेघः वर्षति स्म। लखनऊ-नगरं कस्य प्रदेशस्य राजधानी आसीत्?
  1. Aआन्ध्रप्रदेशस्य
  2. Bराजस्थानस्य
  3. Cउत्तरप्रदेशस्य
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) उत्तरप्रदेशस्य

Explanation

लखनऊ उत्तरप्रदेश की राजधानी है। उत्तर (C)।

Q80BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 78–82 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्माकं प्रदेशस्य राजधानी लखनऊ-नगरमस्ति। तद् नगरं निकषा नैमिषारण्यं प्राचीनं तीर्थस्थलम् अतीव प्रसिद्धम् अस्ति। तत्र पुरा एकस्मिन् आश्रमे ऋषयः मुनयः गुरवः कवयः छात्राश्च निवसन्ति स्म। आश्रमस्य विशालपरिसरे अश्वत्थ-वट-निम्बाशोकवृक्षाणां गहना छाया भवन्ति स्म। तत्र फालिशालिनः आम्राऽमलक-पनस-पेरुवृक्षाः अपि विपुला आसन्। एभिः वृक्षैः तत्र पर्यावरणम् अत्यन्तं शुद्धमासीत्। येन शीतला वायवः मन्दं मन्दं निरन्तरं वहन्ति स्म। काले काले च मेघः वर्षति स्म। आश्रमस्य परिसरे कस्य वृक्षः नास्ति?
  1. Aअमलक
  2. Bखर्जूरः
  3. Cपनस
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) खर्जूरः

Explanation

गद्यांश में आश्रम के वृक्षों में अश्वत्थ, वट, नीम, अशोक, आम, आँवला (अमलक) और कटहल (पनस) आदि आए हैं; खजूर (खर्जूर) का उल्लेख नहीं है। उत्तर (B)।

Q81BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 78–82 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्माकं प्रदेशस्य राजधानी लखनऊ-नगरमस्ति। तद् नगरं निकषा नैमिषारण्यं प्राचीनं तीर्थस्थलम् अतीव प्रसिद्धम् अस्ति। तत्र पुरा एकस्मिन् आश्रमे ऋषयः मुनयः गुरवः कवयः छात्राश्च निवसन्ति स्म। आश्रमस्य विशालपरिसरे अश्वत्थ-वट-निम्बाशोकवृक्षाणां गहना छाया भवन्ति स्म। तत्र फालिशालिनः आम्राऽमलक-पनस-पेरुवृक्षाः अपि विपुला आसन्। एभिः वृक्षैः तत्र पर्यावरणम् अत्यन्तं शुद्धमासीत्। येन शीतला वायवः मन्दं मन्दं निरन्तरं वहन्ति स्म। काले काले च मेघः वर्षति स्म। काले काले मेघः कुत्र वर्षति स्म?
  1. Aआश्रमे
  2. Bवने
  3. Cलखनऊ-नगरे
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) आश्रमे

Explanation

गद्यांश के अनुसार समय-समय पर मेघ आश्रम में बरसते थे। उत्तर (A)।

Q82BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 78–82 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। अस्माकं प्रदेशस्य राजधानी लखनऊ-नगरमस्ति। तद् नगरं निकषा नैमिषारण्यं प्राचीनं तीर्थस्थलम् अतीव प्रसिद्धम् अस्ति। तत्र पुरा एकस्मिन् आश्रमे ऋषयः मुनयः गुरवः कवयः छात्राश्च निवसन्ति स्म। आश्रमस्य विशालपरिसरे अश्वत्थ-वट-निम्बाशोकवृक्षाणां गहना छाया भवन्ति स्म। तत्र फालिशालिनः आम्राऽमलक-पनस-पेरुवृक्षाः अपि विपुला आसन्। एभिः वृक्षैः तत्र पर्यावरणम् अत्यन्तं शुद्धमासीत्। येन शीतला वायवः मन्दं मन्दं निरन्तरं वहन्ति स्म। काले काले च मेघः वर्षति स्म। ‘निकषा’ इति पदस्य कोऽर्थः?
  1. Aपरित
  2. Bसमीप
  3. Cअग्रे
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) समीप

Explanation

"निकषा" का अर्थ समीप (पास) है। उत्तर (B)।

Q83BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 83–88 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः, तर्पयति च सुखसाधनैः। पृथिवी, जलं, तेजो, वायुः आकाशश्चास्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आव्रियते परितः समन्तात् लोकोऽनेनेति पर्यावरणम्। यथा जातश्शिशुः मातृगर्भे सुरक्षितस्तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणमस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसामग्रीश्च ददाति। प्रकृतिकोपैः आतङ्कितो जनः किं कर्तुं प्रभवति? जलप्लावनैः, अग्निभयैः, भूकम्पैः, वात्याचक्रैः, उल्कापातादिभिश्च सन्तप्तस्य मानवस्य क मङ्गलम्? प्रकृतेः प्रमुखानि तत्त्वानि कति सन्ति?
  1. A5
  2. B6
  3. C7
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 5

Explanation

गद्यांश में पृथ्वी, जल, तेज, वायु और आकाश ये पाँच प्रमुख तत्त्व बताए गए हैं। उत्तर (A)।

Q84BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 83–88 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः, तर्पयति च सुखसाधनैः। पृथिवी, जलं, तेजो, वायुः आकाशश्चास्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आव्रियते परितः समन्तात् लोकोऽनेनेति पर्यावरणम्। यथा जातश्शिशुः मातृगर्भे सुरक्षितस्तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणमस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसामग्रीश्च ददाति। प्रकृतिकोपैः आतङ्कितो जनः किं कर्तुं प्रभवति? जलप्लावनैः, अग्निभयैः, भूकम्पैः, वात्याचक्रैः, उल्कापातादिभिश्च सन्तप्तस्य मानवस्य क मङ्गलम्? परिष्कृतं प्रदूषणरहितश्च पर्यावरणम् अस्मभ्यं किं ददाति?
  1. Aसद्विचारम्
  2. Bसत्यसङ्कल्पम्
  3. Cमाङ्गलिकसामग्रीम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

गद्यांश के अनुसार शुद्ध पर्यावरण सुख, सद्विचार, सत्यसंकल्प और माङ्गलिक सामग्री सब देता है, इसलिए तीनों विकल्प सही हैं। उत्तर (D)।

Q85BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 83–88 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः, तर्पयति च सुखसाधनैः। पृथिवी, जलं, तेजो, वायुः आकाशश्चास्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आव्रियते परितः समन्तात् लोकोऽनेनेति पर्यावरणम्। यथा जातश्शिशुः मातृगर्भे सुरक्षितस्तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणमस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसामग्रीश्च ददाति। प्रकृतिकोपैः आतङ्कितो जनः किं कर्तुं प्रभवति? जलप्लावनैः, अग्निभयैः, भूकम्पैः, वात्याचक्रैः, उल्कापातादिभिश्च सन्तप्तस्य मानवस्य क मङ्गलम्? अधोऽङ्कितेषु प्रकृतेः किं प्रमुखं तत्त्वं नास्ति?
  1. Aवायुः
  2. Bवनम्
  3. Cजलम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) वनम्

Explanation

पाँच प्रमुख तत्त्व पृथ्वी, जल, तेज, वायु और आकाश हैं; वन उनमें नहीं है। उत्तर (B) वनम्।

Q86BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 83–88 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः, तर्पयति च सुखसाधनैः। पृथिवी, जलं, तेजो, वायुः आकाशश्चास्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आव्रियते परितः समन्तात् लोकोऽनेनेति पर्यावरणम्। यथा जातश्शिशुः मातृगर्भे सुरक्षितस्तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणमस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसामग्रीश्च ददाति। प्रकृतिकोपैः आतङ्कितो जनः किं कर्तुं प्रभवति? जलप्लावनैः, अग्निभयैः, भूकम्पैः, वात्याचक्रैः, उल्कापातादिभिश्च सन्तप्तस्य मानवस्य क मङ्गलम्? प्रकृतिः किं करोति?
  1. Aविविधैः प्रकारैः सर्वान् पुष्णाति
  2. Bविविधैः प्रकारैः सर्वान् पाठयति
  3. Cविविधैः प्रकारैः सर्वान् मारयति
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) विविधैः प्रकारैः सर्वान् पुष्णाति

Explanation

गद्यांश के अनुसार प्रकृति अनेक प्रकार से सबका पोषण करती है। उत्तर (A)।

Q87BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 83–88 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः, तर्पयति च सुखसाधनैः। पृथिवी, जलं, तेजो, वायुः आकाशश्चास्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आव्रियते परितः समन्तात् लोकोऽनेनेति पर्यावरणम्। यथा जातश्शिशुः मातृगर्भे सुरक्षितस्तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणमस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसामग्रीश्च ददाति। प्रकृतिकोपैः आतङ्कितो जनः किं कर्तुं प्रभवति? जलप्लावनैः, अग्निभयैः, भूकम्पैः, वात्याचक्रैः, उल्कापातादिभिश्च सन्तप्तस्य मानवस्य क मङ्गलम्? अधोऽङ्कितेषु कस्य उपयोगः पर्यावरणस्य निर्माणे न भवति?
  1. Aजलस्य
  2. Bवायोः
  3. Cदुर्गस्य
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) दुर्गस्य

Explanation

जल, वायु आदि पर्यावरण के निर्माण में सहायक हैं, पर दुर्ग (किला) पर्यावरण का अंग नहीं है। उत्तर (C)।

Q88BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 83–88 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिः समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधैः प्रकारैः, तर्पयति च सुखसाधनैः। पृथिवी, जलं, तेजो, वायुः आकाशश्चास्याः प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। आव्रियते परितः समन्तात् लोकोऽनेनेति पर्यावरणम्। यथा जातश्शिशुः मातृगर्भे सुरक्षितस्तिष्ठति तथैव मानवः पर्यावरणकुक्षौ। परिष्कृतं प्रदूषणरहितं च पर्यावरणमस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं सत्यसङ्कल्पं माङ्गलिकसामग्रीश्च ददाति। प्रकृतिकोपैः आतङ्कितो जनः किं कर्तुं प्रभवति? जलप्लावनैः, अग्निभयैः, भूकम्पैः, वात्याचक्रैः, उल्कापातादिभिश्च सन्तप्तस्य मानवस्य क मङ्गलम्? मानवः पर्यावरणकुक्षौ तथैव सुरक्षितो भवति यथा
  1. Aमातृगर्भे शिशुः
  2. Bपितृसमीपे शिशुः
  3. Cपर्वतगुफायां नरः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) मातृगर्भे शिशुः

Explanation

जैसे शिशु माता के गर्भ में सुरक्षित रहता है, वैसे ही मनुष्य पर्यावरण की कोख में सुरक्षित रहता है। उत्तर (A)।

Q89BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 89–94 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिरस्माभिः रक्षणीया। तेन च पर्यावरणं रक्षितं भवति। प्राचीनकाले लोकमङ्गलाशंसिनः ऋषयो वने निवसन्ति स्म। यतो हि वने एव सुरक्षितं पर्यावरणमुपलभ्यते स्म। विविधाः विहगाः कलकूजितैस्तत्र श्रोत्ररसायनं ददति। सरितो गिरिनिर्झराश्च अमृतस्वादं निर्मलं जलं प्रयच्छन्ति। वृक्षा लताश्च फलानि पुष्पाणि इन्धनकाष्ठानि च बाहुल्येन समुपहरन्ति। शीतलमन्दसुगन्धवनपवना औषधकल्पं प्राणवायुं वितरन्ति। धर्मो रक्षति रक्षितः इत्यार्षवचनम्। पर्यावरणरक्षणमपि धर्मस्यैवाङ्गमस्ति ऋषयः प्रतिपादितवन्तः। तत एव वापीकूपतडागादिनिर्माणं देवायतनविश्रामगृहादिस्थापनश्च धर्मसिद्धेः स्रोतोरूपेणाङ्गीकृतम्। “शीतलमन्दसुगन्धवनपवना औषधकल्पं प्राणवायुं वितरन्ति” इत्यत्र ‘औषधकल्पम्’ इति पदं कस्य विशेषणम्?
  1. Aलतानाम्
  2. Bवनस्पतीनाम्
  3. Cपृथिव्याः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

"औषधकल्पम्" शब्द "प्राणवायुम्" का विशेषण है, जो लता, वनस्पति या पृथ्वी में से किसी का नहीं है; इसलिए (E)।

Q90BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 89–94 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिरस्माभिः रक्षणीया। तेन च पर्यावरणं रक्षितं भवति। प्राचीनकाले लोकमङ्गलाशंसिनः ऋषयो वने निवसन्ति स्म। यतो हि वने एव सुरक्षितं पर्यावरणमुपलभ्यते स्म। विविधाः विहगाः कलकूजितैस्तत्र श्रोत्ररसायनं ददति। सरितो गिरिनिर्झराश्च अमृतस्वादं निर्मलं जलं प्रयच्छन्ति। वृक्षा लताश्च फलानि पुष्पाणि इन्धनकाष्ठानि च बाहुल्येन समुपहरन्ति। शीतलमन्दसुगन्धवनपवना औषधकल्पं प्राणवायुं वितरन्ति। धर्मो रक्षति रक्षितः इत्यार्षवचनम्। पर्यावरणरक्षणमपि धर्मस्यैवाङ्गमस्ति ऋषयः प्रतिपादितवन्तः। तत एव वापीकूपतडागादिनिर्माणं देवायतनविश्रामगृहादिस्थापनश्च धर्मसिद्धेः स्रोतोरूपेणाङ्गीकृतम्। ‘गिरिनिर्झराः’ इत्यस्य कोऽर्थः?
  1. Aपर्वतानां प्रपाताः
  2. Bपर्वतानां सरितः
  3. Cपर्वतानां मार्गाः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) पर्वतानां प्रपाताः

Explanation

"गिरिनिर्झराः" का अर्थ पर्वतों के झरने (प्रपात) है। उत्तर (A)।

Q91BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 89–94 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिरस्माभिः रक्षणीया। तेन च पर्यावरणं रक्षितं भवति। प्राचीनकाले लोकमङ्गलाशंसिनः ऋषयो वने निवसन्ति स्म। यतो हि वने एव सुरक्षितं पर्यावरणमुपलभ्यते स्म। विविधाः विहगाः कलकूजितैस्तत्र श्रोत्ररसायनं ददति। सरितो गिरिनिर्झराश्च अमृतस्वादं निर्मलं जलं प्रयच्छन्ति। वृक्षा लताश्च फलानि पुष्पाणि इन्धनकाष्ठानि च बाहुल्येन समुपहरन्ति। शीतलमन्दसुगन्धवनपवना औषधकल्पं प्राणवायुं वितरन्ति। धर्मो रक्षति रक्षितः इत्यार्षवचनम्। पर्यावरणरक्षणमपि धर्मस्यैवाङ्गमस्ति ऋषयः प्रतिपादितवन्तः। तत एव वापीकूपतडागादिनिर्माणं देवायतनविश्रामगृहादिस्थापनश्च धर्मसिद्धेः स्रोतोरूपेणाङ्गीकृतम्। प्राचीनकाले ऋषयः कुत्र निवसन्ति स्म?
  1. Aगुरुकुलेषु
  2. Bआश्रमेषु
  3. Cवनेषु
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) वनेषु

Explanation

गद्यांश के अनुसार प्राचीन काल में ऋषि वन में रहते थे। उत्तर (C)।

Q92BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 89–94 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिरस्माभिः रक्षणीया। तेन च पर्यावरणं रक्षितं भवति। प्राचीनकाले लोकमङ्गलाशंसिनः ऋषयो वने निवसन्ति स्म। यतो हि वने एव सुरक्षितं पर्यावरणमुपलभ्यते स्म। विविधाः विहगाः कलकूजितैस्तत्र श्रोत्ररसायनं ददति। सरितो गिरिनिर्झराश्च अमृतस्वादं निर्मलं जलं प्रयच्छन्ति। वृक्षा लताश्च फलानि पुष्पाणि इन्धनकाष्ठानि च बाहुल्येन समुपहरन्ति। शीतलमन्दसुगन्धवनपवना औषधकल्पं प्राणवायुं वितरन्ति। धर्मो रक्षति रक्षितः इत्यार्षवचनम्। पर्यावरणरक्षणमपि धर्मस्यैवाङ्गमस्ति ऋषयः प्रतिपादितवन्तः। तत एव वापीकूपतडागादिनिर्माणं देवायतनविश्रामगृहादिस्थापनश्च धर्मसिद्धेः स्रोतोरूपेणाङ्गीकृतम्। पर्यावरणं कस्य अङ्गमस्ति?
  1. Aपुण्यस्य
  2. Bधर्मस्य
  3. Cस्वच्छतायाः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) धर्मस्य

Explanation

गद्यांश के अनुसार पर्यावरण की रक्षा धर्म का ही अंग है। उत्तर (B)।

Q93BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 89–94 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिरस्माभिः रक्षणीया। तेन च पर्यावरणं रक्षितं भवति। प्राचीनकाले लोकमङ्गलाशंसिनः ऋषयो वने निवसन्ति स्म। यतो हि वने एव सुरक्षितं पर्यावरणमुपलभ्यते स्म। विविधाः विहगाः कलकूजितैस्तत्र श्रोत्ररसायनं ददति। सरितो गिरिनिर्झराश्च अमृतस्वादं निर्मलं जलं प्रयच्छन्ति। वृक्षा लताश्च फलानि पुष्पाणि इन्धनकाष्ठानि च बाहुल्येन समुपहरन्ति। शीतलमन्दसुगन्धवनपवना औषधकल्पं प्राणवायुं वितरन्ति। धर्मो रक्षति रक्षितः इत्यार्षवचनम्। पर्यावरणरक्षणमपि धर्मस्यैवाङ्गमस्ति ऋषयः प्रतिपादितवन्तः। तत एव वापीकूपतडागादिनिर्माणं देवायतनविश्रामगृहादिस्थापनश्च धर्मसिद्धेः स्रोतोरूपेणाङ्गीकृतम्। “विविधाः विहगाः” इत्यत्र ‘विहगाः’ इत्यस्य पदस्य कोऽर्थः?
  1. Aखेचराः
  2. Bखगाः
  3. Cपक्षिणः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

"विहग" का अर्थ पक्षी है, और खेचर, खग तथा पक्षी तीनों उसके पर्याय हैं। उत्तर (D)।

Q94BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 89–94 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। प्रकृतिरस्माभिः रक्षणीया। तेन च पर्यावरणं रक्षितं भवति। प्राचीनकाले लोकमङ्गलाशंसिनः ऋषयो वने निवसन्ति स्म। यतो हि वने एव सुरक्षितं पर्यावरणमुपलभ्यते स्म। विविधाः विहगाः कलकूजितैस्तत्र श्रोत्ररसायनं ददति। सरितो गिरिनिर्झराश्च अमृतस्वादं निर्मलं जलं प्रयच्छन्ति। वृक्षा लताश्च फलानि पुष्पाणि इन्धनकाष्ठानि च बाहुल्येन समुपहरन्ति। शीतलमन्दसुगन्धवनपवना औषधकल्पं प्राणवायुं वितरन्ति। धर्मो रक्षति रक्षितः इत्यार्षवचनम्। पर्यावरणरक्षणमपि धर्मस्यैवाङ्गमस्ति ऋषयः प्रतिपादितवन्तः। तत एव वापीकूपतडागादिनिर्माणं देवायतनविश्रामगृहादिस्थापनश्च धर्मसिद्धेः स्रोतोरूपेणाङ्गीकृतम्। प्रकृतेः रक्षणेन कस्य रक्षा भवति?
  1. Aपर्यावरणस्य
  2. Bभूमेः
  3. Cवनानाम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) पर्यावरणस्य

Explanation

प्रकृति की रक्षा करने से पर्यावरण की रक्षा होती है, जैसा गद्यांश के प्रारम्भ में कहा है। उत्तर (A)।

Q95BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 95–100 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। चाणक्यः प्राचीनभारतस्य निर्भीको दूरदर्शी राजनीतिज्ञः शास्त्रज्ञो विद्वान् आसीत्। तस्य पितृप्रदत्तं नाम विष्णुगुप्त आसीत्। अयमेव ‘कौटिल्यः’ इति प्रसिद्ध आसीत्। केषाश्चिद् विदुषामिदमपि मतमस्ति यद् राजनीतिशास्त्रे कुटिलनीतेः प्रतिष्ठापनाय तस्याः स्वजीवने उपयोगाय च अयं ‘कौटिल्यः’ इत्यपि कथ्यते। चणकनामकस्यचित् आचार्यस्य पुत्रत्वात् ‘चाणक्यः’ इति नाम्ना स प्रसिद्धो जातः। नन्दानां राज्यकालः शतवर्षाणि पर्यन्तमासीत्। तेषु अन्तिमेषु द्वादशवर्षेषु एतेन सुमाल्यादीनाम् अष्टनन्दानां संहारः कारितस्तथा च चन्द्रगुप्तमौर्यः नृपत्वेन राजसिंहासने स्थापितः। एतेन भारतीय-शासन-व्यवस्थायाः प्रामाणिक-तत्त्वानां वर्णनेन युक्तं ‘अर्थशास्त्रम्’ इति अतिमहत्त्वपूर्णो ग्रन्थो रचितः। चणकस्य पुत्रः क आसीत्?
  1. Aकणादः
  2. Bशौनकः
  3. Cकौटिल्यः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) कौटिल्यः

Explanation

गद्यांश के अनुसार चणक नामक आचार्य के पुत्र होने से वे चाणक्य कहलाए; वे ही कौटिल्य हैं। उत्तर (C)।

Q96BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 95–100 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। चाणक्यः प्राचीनभारतस्य निर्भीको दूरदर्शी राजनीतिज्ञः शास्त्रज्ञो विद्वान् आसीत्। तस्य पितृप्रदत्तं नाम विष्णुगुप्त आसीत्। अयमेव ‘कौटिल्यः’ इति प्रसिद्ध आसीत्। केषाश्चिद् विदुषामिदमपि मतमस्ति यद् राजनीतिशास्त्रे कुटिलनीतेः प्रतिष्ठापनाय तस्याः स्वजीवने उपयोगाय च अयं ‘कौटिल्यः’ इत्यपि कथ्यते। चणकनामकस्यचित् आचार्यस्य पुत्रत्वात् ‘चाणक्यः’ इति नाम्ना स प्रसिद्धो जातः। नन्दानां राज्यकालः शतवर्षाणि पर्यन्तमासीत्। तेषु अन्तिमेषु द्वादशवर्षेषु एतेन सुमाल्यादीनाम् अष्टनन्दानां संहारः कारितस्तथा च चन्द्रगुप्तमौर्यः नृपत्वेन राजसिंहासने स्थापितः। एतेन भारतीय-शासन-व्यवस्थायाः प्रामाणिक-तत्त्वानां वर्णनेन युक्तं ‘अर्थशास्त्रम्’ इति अतिमहत्त्वपूर्णो ग्रन्थो रचितः। अर्थशास्त्रस्य को लेखकः?
  1. Aकौटिल्यः
  2. Bशौनकः
  3. Cकणादः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) कौटिल्यः

Explanation

अर्थशास्त्र के रचयिता कौटिल्य (चाणक्य) हैं। उत्तर (A)।

Q97BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 95–100 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। चाणक्यः प्राचीनभारतस्य निर्भीको दूरदर्शी राजनीतिज्ञः शास्त्रज्ञो विद्वान् आसीत्। तस्य पितृप्रदत्तं नाम विष्णुगुप्त आसीत्। अयमेव ‘कौटिल्यः’ इति प्रसिद्ध आसीत्। केषाश्चिद् विदुषामिदमपि मतमस्ति यद् राजनीतिशास्त्रे कुटिलनीतेः प्रतिष्ठापनाय तस्याः स्वजीवने उपयोगाय च अयं ‘कौटिल्यः’ इत्यपि कथ्यते। चणकनामकस्यचित् आचार्यस्य पुत्रत्वात् ‘चाणक्यः’ इति नाम्ना स प्रसिद्धो जातः। नन्दानां राज्यकालः शतवर्षाणि पर्यन्तमासीत्। तेषु अन्तिमेषु द्वादशवर्षेषु एतेन सुमाल्यादीनाम् अष्टनन्दानां संहारः कारितस्तथा च चन्द्रगुप्तमौर्यः नृपत्वेन राजसिंहासने स्थापितः। एतेन भारतीय-शासन-व्यवस्थायाः प्रामाणिक-तत्त्वानां वर्णनेन युक्तं ‘अर्थशास्त्रम्’ इति अतिमहत्त्वपूर्णो ग्रन्थो रचितः। चाणक्येन कति नन्दानां संहारः कारितः?
  1. A10
  2. B18
  3. C8
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 8

Explanation

गद्यांश के अनुसार सुमाल्य आदि आठ नन्दों का संहार हुआ। उत्तर (C)।

Q98BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 95–100 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। चाणक्यः प्राचीनभारतस्य निर्भीको दूरदर्शी राजनीतिज्ञः शास्त्रज्ञो विद्वान् आसीत्। तस्य पितृप्रदत्तं नाम विष्णुगुप्त आसीत्। अयमेव ‘कौटिल्यः’ इति प्रसिद्ध आसीत्। केषाश्चिद् विदुषामिदमपि मतमस्ति यद् राजनीतिशास्त्रे कुटिलनीतेः प्रतिष्ठापनाय तस्याः स्वजीवने उपयोगाय च अयं ‘कौटिल्यः’ इत्यपि कथ्यते। चणकनामकस्यचित् आचार्यस्य पुत्रत्वात् ‘चाणक्यः’ इति नाम्ना स प्रसिद्धो जातः। नन्दानां राज्यकालः शतवर्षाणि पर्यन्तमासीत्। तेषु अन्तिमेषु द्वादशवर्षेषु एतेन सुमाल्यादीनाम् अष्टनन्दानां संहारः कारितस्तथा च चन्द्रगुप्तमौर्यः नृपत्वेन राजसिंहासने स्थापितः। एतेन भारतीय-शासन-व्यवस्थायाः प्रामाणिक-तत्त्वानां वर्णनेन युक्तं ‘अर्थशास्त्रम्’ इति अतिमहत्त्वपूर्णो ग्रन्थो रचितः। चाणक्यस्य पितृप्रदत्तं नाम किमासीत्?
  1. Aविष्णुगुप्तः
  2. Bकौटिल्यः
  3. Cधर्मगुप्तः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) विष्णुगुप्तः

Explanation

गद्यांश में पिता द्वारा दिया गया नाम विष्णुगुप्त बताया गया है। उत्तर (A)।

Q99BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 95–100 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। चाणक्यः प्राचीनभारतस्य निर्भीको दूरदर्शी राजनीतिज्ञः शास्त्रज्ञो विद्वान् आसीत्। तस्य पितृप्रदत्तं नाम विष्णुगुप्त आसीत्। अयमेव ‘कौटिल्यः’ इति प्रसिद्ध आसीत्। केषाश्चिद् विदुषामिदमपि मतमस्ति यद् राजनीतिशास्त्रे कुटिलनीतेः प्रतिष्ठापनाय तस्याः स्वजीवने उपयोगाय च अयं ‘कौटिल्यः’ इत्यपि कथ्यते। चणकनामकस्यचित् आचार्यस्य पुत्रत्वात् ‘चाणक्यः’ इति नाम्ना स प्रसिद्धो जातः। नन्दानां राज्यकालः शतवर्षाणि पर्यन्तमासीत्। तेषु अन्तिमेषु द्वादशवर्षेषु एतेन सुमाल्यादीनाम् अष्टनन्दानां संहारः कारितस्तथा च चन्द्रगुप्तमौर्यः नृपत्वेन राजसिंहासने स्थापितः। एतेन भारतीय-शासन-व्यवस्थायाः प्रामाणिक-तत्त्वानां वर्णनेन युक्तं ‘अर्थशास्त्रम्’ इति अतिमहत्त्वपूर्णो ग्रन्थो रचितः। नन्दानां राज्यकालः कति वर्षाणि पर्यन्तमासीत्?
  1. A95
  2. B80
  3. C100
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) 100

Explanation

गद्यांश के अनुसार नन्दों का राज्यकाल सौ वर्ष तक रहा। उत्तर (C)।

Q100BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
निर्देशः—अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा 95–100 प्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत। चाणक्यः प्राचीनभारतस्य निर्भीको दूरदर्शी राजनीतिज्ञः शास्त्रज्ञो विद्वान् आसीत्। तस्य पितृप्रदत्तं नाम विष्णुगुप्त आसीत्। अयमेव ‘कौटिल्यः’ इति प्रसिद्ध आसीत्। केषाश्चिद् विदुषामिदमपि मतमस्ति यद् राजनीतिशास्त्रे कुटिलनीतेः प्रतिष्ठापनाय तस्याः स्वजीवने उपयोगाय च अयं ‘कौटिल्यः’ इत्यपि कथ्यते। चणकनामकस्यचित् आचार्यस्य पुत्रत्वात् ‘चाणक्यः’ इति नाम्ना स प्रसिद्धो जातः। नन्दानां राज्यकालः शतवर्षाणि पर्यन्तमासीत्। तेषु अन्तिमेषु द्वादशवर्षेषु एतेन सुमाल्यादीनाम् अष्टनन्दानां संहारः कारितस्तथा च चन्द्रगुप्तमौर्यः नृपत्वेन राजसिंहासने स्थापितः। एतेन भारतीय-शासन-व्यवस्थायाः प्रामाणिक-तत्त्वानां वर्णनेन युक्तं ‘अर्थशास्त्रम्’ इति अतिमहत्त्वपूर्णो ग्रन्थो रचितः। चाणक्येन नन्दानां संहारं कृत्वा को राजा नियुक्तः?
  1. Aचन्द्रगुप्तमौर्यः
  2. Bसमुद्रगुप्तमौर्यः
  3. Cशौर्यगुप्तमौर्यः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) चन्द्रगुप्तमौर्यः

Explanation

नन्दों के संहार के बाद चाणक्य ने चन्द्रगुप्त मौर्य को राजसिंहासन पर बैठाया। उत्तर (A)।

Q101BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
स्वरस्य कति भेदानि?
  1. A2
  2. B3
  3. C4
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) 3

Explanation

स्वर के तीन भेद हैं: ह्रस्व, दीर्घ और प्लुत। उत्तर (B)।

Q102BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
माहेश्वरसूत्राणि कति प्रकाराणि सन्ति?
  1. A14
  2. B10
  3. C13
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 14

Explanation

पाणिनीय माहेश्वर सूत्र 14 हैं। उत्तर (A)।

Q103BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
संस्कृतभाषायां लिङ्गस्य कति प्रकाराणि सन्ति?
  1. A3
  2. B2
  3. C4
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) 3

Explanation

संस्कृत में लिङ्ग तीन हैं: पुंलिङ्ग, स्त्रीलिङ्ग और नपुंसकलिङ्ग। उत्तर (A)।

Q104BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘अष्टाध्यायी’ कस्य कृतिः?
  1. Aकात्यायनः
  2. Bपाणिनिः
  3. Cपतंजलिः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) पाणिनिः

Explanation

अष्टाध्यायी के रचयिता पाणिनि हैं। उत्तर (B)।

Q105BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
संयुक्तस्वरस्य कति प्रकाराणि?
  1. Aअ इ उ ण
  2. Bअ ऋ ऌ
  3. Cए ओ ऐ औ
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) ए ओ ऐ औ

Explanation

संयुक्त स्वर (सन्ध्यक्षर) ए, ओ, ऐ, औ हैं। उत्तर (C)।

Q106BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
संस्कृतभाषायां कति कारकाणि भवन्ति?
  1. Aपञ्च
  2. Bषट्
  3. Cसप्त
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) षट्

Explanation

संस्कृत में कारक छह हैं: कर्ता, कर्म, करण, सम्प्रदान, अपादान और अधिकरण। उत्तर (B) षट्।

Q107BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘किम्’ इति सर्वनामशब्दस्य नपुंसकलिङ्गे द्वितीयाविभक्तौ बहुवचने किं रूपं भवति?
  1. Aकिम्
  2. Bकान्
  3. Cकानि
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) कानि

Explanation

"किम्" नपुंसकलिङ्ग में प्रथमा और द्वितीया बहुवचन में "कानि" बनता है। उत्तर (C)।

Q108BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘एकादशन्’ इत्यस्य नपुंसकलिङ्गे प्रथमाविभक्तौ बहुवचने किं रूपं भवति?
  1. Aएकादशानि
  2. Bएकादशाणि
  3. Cएकादशान्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

"एकादशन्" शब्द संख्यावाची है और उसका रूप सभी विभक्तियों में "एकादश" ही रहता है, जो दिए गए किसी विकल्प में नहीं है। इसलिए (E)।

Q109BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘सर्व + ऐक्यम्’ इत्यत्र का सन्धिर्भविष्यति?
  1. Aसर्वेक्यम्
  2. Bसर्वा एक्यम्
  3. Cसर्वैक्यम्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) सर्वैक्यम्

Explanation

सर्व + ऐक्यम् में अ + ऐ मिलकर वृद्धि सन्धि से "ऐ" बनता है, अतः सर्वैक्यम्। उत्तर (C)।

Q110BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘यद्यपि’ इत्यस्य सन्धिच्छेदो भविष्यति—
  1. Aयद् + यपि
  2. Bयद् + इद् + पि
  3. Cयदि + अपि
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) यदि + अपि

Explanation

यद्यपि = यदि + अपि (यण् सन्धि: इ + अ = य्)। उत्तर (C)।

Q111BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘सच्चिदानन्दः’ इत्यस्य सन्धिच्छेदो भविष्यति—
  1. Aसच् + चिदा + नन्दः
  2. Bसत् + चित् + आनन्दः
  3. Cसत् + चिदा + नन्दः
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) सत् + चित् + आनन्दः

Explanation

सच्चिदानन्दः = सत् + चित् + आनन्दः (श्चुत्व सन्धि और दीर्घ सन्धि)। उत्तर (B)।

Q112BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘आगत्य’ इत्यस्य सन्धिच्छेदो भविष्यति—
  1. Aआ + गम् + ल्यप्
  2. Bआम् + गम् + य
  3. Cआ + ग + तुक् + यत्
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) आ + गम् + ल्यप्

Explanation

आगत्य = आ + गम् + ल्यप् (पूर्वकालिक क्रिया का रूप)। उत्तर (A)।

Q113BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
‘एतादृशः’ इत्यस्मिन् पदे किम् उपपदम्, को धातुः, कश्च प्रत्ययः?
  1. Aइदम् + दृश् + किन्
  2. Bएता + दृंह + कञ्
  3. Cएतद् + दृश् + क्स
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

एतादृश में उपपद "एतद्", धातु "दृश्" है और प्रत्यय क्विन्, कञ् या क्स तीनों कहे गए हैं। इसलिए आधिकारिक उत्तर (E) है।

Q114BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
वह गाँव में निर्धनों को अपने हाथों से दान दे रहा है। अस्य वाक्यस्य संस्कृतभाषायाम् अनुवादो भविष्यति—
  1. Aस ग्रामे निर्धनान् स्वहस्तात् दानं ददाति।
  2. Bस ग्रामे निर्धनाय स्वहस्तात् दानं ददाति।
  3. Cस ग्रामे निर्धनेभ्यः स्वहस्ताभ्यां दानं ददासि।
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (E) उपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति

Explanation

सही अनुवाद में निर्धनेभ्यः और स्वहस्ताभ्याम्/स्वहस्तैः जैसे रूप चाहिए। दिए गए तीनों विकल्प अशुद्ध हैं, इसलिए (E)।

Q115BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
विश्वामित्र राजा दशरथ के पास गया। अस्य वाक्यस्य संस्कृतभाषायाम् अनुवादो भविष्यति—
  1. Aविश्वामित्रः राजस्य दशरथस्य समीपे जगाम।
  2. Bविश्वामित्रः राज्ञः दशरथस्य समीपे जगाम।
  3. Cविश्वामित्रः! राज्ञां दशरथे समीपे जगाम।
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (B) विश्वामित्रः राज्ञः दशरथस्य समीपे जगाम।

Explanation

"राजा दशरथ के पास" के लिए "राज्ञः दशरथस्य समीपे" शुद्ध है। उत्तर (B)।

Q116BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
राम ने बाण से बाली को मारा। अस्य वाक्यस्य संस्कृतभाषायाम् अनुवादो भविष्यति—
  1. Aरामेण बाणेन बालिं हन्ति।
  2. Bरामः बाणात् बालिं मारयति।
  3. Cरामः बाणेन बालिं जघान।
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (C) रामः बाणेन बालिं जघान।

Explanation

"मारा" भूतकाल है, इसलिए लिट् लकार का "जघान" और करण में "बाणेन" चाहिए। उत्तर (C)।

Q117BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
लता को लड्डू अच्छे लगते हैं। अस्य वाक्यस्य संस्कृतभाषायाम् अनुवादो भविष्यति—
  1. Aलतायै मोदकाः रोचन्ते।
  2. Bलतां मोदकाः रोचन्ते।
  3. Cलतान् मोदकाः रोचन्ते।
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (A) लतायै मोदकाः रोचन्ते।

Explanation

"रुच्" धातु के योग में जिसे अच्छा लगे उसमें चतुर्थी होती है, अतः "लतायै मोदकाः रोचन्ते"। उत्तर (A)।

Q118BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
प्राणिमात्र का भला हो। अस्य वाक्यस्य संस्कृतभाषायाम् अनुवादो भविष्यति—
  1. Aप्राणिमात्राय भद्रं भूयात्।
  2. Bसर्वे सन्तु निरामयाः।
  3. Cप्राणिमात्रस्य भद्रं भूयात्।
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

"प्राणिमात्राय भद्रं भूयात्" और "प्राणिमात्रस्य भद्रं भूयात्" दोनों ही शुद्ध हैं, इसलिए एक से अधिक विकल्प सही हैं। उत्तर (D)।

Q119BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
सब सैनिकों में वीरेन्द्र शूरवीर है। अस्य वाक्यस्य संस्कृतभाषायाम् अनुवादो भविष्यति—
  1. Aसर्वेषु सैनिकेषु वीरेन्द्रः शूरवीरतमो विद्यते।
  2. Bसर्वात् सैनिकात् वीरेन्द्रः शूरवीरतमो विद्यते।
  3. Cसर्वेषां सैनिकानां वीरेन्द्रः शूरवीरतमो विद्यते।
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

समूह में श्रेष्ठता बताने पर सप्तमी या षष्ठी होती है; "सर्वेषु सैनिकेषु" तथा "सर्वेषां सैनिकानाम्" दोनों शुद्ध हैं। उत्तर (D)।

Q120BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10
बालक प्रातःकाल विद्यालय को जाते हैं। अस्य वाक्यस्य संस्कृतभाषायाम् अनुवादो भविष्यति—
  1. Aबालकाः प्रातःकाले विद्यालयाय गच्छन्ति।
  2. Bबालकाः प्रातःकाले विद्यालयं गच्छन्ति।
  3. Cबालकाः प्रातःकाले विद्यालये गच्छन्ति।
  4. Dउपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः
  5. Eउपर्युक्तेषु किञ्चन अपि नास्ति
Show answerHide answer

Correct answer: (D) उपर्युक्तेषु एकस्मादधिकः

Explanation

"विद्यालयं गच्छन्ति" (द्वितीया) शुद्ध है और "विद्यालयाय गच्छन्ति" (चतुर्थी) भी प्रचलित है, इसलिए आधिकारिक कुञ्जी में एक से अधिक विकल्प सही माने गए हैं। उत्तर (D)।

Practise it as a real test

Reading answers is not the same as solving under time pressure. Attempt BPSC TRE 1.0 (2023) Sanskrit Class 9-10 — Previous Year Paper online with the real 120-minute timer and marking scheme to get your score and all-India rank, or browse the other tests in the BPSC TRE Sanskrit (Class 9-10) Mock Test & PYQ.